Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/2164 K.2026/165

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ödemesi gereken miktarı peşin olarak ödeyerek davalı kooperatife ortak olduğunu, ...

3. Noterliğince 02.06.2001 tarih ve ... yevmiye numarası ile çekilen kur'a sonucu kendisine B-6 Blok 2 numaralı dairenin isabet ettiğini, bu daireyi bedelini vererek 25.06.2001 tarihli sözleşme ile o tarihte kooperatif başkanı olan şahsa kurada isabet eden A-23 Blok, 35 no.lu daire ile takas ettiğini, müvekkiline bu güne kadar kur'a sonucu isabet eden dairenin veya takas ettiği dairenin ya da herhangi bir dairenin tahsis edilmediğini, müvekkiline en son gelen 30.04.2005 tarihli genel kurul çağrısında müvekkilinin borcu olmadığının bildirildiğini ileri sürerek,

müvekkilinin takas yolu ile aldığı A- 23... no.lu dairenin veya kur'a sonucu kendisine isabet eden B-Blok 2 no.lu dairenin, bunların mümkün olmaması halinde bu dairelere eş-muadil bir dairenin tahsisine ve müvekkilinin davalı kooperatife borcu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkili kooperatifin 124 no.lu arsa karşılığı olarak kayıtlı üyeliğini ........'dan devraldığını, bu üyelik karşılığı ne ........ ne de davacının müvekkili kooperatife arsa devri ya da aidat ödemesi yapmadığını, müvekkili kooperatifte peşin ödemeli üyelik sistemi olmadığını, davacının bir hak talep edebilmesi için bu üyelik karşılığı edimleri yerine getirmesi gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu 124 no.lu üyeliğin 22.04.1997 tarihinde 35,00 TL (35.000.000,00 ETL) ödeme yaparak dava dışı ...... adına oluştuğu, sonrasında dava dışı ........ a geçtiği ve .........' dan da davacıya geçtiği, bu devirler aşamasında dava dışı ... .... herhangi bir ödeme kaydının olmadığı, davacının 35,00 TL üyelik ödentisi yaptığı ve dava dışı .........' a 13.500,00 DM ödeme yaptığı, peşin bedelli üyelik ile ilgili genel kurul veya yönetim kurulu kararının olmadığı bu kapsamda davaya konu üyeliğin peşin bedelli üyelik olmadığının tespit edildiği,

124 no.lu üyeliğe ait davacının 140,00 TL davalı defterinde ödemesi bulunduğu başkaca bir ödeme olmadığının görüldüğü, kooperatif başkanının davacıyı "13.500,00 DM aldım. Yapmış olduğum hisse devrinde hiçbir borcu kalmamıştır" şeklindeki davacıyı ibrasının kooperatif adına olmadığı, sadece kooperatif hisse devrine ilişkin olarak davacı tarafından dava dışı kooperatif başkanına yapılan ödeme olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının peşin bedelli ortak olduğu, sorumlu olduğu genel yönetim ve alt yapı giderleri ile ilgili herhangi bir tespit ve hesaplama yapılmamışsa da, davacının sadece 35,00 TL ödemesi bulunduğunun anlışılması nedeniyle mahkemenin davacının borçlu olmadığının tespitine yönelik davanın reddi kararının sonucu itibariyle doğru olduğu,

davacının borcu bulunmasının kural olarak sadece tapu iptali ve tescil talep etmesini engelleyeceği, borcu bulunmasının 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16... . maddeleri uyarınca ihraç prosedürü uygulanmadıkça kooperatifin amacı olan konut teslim yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacağı, davacının en son dava dışı .........'dan takas yolu ile devraldığı üyeliğe kur'ada isabet eden A- 23... no.lu bağımsız bölüm yönünden davacının tahsis hakkı olduğu gerekçesiyle davacının borçlu olmadığının tespiti talebi yönünden sadece gerekçe yönünden,

