Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/1059 K.2025/1900

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen kararı talep eden vekili ve müdahil Halk Bankası vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. TALEP

Talep edenler vekili dava dilekçesinde özetle; talep eden şirketin ekonomik durgunluktan etkilendiğini, ileri sürerek, İİK'nın 285 vd. maddeleri gereği konkordato geçici mühleti verilmesini ve akabinde konkordato projelerinin tasdikini talep etmiştir.

II. CEVAP

Müdahil alacaklı vekilleri sundukları müdahale dilekçeleri ile dosyaya müdahil olmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 06.07.2020 tarihli, 2018/798 E. 2020/204 K. sayılı kararı ile talep edenlerin konkordato projelerinin tasdikine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım müdahiller vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1.Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde konkordato talep edenler vekili tarafından temyiz yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Dairemizin 23.05.2022 tarihli, 2021/6493 Esas, 2022/2732 Karar sayılı ilamı ile bozulmuştur.

2.Bölge Adliye Mahkemesinin 27.09.2022 tarih, 2022/1183 Esas, 2022/1370 Karar sayılı ilamı ile önceki kararda direnilmesi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 08.02.2023 tarihli, 2023/6-70 Esas, 2023/33 Karar sayılı kararı ile Bölge Adliye Mahkemesi direnme kararı bozularak, dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

3. Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde 23.05.2023 tarih, 2023/859 E. 2023/921 K. sayılı karar ile konkordato istemlerinin usulden reddine karar verilmiştir.

4. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Dairemizin 30.10.2023 tarihli, 2023/2909 Esas, 2023/3542 Karar sayılı ilamı ile bozulmuştur.

5. Bölge Adliye Mahkemesince bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde 16.01.2024 tarih, 2024/749 E. 2024/43 K. sayılı kararı ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm tesis edilerek talep edenlere ait konkordato projelerinin tasdikine karar verilmiştir.

6. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Dairemizin 29.04.2024 tarihli, 2024/749 Esas, 2024/1181 Karar sayılı ilamı ile konkordato projesinde öngörülen ödeme planına uymaya muktedir olmayan her iki şirketin bilançosunun borca batık olup olmadığı yönünden bilirkişi incelemesi yaptırılıp, şartlar mevcutsa iflas kararı verilmesi ve iflas kararı verilecekse yetkili şirket temsilcisinin duruşmaya çağrılarak dinlenmesi gerektiğinden bahisle bozulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile talep eden şirketlerin kaydi değerleri üzerinde yaptırılan incelemede şirketlerin borçlarını karşılayabilecek düzeyde varlık kaleminin bulunmadığı ve faaliyetlerinin tamamen durduğu gerekçeleriyle her iki şirketin iflasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Talep edenler vekili temyiz dilekçesinde; borca batıklığın hatalı hesaplandığını, talep eden şirketlerin varlık değerlerinin rayiç değerler uyarınca hesaplanmadığını beyan etmektedir. 2.Alacaklı Halk Bankası vekili temyiz dilekçesinde; borca batıklığın hatalı hesaplandığını, rayiç değerlere göre değerlendirme konusu yapılmadığını, yetkili temsilci dinlenmeden iflas kararı verildiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1.Talep, konkordatonun tasdiki istemine ilişkindir. 2.Mahkemece talep eden şirketlerin borca batık olup olmadığının bilanço verilerine göre tespit edilmesi amacıyla alacaklılardan delil avansı yatırması istenmiş olmasına rağmen yatırılmamış ve borçlu şirketlerin varlıklarının rayiç değerlerinin tespiti yapılmadan şirketlerin kayden ve enflasyon göstergelerine göre güncellenmiş veriler uyarınca bilançosunun borca batık olduğu ve faaliyetlerinin tamamen durduğu gerekçeleriyle iflasına karar verilmiştir.

3. İcra ve İflas Kanunu'nun 308. maddesi uyarınca borçlunun iflasa tabi şahıslardan olması ve doğrudan doğruya iflas sebeplerinden birinin mevcut olması halinde mahkemece re'sen iflas kararı verilebileceği tabiidir.

4.Mahkemece doğrudan doğruya iflas sebebi olan ve İcra İflas Kanunu'nun 179. maddesinde düzenlenen sermaye şirketlerinin ve kooperatiflerin bilançolarının borca batıklığı halinde iflasını düzenleyen hüküm uyarınca iflas kararı verilmişse de hükme dayanak teşkil eden bilirkişi raporu, borca batıklığı malvarlığının rayiç değerlere göre tespit edildiği hususu denetime elverişli bir şekilde ortaya koyulmamıştır.

Talep eden borçlu şirketlerin malik oldukları taşınmazlar nazara alındığında bu taşınmazların piyasa koşulları altında el değiştirmesi halinde bir başka deyişle satış sırasında ulaşacağı gerçek değerin gayrımenkul değerleme uzmanı bilirkişiler eliyle emsalleriyle kıyaslanarak ve ekonomik ömrü de değerlendirilerek rayiç değeri bulunmalı ve borca batıklık bilançosunda bu haliyle aktif malvarlığı içinde yer almalıdır.

5.Bu itibarla mahkemece yapılacak iş, borçlu şirketlerin mal varlığının rayiç değerlerinin belirlenmesi amacıyla konusunda uzman bilirkişilerce, varlıkların gerekirse yerinde incelenmesi suretiyle rayiç değerlerinin tespitidir.

6.Bu amaçla gereken delil avansının alacaklılar veya borçlular tarafından karşılanmaması halinde borca batıklık tespiti kamu düzenine ilişkin olup re'sen araştırma ilkesi geçerli olduğundan Hukuk Muhakameleri Kanunu'nun 325. maddesi gereğince ileride haksız çıkan taraftan alınmak üzere hazineden karşılanması yoluna gidilmelidir.

7.Bu itibarla borçlu şirketlerin borca batıklık durumlarının usulüne uygun ve denetime elverişli şekilde tespit edilmeksizin yazılı şekilde ve yetersiz gerekçeyle iflas kararı verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR