Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/1757 K.2025/2546

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ...’nun davalı kooperatifin üyesi olduğunu, davacının daha önce mali yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle davalı kooperatif eski kayyımının 05.03.2019 tarihli ve 2019/1 sayılı kararı ile kooperatif üyeliğinden ihraç edilmişse de, anılan karara karşı kooperatif genel kuruluna itiraz ettiğini, itirazının reddedilmesi üzerine ihraç kararının iptali için dava açtığını, davanın kabul edildiğini, ihraç kararının iptaline karar verildiğini, bu defa davacının, davalı kooperatif yönetim kurulunun 06.09.2021 tarihli ve 2021/37 sayılı kararı ile ceza dosyasındaki yargılamada kooperatifin para,

mal ve belgeleri üzerinde suç işlediği sabit görülerek mahkumiyetine karar verilen kooperatif üyesi ...'nun Anasözleşmenin 14/5 maddesi gereğince kooperatif üyeliğinden 2. defa ihraç edildiğini, kooperatif vekilinin A...

Noterliği'nin 07.09.2021 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarıyla öğrendiğini, öncelikle birinci ihraç davası devam ederken ikinci ihraç kararı verilmesinin usul ve Kooperatifler Yasasına aykırı olduğunu, ceza dosyasında zimmet suçundan davacının beraatine, Kooperatifler Kanunu'na aykırılıktan ise hükmün açıklanmasının geri bırakılması karar verildiğini, emsallere göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının mahkumiyet kararı olmadığını, davacı hakkında "Kooperatifin para,

mal ve belgeleri üzerinde işlediği suçtan dolayı mahkum olduğu" gerekçesiyle kooperatif yönetim kurulu tarafından verilen kooperatif üyeliğinden çıkarma kararının Anayasal haklara, emsal Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararlarına, usul, yasa ve hakkaniyete aykırı bir karar olup, ihraç kararının bu nedenle de iptali gerektiğini, davacı hakkında Anasözleşmenin 14/5 maddesi uygulama alanı bulmadığını ileri sürerek,

davalı Kooperatif Yönetim Kurulunun 06.09.2021 tarihli ve 2021/37 Karar numaralı davacının kooperatif ortaklığından çıkarılmasına dair kararının iptaline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının, davalı kooperatifin 01... tarihli genel kurul toplantısında yönetim kurulu üyeliğine seçildiğini, davacının kooperatif yöneticisi olması nedeniyle sahip olduğu yetkiyi kooperatif aleyhine kullanarak kooperatifi borçlandırıcı işlemler tesis edip, kooperatif malları üzerinde suç işlemesi nedeniyle kooperatif malları üzerinde işlediği suçlar sabit görülerek görevi kötüye kullanma suçundan ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na muhalefet suçundan cezalandırılmasına karar verildiğini, sanıklara verilen mahkumiyet hükmünün açıklanmasının geriye bırakılmasına karar verildiğini,

hükmün açıklanmasının geriye bırakılması kararlarının esasen bir mahkumiyet kararı olduğunu beyanla, davacı hakkında uygulanan ve dava konusu edilen kooperatif üyeliğinden çıkarılma kararının usul, yasa ve kooperatif ana sözleşmesine uygun olarak alınan bir karar olduğundan davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı kooperatif üyesi hakkında görevi kötüye kullanmak suçundan ve Kooperatifler Kanuna aykırılık suçundan verilen hapis ve adli para cezasına ilişkin hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararın mahkumiyet hükmü niteliğinde olmadığı, zimmet yönünden verilen kararın da beraat olup henüz kararın kesinleşmediği, dolayısıyla ana sözleşmede belirlenen kooperatiften çıkarılmaya ilişkin koşulların davacı yönünden yasal olarak oluşmadığı görülmekle davanın kabulüne, buna göre davalı kooperatif yönetim kurulunun 06.09.2021 tarihli ve 2021/37 Karar sayılı davacının kooperatif ortaklığından çıkarılmasına dair kararın iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kooperatif ana sözleşmesinin 14.5 maddesinde, kooperatifin para, mal ve belgeleri üzerinde işlenen suçtan dolayı mahkum olmanın ihraç sebebi olarak düzenlendiği, bu konuda ceza mahkemesinde davacı aleyhine verilen kararın hükmün açıklanmasının geri bırakılması olduğu, bu kararın mahkumiyet hükmü olmayıp, denetimli serbestlik süresi içerisinde kasıtlı bir suç işlenilmesi halinde açıklanacak bir hüküm niteliğinde olduğu,

bu nedenle ceza dosyasında belirtilen eylemlerin de ancak o zaman kesinleşebileceği, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının ihraca dayanak yapılamayacağı belirtilerek, başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalı vekili temyiz dilekçesinde:

a. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarının, hukuki niteliği itibariyle suç olan eylemleri ortadan kaldırmadığını, esasen bir mahkumiyet kararı olduğu, davacının hakkında verilen mahkumiyet kararına karşı yaptığı itirazın, suçun işlendiği sabit görülerek reddedildiği, kooperatif para, mal ve belgeleri üzerinde işlediği suçlar nedeniyle mahkumiyet kararı kesinleşen davacı hakkında kooperatif ana sözleşmesi uyarınca kooperatif üyeliğinden çıkarılması yönündeki kararın, işlenen suçun sabit olması nedeniyle usul ve yasaya uygun alınmış bir karar olduğunu,

b. Kooperatif para, mal ve belgeleri üzerinde işlediği suçlar nedeniyle davacının mahkum olması karşısında, kooperatifçiliğin temelinde yatan ortaklaşa çalışma ve birlikte iş yapabilme imkanı bulunmadığını, davacı hakkında verilen mahkumiyet kararı nedeniyle ana sözleşmenin 14/5. maddesi doğrultusunda yasal işlem yapılmaması halinde bu durumun kooperatif üyeleri arasındaki düzeni bozacağını ve kooperatifin faaliyet amacını gerçekleştiremeyeceğini,

c. Danıştay 12. Dairesi'nin içtihatları gereği, kooperatifin para, mal ve belgeleri üzerinde işlediği suçlar nedeniyle hakkında mahkumiyet kararı verilen davacı hakkında uygulanan "Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması" kararının, davacı tarafından işlenen suçun sübut bulması nedeniyle idari yaptırım uygulanmasına engel olmayacağını, davalı kooperatifin ana sözleşmesinin 14/5. maddesi gereğince verilen "Ortaklıktan Çıkarılma" kararı hukuka uygun olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, kooperatif yönetim kurulunun kooperatif ortaklığından ihraca dair kararının iptali istemine ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 6100 sayılı Kanun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,

Alınması gereken harç peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,