Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/442 K.2025/831

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili; taraflar arasında 25/3/2014 tarihinde Bursa 112 Acil Çağrı Merkezi İnşaatı Yapım İşi sözleşmesi yapıldığını, sözleşmenin anahtar teslimi götürü bedel olduğunu, sözleşme konusu yerin davacıya geç teslim edilmesi nedeniyle gecikilen sürenin iş bitim tarihine eklenerek yeni tarih belirlendiğini, havanın fen noktasında çalışılamayan günleri olarak belirlenen 1 Ocak-1 Mart tarihleri arasındaki sürenin başlangıçta sözleşmede belirlenen süreye dahil olmayıp idareden kaynaklanan gecikme nedeniyle ek süreye dahil edildiğini, 60 günlük sürenin çalışma süresine eklenmesinin gerektiğini,

idarenin bu süre içinde zaten davacının çalıştığını bildirmesine rağmen bu süre zarfında sadece tesisat ve elektrik imalatları ile müsait olan birkaç harçlı imalatın yapıldığını, 1 Ocak-28 Şubat arasında havanın ani değişiklikleri, kar, don ve yağmurun etkilerinden dolayı yapılmaması gereken imalatlar olduğunu, bu nedenle süre uzatım taleplerinin yerinde olduğunu, davacının işi bitiriş tarihinin 20/05/2015 tarihi olduğunu, 60 günlük süre işin yapılış süresi içinde sayıldığında davacının işi süresinden önce bitirdiğinin anlaşıldığını, süreye ilişkin itiraz ve taleplerinin dikkate alınmadığını, davalının 8 numaralı hakedişten 77.992,98 TL,

9 numaralı hak edişten 44.995,95 TL olmak üzere toplam 122.988,93 TL gecikme cezası kesintisi yaptığını, gecikme cezasının yasaya aykırı olduğunu, sözleşme konusu işin elektrik imalâtlarının 12 numaralı iş kaleminde mobese görüntü aktarımı imalâtının büyükşehir belediyesinden idarece talep edilen kazı ruhsatına göre herhangi bir detay uygulama projesi olmadan sadece mahal listesinde ve teknik şartnamede belirtildiği şekilde tamamlanarak kabule bağlandığını, idarenin kabulünü yaptığı işlemle ilgili herhangi bir açıklama yapılmadan %100’ü tamamlanan işin %5,3625 tamamlandığını gerekçe göstererek fiyat farkları hariç 589.065,00 TL kestiğini,

kesilen bu cezanın yasaya aykırı olduğunu, sözleşmenin anahtar teslimi götürü bedel olduğunu, yaklaşık maliyet cetvelinin veya ilerleme yüzdelerinin işin yapılmasına veya isteklilerin teklif bedeli tespitine dayanak niteliğinde olmadığını, idarenin tamamı bitirilen görüntü aktarım işinin yapılma oranını % 5,3625 olarak belirlediğini, mobese hattı ile mukayese yapılacak bir uygulama projesi olmadığını, yapılan işin karşılığı olan 589.065,41 TL alacaklarının olduğunu,

alacaklarının tahsili için başlatılan icra takibine davalının yaptığı itirazın haksız olduğunu belirterek Bursa 16. İcra Müdürlüğü’nün 2015/10917 Esas sayılı dosyasındaki takibe yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, %20’den az olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı tarafından revize edilmiş iş programının yeni iş bitimine göre hazırlandığını, ilave süre verilerek yeni iş bitim tarihinin 15/04/2015 tarihi olarak belirlendiğini, davacının çalışılmayacak dönem için 58 gün süre uzatımı talebinin bu dönem için 11 gün süre uzatımı verilmesi nedeniyle kabul edilmediğini, çalışılmayacak süre olarak belirlenen dönemde 6 numaralı hakediş ödemesi yapıldığını, bu dönemde imalatların durdurulmayarak işe devam edildiğini, davacının iddiasının aksine çalışılmayan dönemde yapılamayacağı iddia edilen işlerin daha çok yapıldığını, bu dönemde çalışmalara ara verilmediğini,

gecikme cezası kesintisinin usul ve yasaya uygun olduğunu, hakedişlere ihtirazı kayıt konulmasının yeterli olmadığını, mobese-112 arası görüntü aktarımı işinin 12 numaralı iş kaleminde % 12,45 oranındaki pursantajının Bursa’da bir adet mobese binası bulunduğundan mobese ile 112 arasındaki mesafeye göre hesaplanarak bulunduğunu, yapım aşamasına geçildiğinde Bursa Büyükşehir Belediye Bakanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığı’ndan işin yapım izni talebinde bulunulmasına rağmen Mobese/Kent Güvenlik Yönetim Sistemi ile 112 Acil Çağrı Merkezi Binası arasına fiber optik hat döşenmesi talebinin uygun bulunmadığını,

Bursa İl Emniyet Müdürlüğü’nün mevcut alt yapısının kullanılması yönünde izin verildiğini, bu izin çerçevesinde Mobese-112 Arası Görüntü Aktarımı imalâtlarının yapılamadığını, sözleşme konusu işin elektrik imalatları bölümünün 12 numaralı iş kaleminde belirtilen mobese-112 arası görüntü aktarımı imalâtı yapılamadığından işin miktarının ve vasfının değiştiğini, imalâtlarda azalma meydana geldiğini, yapılan imalatların oranının ise % 5.36525 olarak hesaplandığını, imalâtların tamamının bedelinin ödendiğini, ihale artış ve eksilişinde nasıl davranılacağının 4735 sayılı Kanun ile Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nde açıkça düzenlendiğini,

icra takibinde avans ve reeskont faizi talebinin yasaya aykırı olduğunu, icra inkâr tazminatı koşullarının bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; taraflar arasında Bursa 112 Acil çağrı merkezi inşaatı yapım işi için sözleşme düzenlendiği, davalı tarafından verilen toplam 113 günlük süre uzatımı neticesinde teslim tarihinin 15/04/2015 tarihine ötelendiği, teslim tarihinin takip eden bir sonraki yıla sarkması nedeniyle 12/04/2019 tarihli bilirkişi raporunda yapılan hesaplamalar uyarınca dava konusu işin bitimindeki son 41 günlük çalışma süresindeki davacının hakedişinden yapılan kesintinin sözleşme ve şartname hükümlerine aykırı olduğu,

''Mobese - Görüntü Aktarımı'' işi bakımından ise sözleşmede yazılı olduğu şekilde mobese işinin yeni bir hat olarak inşa edilmediği, var olan Emniyet Müdürlüğü hattının hazır alt yapısının kullanılması ve toplam proje miktarının % 80'i geçmesi nedeniyle, 12/04/2019 tarihli bilirkişi raporunu ibraz eden bilirkişi heyetince tanzim edilen rapora itibar edildiği, bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 07/08/2019 tarihli ek raporda da; kök raporda yapılan değerlendirme ve hesaplamalarda bir değişiklik bulunmadığının bildirildiği,

denetime ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi kök ve ek raporu uyarınca Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 21. maddesi de gözetilerek, davacının davalıdan bu iş için bir bedel talep edemeyeceği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, davalı tarafından Bursa 16. İcra Müdürlüğü'nün 2015/10917 E. numaralı dosyasına yapılan itirazın 112.988,13 TL'lik kısmının iptaline, takibin 112.988,13 TL üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesi'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

yüklenici davacının idarenin onayı ile çalışılmayan dönemde iş yapabileceğine ilişkin sözleşme hükümleri ile davacının hazırladığı revize iş programı kapsamı ve fiilen bu dönemde çalışma yapıldığına ilişkin şantiye günlükleri ile davacının bu dönemde çalışma yaptığını kabul etmesi gözardı edilerek yorum yapıldığından bilirkişi raporlarındaki ceza kesintisine ilişkin açıklamalar ile bu raporları esas alarak ceza kesintisi yönünden davacıyı haklı kabul eden mahkeme gerekçesinin dosya kapsamına uygun olmadığı,

