Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/3732 K.2025/3994

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar; asıl davada davacı karşı davada davalı vekili ve asıl davada davalı karşı davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle temyiz incelemesinin dosya üzerinden yapılmasına karar verildikten sonra kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Asıl dava davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ile akdedilen 01.07.2014 tarihli sözleşme gereğince davalının kendi adını taşıyan cami inşaatının yapımını üstlendiğini, yapım esnasında iş sahibinin talimatı ile sözleşme dışı imalâtlar yapıldığını, edimini süresinde ifa ederek işi teslim ettiğini ancak işbedeli alacağının ödenmediğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL'nin davalıdan tahsilini talep etmiş, 10.05.2018 tarihli ıslah dilekçesinde işbedelinden 660.000,00 TL'nin ödendiğini kabul edip, alacağından mahsup ederek talebini 570.243,23 TL’ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Karşı davada davacı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde; sözleşmede kararlaştırılan bedel uyarınca davacıya yaptığı imalâta göre fazla ödeme yapıldığını, iş tamamlanmadan inşaatın terkedildiğini, eksik imalât bulunduğunu ve kararlaştırılan sürede teslim edilmediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiş, açmış olduğu karşı davasında ise yapılan imalât karşısında fazladan yaptığı ödemenin iadesi için, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL ve teslimde yaşanan gecikme sebebiyle sözleşmede kararlaştırılan cezai şart alacağı olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL olmak üzere toplam 20.000,00 TL’nin davacı-karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Aybastı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 05.03.2020 tarihli kararı ile taraflar arasında imzalanan 01.07.2014 tarihli “anahtar teslimi cami inşaat sözleşmesi” başlıklı sözleşmede işin bedeli ve metrajı konusunda anlaşma bulunmadığı, davacı birim fiyatla sözleşme yapıldığını, davalı ise götürü bedelle sözleşme yapıldığını ileri sürdüğünü, her iki tarafın da iddialarını kesin delille kanıtlayamadığından iş bedelinin TBK'nın 481. maddesine göre, işin yapıldığı tarihteki serbest piyasa rayiçlerine göre hesaplanması gerektiği, keşif esnasında dinlenen tanık beyanlarından,

davacı tarafından sözleşmede belirtilen şekilde inşaatın yapıldığı ve teslim edildiği, 2014 yılı serbest piyasa fiyatlarına göre hesaplama yapan bilirkişi ek raporunu hükme esas alarak, müteahhitlik kârı ve KDV eklemek suretiyle hesaplama yapıldığı, davalının ödediğini iddia ettiği ve davacının da ıslah dilekçesi ile ödendiğini kabul ettiği 660.000,00 TL mahsup edildiğinde, davacının davalıdan 570.243,23 TL alacağı olduğu gerekçesiyle asıl davanın kabulü ile.

570.243,23 TL alacağın, 10.000,00TL'lik kısmına dava tarihi olan 25/06/2015 tarihinden, ıslahla artırılan 560.243,23 TL'lik kısmına ise ıslah tarihi olan 10/05/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine; davalı-karşı davacı tarafından davacıya fazla ödeme yapıldığı ve caminin süresinde bitmiş bir şekilde teslim edilmediği, inşaatın eksik bırakıldığı ve gecikme sebebiyle ceza-i şarta hak kazandığı ispatlanamadığı gerekçesiyle karşı davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Aybastı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 05.03.2020 tarihli kararının süresi içinde davalı-karşı davacı iş sahibi vekili ve katılma yolu ile davacı-karşı davalı yüklenici vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesi'nin 26.04.2021 tarihli ilamı ile; mahkemece yüklenicinin gerçekleştirdiği tüm imalâtların yapıldığı yıl (2014 yılı) mahalli piyasa rayiçlerine göre hesaplandığı bilirkişi raporunun hükme esas alınmış olunması ve bedele KDV ile yüklenici kârı eklenmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur.

