Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/1044 K.2025/2017

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının dava dışı ....'ın davalı kooperatifte bulunan üyeliğini 12.05.2015 tarihinde noterde düzenlenen kooperatif hisse devir sözleşmesi ile devraldığını, aynı tarihte kooperatife üyelik kaydının yapılması için başvuruda bulunduğunu, kooperatif tarafından devreden ...'ın 2014 ve 2015 yıllarına ait üyelik aidatlarının talep edilmesi üzerine makbuz karşılığında ödediğini, 18.05.2015 tarihinde davalı kooperatif tarafından devreden ...'ın üyelikten çıkarılmasına karar verildiğinin ve bu nedenle üyelik kaydının yapılmadığının bildirildiğini,

devreden ...'ın üyelikten çıkarılmasına ilişkin kararın yok hükmünde olduğunu, davacının kooperatif üyelik şartlarını taşıdığını, hisse devri sırasında kooperatiften yazılı olur alınmasına gerek olmadığını belirterek davacının davalı kooperatif üyesi olduğunun tespitine ve tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı usulüne uygun olarak yapılan tebligata ve vekaletname sunulmasına rağmen rağmen davaya karşı cevap sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda bilgileri yazılı kararı ile dava dışı ...'ın davalı kooperatifte yer alan 44 numaralı üyeliğini 12.05.2015 tarihinde düzenlenen kooperatif hisse devir sözleşmesi ile davacıya devrettiği, ancak devre ilişkin sözleşmenin ve üyelik kaydının yapılmasına ilişkin talebinin davalı kooperatife teslim ettiği hususunu ispat edemediği, dava dışı ...'a ait üyelik aidat borcunun davacı tarafından ödenmesinin kooperatif üyeliğinin kabul edildiği sonucunu doğurmayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içerisinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; ortağın hakkındaki ihraç kararı kesinleşinceye kadar ortaklık haklarını devredebileceği, ihraç kararı kesinleşmeden önce yapılan devrin geçersiz olmasını gerektiren bir hükmün bulunmadığı, devredenin üye olması halinde devir alanın ortaklığa kabul edilmesinin zorunlu olduğu,

devrin kooperatife bildirilmesi ve yönetimin makul sürede yapacağı inceleme sonucunda devir alanın ortaklık şartlarını taşıması durumunda üyeliğe kabul kararı verilebileceği ve bu tarihte üyeliğin başlayacağı, devrin yazılı olarak bildirilmesinin geçerlilik koşulu olmadığı, dava öncesinde bildirim yapılmamasının sonuca etkili olmadığı, üyeliğin tespiti davası açılmasının da başvuru niteliğinde bulunduğu, ihraç kararı kesinleşmeden önce üyeliğin davacıya devredildiği,

davacının üyelik şartlarını taşımadığının davalı tarafından ileri sürülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile yeniden esas hakkında olmak üzere davanın kabulüne, davacının üye olduğunun tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığını, devreden ...'ın 18.05.2015 tarihinde ortaklıktan çıkarılmasına karar verildiğini ve kararın 28.05.2015 tarihinde tebliğ edildiğini, devreden tarafından açılan bir davanın bulunmadığını, süresinden sonra yaptığı itirazın reddedildiğini, davacının kooperatife üyelik kaydı 08.01.2016 tarihinde başvurduğunu, devredenin üyelikten çıkarılması sürecinde ve sonrasında yapılan işlemlerin usul ve kanunlara uygun olduğunu, davacının kooperatif üyesi olmadığını, davacının aidat yatırdığına ilişkin hususun doğru olmadığını,

yaz sezonunda üyelerin yada başka kişilerin üyeler adına aidat ödemesi yapabildiklerini, kötü niyet iddiasının doğru olmadığını, davacı ile dava dışı ... arasındaki devrin muvazaalı olduğunu, devir öncesinde dava dışı ...'ın üyelik şartlarını kaybettiğinin ortaya çıktığını, devir öncesinde kooperatiften yazılı olur alınmadığını, davacının 08.01.2016 ve 18.03.2019 tarihli başvurularının üyelik başvurusu niteliğinde bulunmadığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, Kooperatif üyeliğinin tespiti istemine ilişkindir.

1. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 1. maddesine göre kooperatifler; ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklardır.

Kooperatif ortağı olma hususunda "açık kapı ilkesi" geçerlidir. Kanunda ve anasözleşmede yer alan şartları taşıyan herkes başkaca bir sınırlama bulunmaması halinde kooperatif ortağı olma hakkına sahiptir.

Kooperatif Yönetim Kurulunun ise başvuru tarihinde kanundaki ve ana sözleşmedeki üyelik şartlarının bulunup bulunmadığını inceleme ve şartları taşıyanların taleplerini kabul etme veya şartları taşımayanların taleplerini reddetme; ortaklığa kabul sonrasında ise şartları taşımadıklarını tespit ettiği ortakları ortaklıktan çıkarma yetki ve görevi vardır.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 14/3. maddesi "Ortaklık devredilebilir. Yönetim kurulu, ortaklığı devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması halinde, bu kişiyi ortaklığa kabul eder." şeklindedir. Hükme göre; kooperatif ortaklığı devir edilebilir niteliktedir. Ancak ortaklık sıfatı, payın devralınması ile otomatik olarak kazanılamaz. Devralanın giriş isteminde bulunması ve yönetim kurulunun da gerekli incelemeyi yapması sonrasında, devralanın ortak olabilmek için gerekli şartlara sahip bulunması halinde ortaklığa kabul edilmesi, aksi halde ise talebin reddedilmesi gerekir. Ortaklık şartlarını taşıdığı tespit edilen kişinin talebinin kabul edilmesi ise zorunludur.

Davalı Kooperatif Yönetim Kurulu, ortaklarının başvurusu üzerine 10.04.2015 tarihinde ortaklık için gereken şartları taşımayan üyelerin bulunup bulunmadığının tespiti hususunda ilgili kurumlarla yazışma yapılmasına karar vermiş ve bu kapsamda gerekli bilgi ve belgeleri toplamaya başlamıştır.

Dava dışı ... davalı kooperatifte yer alan 44 numaralı ortaklığını noterde düzenlenen kooperatif hisse devir sözleşmesi ile 12.05.2015 tarihinde davacı ...'a devretmiştir. Ancak, dosya kapsamında davacı ...'un üyeliği devralması nedeniyle kaydının yapılması hususunda gerekli belgeler ile birlikte davalı kooperatife müracaat ettiğine dair herhangi bir bilgi veya belge bulunmamaktadır.

Davalı Kooperatif Yönetim Kurulu 18.05.2015 tarihinde almış olduğu karar ile dava dışı ...'ın da aralarında bulunduğu ortaklık için gerekli şartları taşımadığı tespit edilen üyelerin ortaklıktan çıkarılmasına karar vermiştir. Alınan karar noter aracılığı ile dava dışı ...'a gönderilmiş, ancak dosya kapsamında tebliğe ilişkin herhangi bir belge sunulmamıştır. Dava dışı ... 10.09.2015 tarihinde ihraç kararına karşı itirazda bulunmuş, ancak davalı kooperatife üyeliği devrettiği hususunda herhangi bir açıklama yapmamıştır.

Davacının ortaklığı devir aldığı tarihten önce kooperatif yönetim kurulunun dava dışı ...'ın ortaklık koşullarını taşıyıp taşımadığı hususunda resmi kurumlardan araştırma yaptığı ve 12.05.2015 devir tarihi itibari ile devreden ...'ın kooperatif ortaklık şartlarını taşımadığı hususu davacı ile dava dışı ... tarafından bilinmektedir.

Dosya kapsamında davalı Kooperatif Yönetim Kurulunun dava dışı ...'ı ortaklıktan çıkarma kararını aldığı 18.05.2015 tarihi itibari ile 44 no'lu üyeliğin davacıya devredildiği hususunun davalı kooperatife bildirildiği de ispat edilememiştir.

2. Ortaklıktan çıkarılması nedeniyle geçerli ortaklığı bulunmayanın ortaklığının devrinden söz edilmesi de mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olmuş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR