Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/407 K.2025/481

vekili Avukat ... 2-Polikon Mühendislik Taahhüt ve Ticaret A. Ş. vekili Avukat ... 3-Sur Turizm İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.vekili Avukat ...

İLK DERECE MAHKEMESİ

İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI

2021/686 E., 2022/620 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı ... İnşaat Madencilik Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalılar ... ile ... arasında adi ortaklık kurulduğunu, daha sonra davalı ...'nin de adi ortaklığa dahil olduğunu, adi ortaklığın Cezayir'de toplu konut inşaatına başladığını, davacı ile adi ortaklık arasında inşaat yapımına ilişkin sözleşme imzalandığını, davacının sözleşme kapsamındaki edimlerini yerine getirdiğini, ancak adi ortaklık tarafından ödemelerin yapılmadığını, Cezayir'de açtığı dava sonucunda alacağa hükmedildiğini belirterek Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti Tipaza Yargı Meclisi Cheraga Mahkemesi'nin 19.02.2020 tarih, 20/00897 sayılı kararının tanınmasına ve tenfizine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; yetkili mahkemenin Ankara mahkemeleri olduğunu, arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediğini, yabancı mahkeme kararının dava dilekçesine eklenmesi gerektiğini, Cezayir mahkemesinde yapılan yargılamaya ilişkin herhangi bir bilgilerinin bulunmadığını belirterek öncelikle yetki yönünden, aksi takdirde esastan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacı ile herhangi bir ticari ilişkilerinin bulunmadığını, tanınması istenilen kararın Groupement Polikan ... Şirketi hakkında verildiğini, davalının tenfizi istenilen kararda davalı olarak gösterilen şirket ile bağlantısının bulunmadığını, kararda yer alan şirketin Cezayir kanunlarına göre kurulmuş bir şirket olduğunu, MÖHUK'un 54/ç maddesinde yazılı şartların bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; tanınması istenilen kararda yer alan şirketin Cezayir kanunlarına göre kurulu bir şirket olduğunu, kararın sahte belgelere dayalı olarak alındığını, MÖHUK'un 54/ç maddesinde yazılı şartların bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda bilgileri yazılı kararıyla tenfiz istemine konu ilamda borçlu olarak belirtilen şirket ile davalı şirketlerin oluşturduğu adi ortaklığın ünvanının farklı olduğu, tenfiz istemine konu kararda yazılı borçlu ile davalıların oluşturduğu adi ortaklık arasında organik bağ bulunsa bile davanın ancak tenfiz istemine konu edilen kararda yazılı davalı hakkında açılabileceği, tenfiz istemine konu kararda sorumlulukları bulunmayan davalılara karşı davanın açılamayacağı ve davalı ile dosya davalılarının aynı olmadığı gerekçesiyle, pasif husumet nedeni ile dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içerisinde davacı vekili ve davalılar Polikon Mühendislik Taahhüt ve Ticaret A.Ş. ve ... İnşaat Madencilik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; tenfiz istemine konu kararda yer alan borçlunun davalıların oluşturduğu adi ortaklığın şubesi olduğunu, Cezayir'de adi ortaklığın tüzel kişiliğinin bulunduğunu, bu nedenle davanın adi ortaklığa karşı açılabildiğini, ancak Türkiye'de adi ortaklığın tüzel kişiliğinin bulunmaması nedeniyle davanın adi ortaklığı oluşturan şirketlere karşı açıldığını, usul hükümlerinin farklı olması nedeniyle davacının zarara uğradığını beyan etmektedir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; davanın niteliği gereği nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, tanıma ve tenfiz davasının nispi harca tabi olduğunu, ilk derece mahkemesi tarafından harcın nispi harca tamamlatıldığını belirterek davalı yararına hükmedilen vekalet ücretinin nispi olarak hükmedilmesi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, yabancı mahkeme kararının tanınması ve tenfizi istemine ilişkindir.

1. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunu'nun 52/1. maddesi "Kararın tenfiz edilmesinde hukuki yararı bulunan herkes tenfiz isteminde bulunabilir..." şeklinde düzenlenmiştir. Bu kapsamda, yabancı mahkeme kararının tenfizini hukuki yararı bulunan herkes isteyebilecektir. Ancak kanunda aleyhine tenfiz istenilecek olana ilişkin bir belirleme ve düzenleme yapılmamıştır. Kural olarak, yabancı mahkeme kararında davalı olarak yer alanın, tenfiz davasında da davalı olarak gösterilmesi gerekir.

Yabancı mahkeme kararında davalı olarak gösterilenin, ilgili devletin maddi hukuk normları kapsamında gerçek kişi yada tüzel kişi olması, ileride görülecek tenfiz davasında taraf sıfatının değerlendirilmesi açısından önem arz etmektedir. Zira, yabancı mahkeme kararının verildiği devletin maddi hukuk normlarına göre gerçek kişi ya da tüzel kişiliğe sahip olmayanların görülecek tenfiz davasında taraf ehliyetini kazanamayacakları açıktır.

Somut uyuşmazlıkta, dava dilekçesinde Cezayir ülkesi kanunları gereği konut projelerinde faaliyette bulunmak için davalılar tarafından Cezayir'de ... ... Şirketi'nin kurulduğu, yabancı mahkeme kararında davalı olarak gösterilen şirketin adi ortaklık yapısına sahip olduğundan tüzel kişiliğinin bulunmadığı yönündeki iddialarına ilişkin gerekli araştırma yapılmaksızın, davalıların yabancı mahkeme kararında taraf olmadıkları gerekçesiyle davanın pasif husumet nedeni ile dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Mahkemece yapılması gereken iş, Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü aracılığıyla Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti'nin merkezi makamlarına yazı yazılarak, yabancı mahkeme kararında davalı olarak gösterilen ... ...

Şirketinin Cezayir hukukundaki maddi olgular kapsamında tüzel kişiliğinin bulunup bulunmadığı ile tüzel kişiliğinin bulunmaması halinde ortaklarının davalı şirketler olup olmadığı hususunun araştırılması, yabancı mahkeme kararında davalı olarak gösterilen şirketin tüzel kişiliğinin bulunmaması ile ortaklarının davalı şirketler olduğunun ve davalıların taraf sıfatlarının bulunduğunun tespiti halinde tanıma ve tenfiz şartlarının mevcut olup olmadığı hususunda değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme yapılmak suretiyle yazılı şekilde karar verilmesi yerinde olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.

2. Bozma nedenine göre bu aşamada davalı ... vekilinin temyiz sebeplerinin incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR