Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/1751 K.2025/2819

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların ağır kimyasal madde kullanan metal ve yüzey kaplama işleri ile iştigal ettiğini, davalı kooperatifin ... ili merkezindeki metal ve yüzey kaplama işlerini yapan şahıs ve şirketlerinin, ağır kimyasallarının, çevreye zarar vermesini önlemek ve tek bir atık tesisinde toplamak amacıyla, kamu kaynaklarıyla ihdas edilmiş ve ...

Müdürlüğü aracılığıyla yer tahsis edilmiş bir kooperatif olarak kurulduğunu, bu konuda Konya'daki tek yetkili ve kamu kaynaklı kooperatifin davalı ...

Küçük Sanayi Sitesi Kooperatifi olduğunu, kooperatife üyelik kayıtlarının yapılmasını ve söz konusu meskun mahalde adlarına yer tahsis edilmesi için davalı kooperatife ihtarname ile yazılı olarak başvurduğunu, fakat davalı kooperatifçe iş bu ihtara herhangi bir olumlu veya olumsuz cevap verilmediğini, dolayısıyla davacıların taleplerinin reddedildiğini belirterek davacıların, davalı kooperatife üyeliklerinin tespiti ile kooperatifin bulunduğu sanayi sitesinde davacılar adına yer tahsisi yapılması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı kooperatifin ne kamu kaynaklarından desteklenen kredilere kefil olan, ne de kamu kaynaklı tarımsal desteklemelere aracılık yapan bir kooperatif olduğunu, davalı kooperatifin bir yapı kooperatifi olduğunu, arsa tahsisinin ... tarafından arıtma tesisi yapılması şartı ile yapılmış olduğunu, taşınmazın bedeli ödenerek alındığını, bedelsiz tahsil olmadığını, arıtma tesisinin yapılmış olduğunu, ...

Müdürlüğü lehine konulan tapu kaydındaki şerhlerin kaldırıldığını, ferdileşmenin tamamlanmış olduğunu, üyelere bağımsız bölümlerin tahsis edildiğini, site yönetimi eli ile 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre site yönetimine geçildiğini, davalı kooperatif kurulduğunda davacıların faal işletmelerinin bulunmadığını, arsa alımından sonra projeye uygun 126 işyeri yapılmasına karar verildiğini, 2014 ve 2015 yılındaki genel kurullarda inşaatın ihale usulü ile yapılması ve üye sayısının 126 işyeri yapılacağı için Kooperatifler Kanunu'na göre 126 üye ile sınırlandırılmasının kabul edildiğini, daha fazla üye kabul edemeyeceklerini belirterek,

davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıların kooperatife üye olmak için başvurdukları tarih dikkate alındığında, kooperatif üyelik sayısının 126 üye ile sınırlandığı ve kooperatifin tasfiye sürecine girdiği tarihin bu tarihten önceki tarihli olduğu, davacıların başvuru tarihi itibariyle kooperatifte boş üyelik bulunmadığı, yapılan keşif neticesinde kooperatife ait arsanın tamamının dükkanlar ve ortak alanlar olarak yerleştirildiği, kat mülkiyetine geçildiği, parselin yüz ölçümünün tamamının arsa paylarının dükkan ve ortak alanlar olmak üzere dağıtılarak tapuda tescil edildiği,

tapu kayıtlarında davacılara verilecek davalı kooperatif adına kayıtlı dükkan bulunmadığı, dava konusu parsel üzerinde davacılara yeni dükkan inşaatı yapılacak arsanın da mevcut olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşınmaz yüz ölçümünün tamamına dükkan ve ortak alanların yerleştirildiği, kat mülkiyetine geçildiği, parselin yüz ölçümünün tamamının arsa paylarının dükkan ve ortak alanlar olmak üzere dağıtılarak tapuda tescil edildiği, tapu kayıtlarında davacılara verilecek davalı kooperatif adına kayıtlı dükkan bulunmadığı,

dava konusu parsel üzerinde davacılara yeni dükkan inşaatı yapılacak arsanın da mevcut olmadığı hususlarının belirlendiği, davacıların 2022 yılında üyelik başvurusunda bulundukları başvuru tarihleri itibariyle boş üyeliğin bulunmadığı, başvuru tarihinden önce ortak olarak kabul edilmelerini gerektirir bir durum bulunmadığı, ortak sayısının genel kurul kararı ile 126 ile sınırlandırılmasının açık kapı ilkesine aykırılık teşkil etmediği, kaldı ki söz konusu genel kurul kararına karşı bir iptal davası da açılmadığı belirtilerek, istinaf başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde;

a. Davalının, ... ili merkezindeki metal ve yüzey kaplama işlerini yapan şahıs ve şirketlerin iş bu ağır kimyasallarının çevreye zarar vermesini önlemek ve tek bir atık tesisinde toplamak amacıyla, kamu kaynaklarıyla ihdas edilmiş ve ... Müdürlüğü aracılığıyla yer tahsis edilerek buna yönelik imar düzenlemesi yapılmış bir sanayi sitesi ve bu konuda Konya’daki tek yetkili ve kamu kaynaklı kooperatif olduğunu, davacıların işini devam ettirmesi için davalı sanayi sitesine kayıt olunması ve iştigalini, arıtma tesisine sahip davalı sanayi sitesi için ayrılan yerde yapılması şartı koşulduğunu, aksi takdirde ağır cezai yaptırımlara maruz kalacağını,

b. Kooperatifler Kanunu madde 8 uyarınca davalı kooperatif yönetim kurulunun ana sözleşmede belirtilen şartları taşıyanları ortaklığa kabulden kaçınamayacağını,

c. Davalı kooperatif yönetim kurulunun üye alımını sınırladığından bahisle davacıları ortak olarak kabul etmemesinin mümkün olmadığını, davacıların davalı kooperatife ayrılan alan dışında işini yapamayacağı da düşünüldüğünde, üyeliklerinin tespitine karar verilmesinin zorunlu olduğunu,

d. Açık kapı ilkesi gereğince ana sözleşmede yazılı şartları taşıyan kişilerin ortaklığa ve üyeliğe kabulünün zorunlu olduğunu, kooperatif yönetim kurulunun ana sözleşmede belirtilen şartları taşıyan kişileri üyeliğe kabulden kaçınamayacağını,

e. Kooperatif ana sözleşmesinin ortaklığa kabul başlıklı 11. maddesinin 6. fıkrası uyarınca davacıların asil üye olarak kaydı yapılmaz ise dahi yedek üye olarak kaydının yapılmasının zorunlu olduğunu, davalı kooperatif yönetim kurulunca bunun dahi yapılmadığını,

f. Davalı kooperatifin kuruluş amacının yüzey kaplama işi yapan kişilerin bu işlerini yapması için gerekli alanları tahsis etmek ve buna ilişkin çaba sarf etmek olduğunu, devamlılık gösterdiğini, bu nedenle tasfiyeye giremeyeceğini, yeterli alan yoksa devletten yeni tahsis taleplerinde bulunması gerektiğini, bunu yapacak tek kişinin de davalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, kooperatif üyeliğinin tespiti istemine ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, yargılama şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,

Fazla yatırılan harcın istek halinde temyiz eden davacılara iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,