Asıl davada sözleşme dışı fazla imalât bedelleri talep edildiğine göre; öncelikle bu imalâtların sözleşme kapsamında olup olmadığının sözleşmenin 5. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi; gerçekleştirilen sözleşme dışı imalâtların sözleşmede kararlaştırılan birim fiyatlarla hesaplanması mümkün ise bu fiyatlar üzerinden, mümkün değil ise, vekâletsiz iş görme hükümleri uyarınca yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçlerine göre, ayrıca KDV ve yüklenici kârı eklenmeksizin,

karara karşı yüklenicinin bedel yönünden temyiz talebinde bulunmaması sebebiyle yaratılan usuli kazanılmış hak da gözetilerek işbedelinin hesaplanması gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

2.Aybastı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 03.10.2024 tarihli kararı ile sözleşmenin 6.maddesi kapsamında sözleşmenin birim fiyat sözleşmesi olduğu, ek raporda taraf beyanları ve keşif mahallindeki tespit ve gözlemlere uygun olarak sözleşme dışında yapılan fakat sözleşmede bedeli belirtilmeyen ilave iş kalemlerinin caminin yapım yılı olan 2014 yılı Ekim ayı itibari ile sözleşme dışı fazla imalât bedelleri 49.286,46 TL bulunduğu,

yüklenicinin yaptığı iş ve imalâtlardan, sözleşme kapsamında olanların sözleşmede kararlaştırılan birim fiyatlar üzerinden hesaplaması yapıldığı 2014 yılı Temmuz ayı itibari ile sözleşmeye göre caminin yapım bedeli 291.613,00 TL bulunduğu, iş sahibince 660.000,00 TL ödendiği dosya kapsamı ile sabit olup bu miktarın ihtilafsız olduğu, bu nedenle yüklenicinin iş sahibinden iş bedeli olarak bir alacağı bulunmadığı ancak sözleşme dışı imalât bedeli de talep edildiğinden hesaplanan 49.286,46 TL sözleşme dışı imalât bedeli yönünden davanın kabulüne;

karşı dava yönünden ise karşı davacı iş sahibinin yükleniciye 660.000,00 TL ödeme yaptığı, birim fiyat üzerinden yapılan hesaplama sonucunda iş bedelinin 291.613,00 TL bulunduğu, bu nedenle iş sahibinin tespit edilen iş bedelinden 368.387,00 TL fazla miktarda yükleniciye iş bedeli ödediği ancak karşı davacı tarafından dosyada herhangi bir ıslah yapılmadığı için dava dilekçesinde harçlandırılan miktar olan 10.000,00 TL üzerinden karşı davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Asıl davada davacı vekilinin temyiz dilekçesinde; mühendislik alanında, süpürülebilir alan ifadesinden ne anlaşılması gerektiğine ilişkin teknik bir tarif bulunmamaktadır. Bilirkişi heyeti, süpürülebilir alanın 373,04 m² olduğunu ifade etmişse de bunu hangi teknik kriterle hesapladığını ve süpürülebilir alan deyiminden ne anlaşılması gerektiğini izah etmediğini, bilirkişinin mahkemenin görev alanına girerek sözleşme hükmünü gerekçe gösterip kubbe inşaatını ilave iş kapsamından çıkarması kabul edilemez olduğunu beyan etmiştir.

2.Karşı davada davacı vekilinin temyiz dilekçesinde; sözleşme dışı işleri 660.000,00 TL sanki başka bir iş için verilmiş gibi kabul ederek bahse konu işin ödenmiş bedeli olarak sayılmadığını, raporda belirtilen 49.286,46 TL.nin ayrıca ödenmesine karar verildiğini, davacıya ödenmiş olan bedelden mahsup edilmesi sonrasında borçlu kalınan bir bedel yoksa davanın reddine karar vermesi gerektiğini, davacının davasının reddine ve herhangi bir alacağı olmaması nedeniyle 570.243,23 TL üzerinden davacı aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken buna aykırı verilen kararın bozulması gerektiğini ve karşı davada müvekkili lehine alacak hükmedilirken temerrüt faizi uygulanması gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, asıl davada, cami yapımını konu alan eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedeli alacağının tahsili istemine; karşı davada ise fazla ödenen işbedeli alacağının iadesi ve ceza-i şart alacağının tahsili istemlerine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3/2. maddesi uyarınca uygulanmaya devam olunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 4 28... /2. maddelerinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre karşı davacı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki ve davacının vekilinin de tüm temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Karşı davada davacı vekilinin temyiz taleplerine gelince; davacı karşı davalı yüklenicinin sözleşme dışı fazladan yaptığı imalât bedellerinin 49.286,46 TL bulunduğu, sözleşme kapsamında yapılan imalât bedellerinin ise 291.613,00 TL bulunduğu, yüklenicinin toplamda 340.899,46 TL bedelinde iş yaptığı ve davacı karşı davalı vekilinin 08.05.2018 tarihli ıslah dilekçesi ile iş sahibi tarafından kendisine 660.000,00 TL ödeme yapıldığını kabul ettiği anlaşılmıştır.

Bu haliyle iş sahibi tarafından yükleniciye yapılan ödemelerden yüklenicinin yaptığı toplam iş bedeli mahsup edildiğinde asıl davanın reddine, karşı davanın ise 319.100,54 TL yönünden kabulüne karar verilebileceği ne var ki ıslah dilekçesi sunulmadığından karşı dava dilekçesi ile talep olunan 10.000,00 TL üzerinden karşı davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile hükümde belirtildiği üzere karar verilmesi nedeniyle karşı davada verilen kararın bozulması gerekmektedir.

Ne var ki bu yanlışlıkların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden asıl davada davacı karşı davada davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi, asıl davada davalı karşı davada davacı vekilinin temyiz itirazının kabul ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 3/2. maddesi uyarınca uygulanmaya devam olunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438/7. maddesi uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Asıl davanın REDDİNE,

2.Karşı davanın KISMEN KABULÜ ile 10.000,00 TL'nin dava tarihi olan 24.07.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte karşı davalı ...'tan alınarak karşı davacı ...'e verilmesine fazlaya ilişkin talebin reddine,

3.Asıl davanın reddi nedeniyle alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcının peşin yatırılan 198,48 TL ve yargılama sırasında yatırılan 9.567,56 TL tamamlama toplamı 9.766,04 TL harçtan mahsubu ile artan 9.338,44 TL harcın davacı ...'a iadesine

4.Karşı dava açısından alınması gereken 683,10 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 342,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 341,45 TL 'nin karşı davalı ...'tan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

5.Asıl davanın reddi nedeniyle kendisini vekil ile temsil ettiren davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin Üçüncü kısmı gereğince takdir edilen 91.238,92 TL vekalet ücretinin davacı ...'tan alınarak davalı ...'e verilmesine

6.Karşı davanın kısmen kabulü nedeniyle kendisini vekil ile temsil ettiren karşı davacı ... lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin Üçüncü kısmı gereğince takdir edilen 10.000,00 TL vekalet ücretinin karşı davalı ...'tan alınarak karşı davacı ...'e verilmesine,

7. Karşı davanın kısmen kabulü nedeniyle kendisini vekil ile temsil ettiren karşı davalı ... lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin Üçüncü kısmı gereğince takdir edilen 10.000,00 TL vekalet ücretinin karşı davacı ...'ten alınarak karşı davalı ...'a verilmesine,

8.Asıl dava bakımından davacı ... tarafından yapılan 1.618,10 TL harç ( 27,70 TL başvurma harcı,1.588,90 TL keşif harcı), tebligat, posta ve bilirkişi/keşif ücretleri olmak üzere toplam 11.219,26 TL yargılama masraflarının davacı ... üzerinde bırakılmasına,

9.Karşı dava bakımından davacı ... tarafından yapılan 27,70 TL başvurma harcı, 628,90 TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 656,60 TL yargılama giderinin davanın kabul/ret oranına göre 328,30 TL'sinin davalı ...'tan alınarak davacı ...'e verilmesine, kalanın davacı ... üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan yargılama giderinin karar kesinleştiğinde talebi halinde davacı ...'e iadesine," şeklinde hüküm kurulmak suretiyle hükmün DÜZELTİLMEK SURETİYLE KARARIN ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde asıl dava davalısı karşı dava davacısına iadesine, asıl dava davacı karşı dava davalısınca yapılan temyiz masrafının asıl dava davacı karşı dava davalısı üzerinde bırakılmasına

Dosyanın Aybastı Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,