daire tahsisi talebi yönünden de gerekçe ve hüküm yönünden düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerektiği belirtilerek daire tahsisi talebi yönünden davanın kabulüne, davacının borçlu olmadığının tespitine yönelik davasının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davacı tarafından veya davacının üyeliği temlik aldığı ... tarafından kooperatife herhangi bir ödeme yapılmadığını, davacının edimlerini yerine getirmediği için daire tahsisi talebinde bulunamayacağını, aidat ödemeyen davacıya daire tahsis edilmesinin Kooperatifler Kanunu'na, kooperatifin genel ilkelerinden olan eşitlik ilkesine ve hakkaniyete açık bir şekilde aykırı olduğunu, hükmedilen vekalet ücretlerinin hatalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, kooperatif ortaklığına bağlı olarak daire tahsisi ve borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Davacı dava dilekçesinde; peşin ödemeli ortak olduğunu, kendisine ferdileştirme sonucu tahsis edilen B-6 Blok zemin kat 2 numaralı dairenin diğer üye .............'a ait olan A- 23... . kat 35 no.lu daire ile değiştirmesine rağmen taşınmazın kendisine verilmediğini belirterek kura sonucu çıkan taşınmazın kendisine tahsisini ve kooperatife borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir. Davalı taraf ise, davacının peşin ödemeli ortak olmadığını, üyeliğe ait edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle kura sonucu çıkan taşınmazın davacıya tahsis edilmediğini savunmaktadır.

Davacı kooperatif kayıtlarına göre, davalı kooperatifin 124 no.lu üyesi durumundadır. 124 no.lu üyelik ilk kez ........'na kayıtlı olup, sonrasında bu üyelik ......... isimli şahsa geçmiştir. Davacı da .......... isimli şahıstan bu üyeliği devralmıştır.

Kooperatiflerde peşin ödemeli ortak olunabilmesi için öncelikle peşin ödemeli ortak olduğuna dair genel kurul kararı veya yönetim kurulunun peşin ödemeli ortak olarak kabul ettiği üyenin durumunun genel kurulda açıkça veya zımnen kabul edilmiş olması gerekir. Peşin ödemeli ortaktan ortak giderler hariç inşaat finansmanı için bir bedel istenmemesi gerekir. Davacının 124 no.lu üyeliği, önce.........., sonra..........a devir yoluyla geçtiğine göre bu üyeliğin önceki malikleri olan öncelikle ..........nun peşin ödemeli ortak olup olmadığı, sonrasında devralan .........ın peşin ödemeli ortak olup olmadığının incelenmesi gerekir. Alınan bilirkişi raporları yetersiz olup, yukarıda izah edildiği şekilde inceleme yapılmadığı tespit olunmuştur.

Mahkemece yapılacak iş, kooperatifin defter, kayıt ve belgelerinin öncelikle kooperatiften istenilmesi, ibraz edilmezse kooperatifin adresinde defter ve kayıtların incelenmesi için keşif yapılması, buna rağmen inceleme yapılamaz ya da defter ve belgelere ulaşılamaz ise Ticaret Sicil Memurluğundan, mümkün olmazsa Kooperatif Anasözleşmesinin 41. maddesi uyarınca ilgili Bakanlık İl Müdürlüğünden, kooperatifin bilançosu, gelir gider cetvelleri, yönetim ve denetim raporları, genel kurul tutanakları, ortaklık cetvelleri celbedilip kooperatif konusunda uzman bilirkişi aracılığı ile inceleme yapılarak,

124 no.lu üyeliğin sırasıyla sahipleri olan .... ......, ......... ve davacının peşin ödemeli ortak olduğuna dair açık bir genel kurul kararı veya genel kurullarda zımnen bir benimseme olup olmadığı tereddüte mahal vermeyecek şekilde tespit edilerek bilirkişi raporu alınması, daha sonra davacının daire tahsisi ve kooperatife borçlu olup olmadığı hususunda bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR