Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/1108 K.2025/3710

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 04.11.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davalı şirket vekili Avukat ..., şirket yetkilisi ...ile davacı şirket vekili Avukat ...'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı alt taşeron vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 26.10.2015 tarihinde Ankara ... Projesi ...

Projelendirme İşine dair sözleşme imzalandığını, MR – 01 ila MR – 08 arası hakedişlerden bakiye 3.821,24 Euro’nun, ayrıca MR-08 hakedişi için 389,00 Euro + KDV, MR-09 hakedişi için 22.375,00 Euro + KDV ve MR-10 hakediş için 29.994,00 Euro + KDV olmak üzere toplam 52.058,00 Euro’nun davalıya ödenmiş olmasına karşın davalının müvekkiline ödeme yapmadığını, MR-11 paftasının ise teslim edildiğini ve karşılığında 40.438,00 Euro + KDV talep edildiğini, ancak hakedişe dahil edilip edilmediğinin taraflarınca bilinmediğini, ayrıca mekanik proje paftalarının birçok kez yeniden hazırlanmak zorunda kalındığını,

davalıya teslim edilen ve üst işverene sunularak onaylanan VO01 projesi için 34.433,00 Euro + KDV, VO02 projesi için 8.750,00 Euro + KDV olmak üzere toplam 43.183,00 Euro + KDV alacak bulunduğunu, ayrıca sözleşme konusu hastanenin T2 - T3 ve T4 binalarına ait mekanik proje paftalarının 10.08.2016 tarihli mail, ihtarname ve diğer görüşmelerde davalı tarafa teslim alınması yönünde talepte bulunulduğu halde teslimden kaçınılan bu paftaların yaklaşık bedelinin 45.000,00 Euro + KDV olduğunu belirterek şimdilik teslim edilen faturalar karşılığı bakiye alacak için 3.821,24 Euro'nun,

davalıya teslim edilen ve üst işverence hakedişleri onaylanan ve ödemesi davalıya yapılan mekanik işler projeleri için şimdilik 10.000,00 Euro, davalının istemi ile yapılan sözleşme dışı değişim ve yeniden imalat kaynaklı VO0 projeleri fark alacağı için şimdilik 10.000,00 Euro, hazırlanan ancak teslim alınmayan binalara ilişkin projeler için şimdilik 10.000,00 Euro olmak üzere toplam 33.821,24 Euro'nun tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 22.09.2020 tarihli ıslah dilekçesiyle sözleşme dışı değişim ve yeniden imalat alacakları için talebini 43.183,00 Euro'ya,

üst işverence davalının hakedişine bağlanan ancak müvekkiline ödenmeyen 10.000,00 Euro'yu 59.555,12 Euro'ya çıkartarak toplam 106.559,36 Euro'nun tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı taşeron vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının yaptığı tasarımlardan ve çözümlerden tatmin olmayan üst işverenin müvekkili şirket ile olan sözleşmesini haklı olarak feshettiğini, müvekkil şirketin iş bu sözleşmeden doğan ve almış olduğu tüm hakedişleri geri ödemek zorunda kaldığını ve bu hususun davacı şirkete hem yazılı olarak hem de noterden bildirildiğini, davacı faturalarından dolayı 3.808,41 Euro’nun eksik ödendiğini, nedeninin ise tüm proje bedelinin %5 oranında olan avans niteliğinde işe başlarken verilen ve hakedişlerden %5 oranında kesilerek geri tediyesi yapılması gereken 19.500,00 Euro için yapılan mahsup olduğunu, işin haklı olarak feshedildiği nazara alınarak, ödenen avansın da iadesinin gerektiği gözetilerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tasarımcının sözleşme kapsamında mekanik projeler hazırlayıp danışman davalıya sunduğu ve 7 adet faturadan dolayı bakiye alacağının 3.821,24 Euro olduğu, yine davacı tarafından hazırlanan M8, M9, M10, M11 mekanik projelerin davalıya teslim edildiği, davalının üst işverenine sunarak hakedişe bağlandığı ve bunlardan dolayı ödemesi gereken toplam KDV dahil 58.555,12 Euro’yu ödemediği, ayrıca davalı talebiyle yapılan VO01 ve VO02 proje değişikliği için de bunların davalıya teslim edildiği, bedelinin 43.183,00 Euro olduğu,

davacının bu bedelleri ihtarname göndererek talep ettiği halde ödenmediğini, davalının ödeme talebine karşılık olarak M8, M9, M10, M11 mekanik projelerinin ve proje değişikliklerin uygulamaya uygun olmadığı, işlerin ayıplı olduğu, bu işler için üst işverenin ödemeyi geri aldığı yönündeki itirazları ile ilgili olarak herhangi bir yazılı bir bildirim ya da noter vasıtasıyla yapılmış bir uyarısı olduğuna dair belge sunamadığı, davacının sözleşme kapsamında yükümlü olduğu işleri yerine getirdiği halde davalının sözleşmeyi feshettiği ve bu feshin haklı olmadığının görüldüğü,

ayrıca davacı dava dilekçesinde hazırlanan ancak teslim alınmayan binalara ilişkin projeler hususundaki talebini ispat edemediğinden bu yöndeki alacak isteminin ise reddi gerektiği, davacının sözleşme kapsamında yaptığı işler ve davalının talebi üzerine yaptığı proje değişiklikleri nedeniyle ödenmeyen toplam alacağının 105.559,36 Euro olduğu gerekçesiyle bu bedelin 17.12.2016 temerrüt tarihinden itibaren 3095 Sayılı Yasanın 4/a maddesi gereğince Devlet Bankalarının 1 yıllık Euro üzerinden açılan mevduat alacağına uyguladığı en yüksek faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

a.

Projelerin inşaatta fiilen uygulanıp uygulanmadığı, üst işverenler tarafından bu işlerden dolayı müvekkil davalıya bir ödeme yapılıp yapılmadığı tespit edilmeden davacının üstlendiği işleri yerine getirdiğinin, projelerin uygulandığının ve feshin haksız olduğunun kabulünün hatalı olduğunu, müvekkilin teslim edilen işler için... ödeme aldığını ve aldığı ödemelere göre de davacıya sözleşmenin 7/b-6 maddesine göre ödeme yaptığını, davalının üst işverenden 23.06.2016 tarihinden itibaren davacının teslim ettiği projeler nedeniyle ödeme almadığını, söz konusu projelerin üst işveren ... ve ...-... ortak girişimi tarafından uygun bulunmadığını,

akabinde üst işverenlerin müvekkilin uhdesinde bulunan mekanik tasarım ve buna bağlı ... işini de geri aldıklarını, davacıya yazılı bildirim yapılmadığı hususunun doğru olmadığını, ...29.11.2016 tarihinde M8 ve 9 projeleri için müvekkil şirkete ödeme yaptığını, ancak yaptığı ödemelerde hakedişte projenin mekanik tasarım bölümünde kesinti yaptığını, yapılan bu kesintilerin davacıya daha önceden ödenen bedellere ilişkin olduğunu, bu kapsamda, toplamda mekanik tasarım projesi için davacıya ödenen tüm bedellerin 63.164,48 Euro’luk kısmının üst işveren ...’ye geri ödendiğini,

MR- 10 hakedişi içerisinde mekanik projeler için 5.578,78 Euro bedel hakediş yer aldığını, ancak ...’nin üst işvereni olan ...’in, teslim edilen projeleri onaylamasına rağmen daha sonra kulelerin mekanik projelerinde teknik aksaklıklar görmesi üzerine ödemeyi durduracağını, ödeme yapmayacağını bildirdiğini, MR -11 hakedişinin mekanik tasarım projesi için ise müvekkile zaten bir ödeme yapılmadığını, üst işverenler tarafından proje değişikliklerine onay verilmediğini ve ödeme yapılmadığını, davalının, üst işverenden almadığı ödemeyi davacıya ödemesinin mümkün olmadığını, bilirkişi raporunun yetersiz olduğunu beyan etmektedir

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, eser sözleşmesi uyarınca iş bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Taraflar arasında 26.10.2005 tarihli Mekanik Tasarım Sözleşmesi imzalanmıştır. Sözleşmenin 6. maddesine göre, “karşılıklı olma ve birbirini takip etme şartı olarak”, davacıya yapılacak ödemenin tarafların iş bu sözleşmenin 7(b) maddesinin kapsadığı tüm tutarların ilgili mesleki faaliyetler karşılığında ana iş sahibinden danışmana fiilen ulaşan ödeme tutarına göre muaccel olacağı ve tasarımcıya ödeneceği kabul edilmiştir.

Dosya arasında bulunan bilgi ve belgelerden, davacı tasarımcı tarafından yapılan projelerin MR-8 – MR-11 arası hakedişe girdiği anlaşılmış ise de, hükme esas alınan ikinci bilirkişi kurulunun ikinci ek raporunda hakedişe giren bu projelerin ve hakedişe girmeyen VO01 ve VO02 proje değişikliklerinin yerinde uygulanıp uygulanmadığının belli olmadığı belirtilmesine rağmen aynı kuruldan alınan üçüncü ek raporda söz konusu projelerin yerinde uygulandığı belirtilmiş ise de yerinde keşif yapılmadan, dosya arasına yeni bilgi ve belge girmeden, sonraki ek raporda bu sonuca nasıl ulaşıldığı açıklanmamış,

böylelikle raporlar arasında çelişki meydana gelmiştir.

Davalı taşeron bilirkişi raporuna itiraz ve verdiği beyan dilekçelerinde MR -8 ve MR - 11 arası hakedişe girdiği belirtilen imalatlarda, kendi .... ve ...için kendisine ödeme yaptığını, ancak yaptığı ödemelerde dava konusu mekanik tasarım bölümünde kesinti yaptığını, MR -10 hakedişi içerisinde yer alan mekanik projeler için ana yüklenici ... ... görmesi nedeniyle ödeme yapmadığını, MR -11 ve değişiklik taleplerine dair de bir ödeme yapılmadığını ve davalı taşeronun akidi ...’nin mahkemeye verdiği 05.02.2018 tarihli cevapta da davalı ile imzalanmış olan danışmanlık kapsamındaki dava konusu işlerin,

davalının sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle tarafların mutabakatı ile sona erdiği belirtilmesine rağmen mahkemece bu konuda inceleme ve değerlendirme yapılmadığı anlaşılmıştır.

İş bu durumda mahkemece yapılacak iş; alanında uzman yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu ile yerinde keşif yapılarak dava konusu projelerin taraflar ve davalı ile dava dışı akidleri arasındaki hakedişlere girip girmediğinin, yerinde uygulanıp uygulanmadığının, bu projelere ilişkin olarak davalının ödeme alıp almadığının, uygulanmamış ise söz konusu projelerin uygulamaya müsait olup olmadığının,

projelerde eksik ve ayıp bulunup bulunmadığı ile sözleşmenin 6. maddesinde iş bedelinin ödenmesi hususunda karşılıklı olma esası belirlendiğinden söz konu işe dair davalıya yapılan ödemelerin davalıca dava dışı akidine iade edilip edilmediğine dair davalı tarafça sunulan geri ödeme belgelerinin de incelenerek gerekçeli ve denetime elverişli ve taraf itirazlarını da giderecek şekilde rapor alınarak sonucuna uygun karar verilmesidir.

Eksik inceleme ve yanlış değerlendirme sonucu verilen karar doğru olmamış, bozulması uygun bulunmuştur.

VI. KARAR