mobese-112 görüntü aktarımı işine ilişkin tüm bedelin ödenmemesini de takip konusu yaparak bakiye bedelin tahsili istemine ilişkin olarak ise mahkemece ceza kesintisi yönünden dava kısmen kabul edilmiş ise de davacının iş eksilişi oranı da dikkate alındığında sözleşmede kararlaştırılan orandan az işi sözleşmede belirlenen sürede teslim etmediği dosya kapsamı ile sabit olduğundan bu yöndeki davanın da reddi gerekirken davanın kısmen kabulü nedeniyle davalının bu yönden istinaf sebepleri yerinde görülmüş ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun bu sebeple esas bakımından kabulü ile bu durum yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden

HMK’nın 353/1-b-2 maddesi gereğince mahkeme kararının düzeltilerek yeniden hüküm kurulmasına, yeniden hüküm kurulması suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacının üstlendiği inşaat yapım işini yerine getirmesine rağmen davalının kesinti yaparak sözleşme bedelinin hepsinin alınmasına engel olduğunu, davalı kurumun iki kalem üzerinde kesinti yaptığını, geç teslimle ilgili yapılan kesintiyi geri alma taleplerinin kabul edildiğini, işin gecikmeye uğramadığını, bilirkişi raporlarında kesinti yapılan bedelin 122.988,93 TL olarak belirlenmesine rağmen mahkemece taleplerinin sadece 112.988,13 TL olarak kabul edildiğini, mobese aktarım hattının sadece %5,3625’lik kısmının yapılarak tamamlandığı için 589.065,42 TL kesinti yapıldığını,

yargılama esnasında sürekli olarak bu sözleşmede kararlaştırılan bedelin anahtar teslimi götürü bedel olduğu ve ortada uygulama projesi olmadığından bahsetmelerine rağmen bilirkişilerin konuya çok hakim olamamaları nedeniyle ayrıntılı bir değerlendirme alınamadığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin hiçbir dokümanında mobese-112 görüntü aktarımı ile ilgili onaylı 5118 metrelik bir güzergah projesi ve buna bağlı mahal detayları ve listesi olmadığından hemen 112 binası önündeki mobeseden görüntü aktarımı sağlanacağının açık olduğunu, mobese -112 arası görüntü aktarımının projesinin olmadığını,

projesi olmayan bir işle ilgili işin azaltıldığını idarenin nasıl belirlediğinin belli olmadığını, proje olmadan herhangi bir oranlamanın ya da mukayesenin söz konusu olamayacağını, proje olmadığı için idarenin yapılan imalatların oranını %5,3625 olarak belirlemesinin tek taraflı bir işlem olduğunu, yüzdelik hesaplamanın tamamen idarenin takdirinde olan pursantaj raporları üzerinden yapıldığını, bu pursantaj raporlarının hakediş ödemesinin ne miktarda yapılacağını belirlemekte kullanıldığını, bu rakamların idare tarafından sürekli olarak değiştirilebileceğini,

kabul tutanağından da anlaşıldığı üzere davacının mobese görüntü aktarımı hattını %100 olarak tamamladığını, bilirkişilerin anahtar teslimi götürü bedel işler ve bu işlere bağlı projenin olmaması konusunda yeterli bir rapor düzenlemediklerini, bilirkişi raporlarının açıklayıcı olmamasına rağmen bilirkişi raporu almaya dahi gerek kalmadan ortada bir proje olmadığını ve sözleşmenin götürü bedel olduğunu, bu sözleşme türünde ilerleme yüzdelerinin işin yapılmasına ilişkin bir dayanak olmadığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın 2004 sayılı İİK’nın 67. maddesi gereğince iptali istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR