Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/1782 K.2025/3144

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ile imzalanan 09.01.2015 tarihli ve 2015/83780 ihale kayıt nolu işe ilişkin sözleşme gereği belirlenen hastanelerin üç yıl süre ile yemeklerinin malzeme dahil pişirme, dağıtım ve sonrası hizmetlerinin yerine getirilmesi işinin davacı tarafından üstlenildiği,

sözleşme bedelinin sigorta ve personel giderleri dahil 18.991.206,20 TL olduğunu, KDV'nin sözleşme bedeline dahil olmadığını ve davalı tarafından davacıya ödeneceğinin belirtildiğini, sözleşmenin imzalandığı tarihten sonra asgari ücrette ve yemek yapımında kullanılan malzeme bedellerinde öngörülemeyen artışların meydana geldiğini,

davacının altından kalkılamaz bir maliyet altına girmesi sebebiyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik asgari ücret artışından kaynaklanan maliyet artışı için 667.711,12 TL ile yemek yapımında kullanılan malzemelerdeki fiyat artışlarından kaynaklanan maliyet artışı için 5.000,00 TL olmak üzere toplam 672.711,12 TL'nin davalıdan tahsil edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sözleşme ve eki idari şartname hükümleri gereği davacının fiyat farkı talebinde bulunmayacağını, gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması halinde, teklif edilen fiyatın bu tür artışları ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edileceği, yüklenicinin bu artış ve farklarını ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamayacağının belirtildiğini,

ancak mücbir sebepler veya idareden kaynaklanan nedenlerle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde yürürlükte bulunan esas dikkate alınarak fiyat farkı hesaplanacağının taraflarca kararlaştırıldığını, sözleşmenin uyarlanması ve hakimin müdahalesi ile değişiklik yapılması şartlarının gerçekleşmediğini, edimler arasındaki dengenin büyük ölçüde bozulmuş olmadığını, öngörülemeyen savaş, ekonomik kriz, devalüasyon, doğal afet gibi olağanüstü sebeplerin söz konusu olmadığını ve sözleşmedeki ifa süresinin tamamlanmış olduğunu, her yıl asgari ücrete zam yapılmasının beklenen bir durum olduğunu,

ayrıca davacı şirketin sözleşmeyi feshetme veya dava açma hakkını kullanmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında akdedilen Sözleşme'nin 14/1 maddesinde yüklenicinin sözleşmenin ifasına kadar vergi resim harç ve benzeri mali yükümlülüklerdeki artışlar nedeniyle fiyat farkı talebinde bulanamayacağı, İdari Şartnamenin 25/1 ve 25/2 maddelerinde vergi resim harç ulaşım, personel ve benzeri giderlerdeki artışların teklif fiyata dahil olduğu, bu nedenle davacının yemek malzemelerindeki artış yönünden talepte bulunmayacağı, ancak işçi ücretlerinin her yıl enflasyonla orantılı olarak Devlet tarafından arttırıldığı,

üç yıllık bir sözleşmede diğer yılların işçi ücretlerinin tahmin edilerek sözleşmeye yansıtılmayacağı gerekçesiyle davacının asgari ücret artışından kaynaklanan maliyet artışına ilişkin talebinin kabulü ile 5.000,00 TL'nin dava tarihi olan 28.05.2019 tarihinden, 662.711,17 TL'nin ıslah tarihi olan 10.12.2021 tarihinden itibarin işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının yemek maliyetlerine ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içerisinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; a. Davacının talep ettiği alacaklar zamanaşımına uğradığını,

b. Tacir olan davacı yönünden sözleşmenin uyarlanmasına ilişkin şartların doğmadığını, mücbir sebebin bulunmadığını, davacının kanun ve sözleşme hükümleri gereği fiyat farkı talebinde bulunamayacağını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, asgari ücrette ve yemek malzemelerinde meydana gelen beklenenin üzerindeki artışa dayalı olarak taraflar arasındaki hizmet sözleşmesi bedelinin uyarlanması istemine ilişkindir.

Kamu İhale Sözleşmelere Kanunu’nun “fiyat farkı verilebilmesi” başlıklı 8/1 maddesinde sözleşme türlerine göre fiyat farkı verilebilmesine ilişkin esas ve usulleri tespite Kamu İhale Kurumunun teklifi üzerine Cumhurbaşkanı yetkilidir.” hükmü bulunmakta olup bu madde hükmüne göre yapım işleri, hizmet alım ve mal alım sözleşmeleri ile ilgili ayrı ayrı olmak üzere ilk kez 24.12.2002 tarihli 2002/5037, 2002/5038, 2002/5039 sayılı “4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na Göre İhale Edilen (yapım, mal alım, hizmet alım) Alımlarda Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” çıkarılmıştır.

24.12.2002 tarihli ve 2002/5037 sayılı Kararnamenin eki 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların 6. maddesi ile ilgili olarak, 07.05.2004 tarihli 25455 numaralı Resmi Gazete'de değişiklik yapılmış, bu hali ile 2013 yılına kadar uygulanmıştır.

Bu esaslar 31.08.2013 tarihinde çıkarılan 2013/5215, 2013/5216, 2013/5217 sayılı “4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na Göre İhale Edilen (mal, yapım, hizmet) Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” Hakkındaki Kararın 11. maddesine göre yürürlükten kaldırılmış,

bu kararlar ile belirlenen yeni esaslar son olarak 24.02.2022 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan “24.02.2022 tarihli 5202 sayılı 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na Göre İhale Edilen Mal Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar" ve "4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar" ile "4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esasların yürürlüğe konulmasına” ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı ile son

şeklini alarak uygulanmaya devam edilmektedir.

Yapım, alım ve hizmet alım sözleşmeleri yönünden hükümleri benzer olmakla beraber, eldeki dosyada ihtilaf “Hizmet Alım Sözleşmesi”nden kaynaklandığından, inceleme ve değerlendirme “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” üzerinden yapılmış olup bu esasların 7.1 maddesinde “Bu Esaslara tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için, söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde,

bu esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerekir.” hükmü bulunmakta olup 8. maddede ise “İdari şartnamesi ile sözleşmesinde fiyat farkı verilmesi öngörülmeyen işlerde, 4735 sayılı Kanun'un 10'ncu maddesinde belirtilen mücbir sebepler ya da idareden kaynaklanan nedenlerle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde, uzatılan süre içinde ve bu süreye göre revize edilen iş programına uygun olarak gerçekleştirilen iş kalemleri ya da iş grupları için fiyat farkı hesaplanır.” hükmü bulunmaktadır.

Her iki hüküm birlikte incelendiğinde fiyat farkının verilebilmesi için öncelikle yapılacak işlerin idari şartname ve sözleşmelerinde “bu esaslara göre” fiyat farkının verilebileceğine ilişkin hüküm bulunması, fiyat farkı öngörülmemiş ise 4735 sayılı Kanun'un 10. maddesinde belirtilen mücbir sebepler ya da idareden kaynaklanan nedenlerle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması gerekmektedir.

Ülkemizde ve dünyada ham madde temininde ve tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıklar ile girdi fiyatlarındaki beklenmeyen artışlar nedeniyle Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na geçici 3, 4, 5, 6 ve 7. maddeler eklenmiş olup geçici 3. maddede “elektrik alım sözleşmeleri” için fiyat farkı düzenlemesi,

geçici 4. maddede “imalat girdilerinin fiyatlarında beklenmeyen artışlar meydana gelmesi nedeniyle” fesih, tasfiye veye devire ilişkin esaslar düzenlenmiş, geçici 5 ve 6. maddelerde de “belirtilen tarihler arasındaki” mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine “ihale dokümanında fiyat farkı verilmesine ilişkin hüküm bulunup bulunmadığına bakılmaksızın” fiyat farkı verilmesi, fesih, tasfiye veya devir yapılabilmesine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır.

Geçici 7. maddede ise “Yapım işlerine ek fiyat farkı ve süre uzatımı verilmesi”ne ilişkin düzenleme yapılmıştır.

Geçici 3. madde “ek fiyat farkına ilişkin esaslar” ile ilgili olarak 20.06.2018 tarihli 2018/11993 nolu Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmiş, bu esaslar 30.06.2018 tarihli 30464 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmış, geçici 5. madde ile ilgili esaslar 23.02.2022 tarihli 5203 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenmiş, bu esaslar 24.02.2022 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanmış, Geçici 6. maddeye ilişkin esaslar ise 5546 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenmiş, bu esaslar 13.05.2022 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanmıştır. Geçici 5. maddeye göre “01.07.2021 ile 31.12.2021” tarihleri arasında, geçici 6. maddede ise “01.01.2022 ile 31.03.2022 tarihleri arasında” yapılan hizmet için esaslarda belirtilen ilkelere göre fiyat farkı verilmesi kabul edilmiştir.

Somut olayda; taraflar arasında imzalanan 09.01.2015 tarihli sözleşmenin 9. maddesi gereği hizmet dönemi 01.01.2016-31.12.2018 tarihleri arası olarak belirlenmiş, 14. maddesinde ise fiyat farkı verilmeyeceği, ancak mücbir sebep veya idareden kaynaklanan nedenlerle süre uzatımı verilirse, yürürlükte bulunan fiyat farkına ilişkin esasların dikkate alınarak fiyat farkının hesaplanacağı kabul edilmiştir. Mahkemece sözleşmede fiyat farkı verilmeyeceğine ilişkin hüküm de dikkate alınarak, KİSK 8/1 maddesi gereğince çıkarılan esaslar ve KİSK'in geçici maddeleri kapsamında davacının fiyat farkına ilişkin alacağının bulunup bulunmadığına ilişkin araştırma yapılıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,