Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/2231 K.2026/237

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davalı ... Sigorta A.Ş. vekilince duruşmalı, asıl davada davacılar vekilince duruşmasız olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 20.01.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde asıl davada davalı ... Sigorta A.Ş. vekili Avukat ..... .., asıl davada davalı-birleşen davada davacı ... İnş. Nak. Petr. Ürün. Tur. San ve Tic. Ltd. Şti. vekili Avukat .......... ile asıl davada davacılar ... Turz. Otel İnş. Tic. Ltd. Şti ve .... İnş. Tic. A.Ş. vekili Avukat A..........ün gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili asıl dava dilekçesinde özetle; davacı ... İnşaat ve Ticaret A.Ş. ile davalı ... İnş. Ltd. Şti. arasında 14.02.2013 tarihinde davacı ... Turizm Ltd. Şti.’ye ait otelin sahiline batık dalgakıran yapılması konusunda taşeronluk sözleşmesi akdedildiğini, davacı ... Şirketi ile davalı ... arasında 10.06.2014 tarihli poliçeyle "otel paket sigorta sözleşmesinin" düzenlendiğini, poliçede müvekkili ... Şirketinin sigortalı, ... İnşaatın sigorta ettiren ve davalı ...

Sigorta A.Ş.’nin ise sigortacı konumunda olduğunu, sigortalı otelin bulunduğu Alanya ilçesinde 05.01.2015, 06.01.20 15... .01.2015 tarihlerinde yaşanan yağış ve rüzgar sebebiyle denizde büyük dalgalar ve kabarmalar gerçekleştiğini ve dalgakıranda bu nedenle bozulmalar meydana geldiğini, meydana gelen hasarla ilgili olarak davalı ... şirketine ihbar yapıldığını, sigorta şirketi tarafından ekspertiz çalışması yapılarak hasar dosyası açıldığını, davalı taşeron firmaya müvekkili yüklenici firma tarafından ihtarname keşide edildiğini, garanti süresi içinde meydana gelen hasarın giderilmesinin istendiğini,

davalı taşeronun zarardan kendilerinin sorumlu olmadığını, yaşanan hava olaylarının beklenenin üzerinde olduğunu belirttiğini, 10.02.2015 tarihinde meydana gelen ikinci büyük hava olayı ile dalgakıranın yıkıldığını, dalgakıranın yıkılmasından dolayı sahili koruyacak bir yapı kalmamış olmasından dolayı iskelenin ve özel olarak oluşturulmuş olan kumsalın ve diğer sahil ünitelerinin de hasar gördüğünü, ikinci hasarın da sigorta şirketine derhal ihbar edildiğini, ikinci hasar dosyasının da açıldığını, davacı yüklenici şirket ... tarafından hasarın tespiti için Alanya 2. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2015/5 Değişik iş dosyasında tespit yaptırıldığını,

hazırlanan bilirkişi kurulu raporunda dalgakıran maliyetinin 4.542.245,99 TL, diğer hasarların giderilme maliyetin ise 1.472.833,52 TL olduğunun belirlendiğini, davalı ... şirketinden dalgakıranın ve diğer maliyetlerin bedelinin ödenmesinin talep edilmesine rağmen bu taleplerinin karşılanmadığını belirterek, dalgakıranın yıkılması nedeniyle 4.542.245,99 TL ile diğer hasarlar için 1.472.883,85 TL olmak üzere toplam 6.015.129,84 TL’nin işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davada davacı taşeron vekili dava dilekçesinde özetle; asıl davaya konu taşeronluk sözleşmesi gereği yapılan dalgakıranın müvekkilinden kaynaklanmayan nedenlerle yıkıldığını, projenin davalı yüklenici tarafından hazırlandığını, teminat mektuplarının nakde dönüştürüldüğünü ileri sürerek, teminat mektuplarından dolayı borçlu olmadıklarının tespiti ile taraflarına iade edilmesini, teminat mektuplarının tahsili halinde bedelinin tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalı taşeron ... İnş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı yüklenici tarafından hazırlanıp sunulan projeye uygun olarak dalgakıranın inşa edildiğini, bu kapsamda hatalı hazırlanmış proje sorumluluğunun müvekkili şirkete yüklenemeyeceğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Asıl davada davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; hasarın sigortalı malın kendi ayıbı nedeniyle meydana geldiğini, sigortalı malın ayıbı nedeniyle oluşan hasarların sigorta teminatı haricinde olduğunu, sigorta sözleşmesine göre beher hasarda her bir sigorta grubu için ayrı ayrı sigorta bedelinin %2’si oranında muafiyet uygulanması gerektiğini, bu muafiyetin 50.000,00 Euro’nun altında olamayacağını, iki ayrı tarihli hasarın da sigorta kapsamında değerlendirilmesi halinde muafiyetin iki kez, yani her bir hasar için ayrı ayrı uygulanması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir. Birleşen davada davalı yüklenici vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... İnş Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın reddine, davacı ... İnş A.Ş.'nin davalı ... Sigorta A.Ş. aleyhine açmış olduğu davanın sıfat yokluğu nedeniyle reddine, davacı ... Turizm Ltd. Şti.'nin, davalı ... Sigorta A.Ş. aleyhine açmış olduğu davanın kısmen kabulü ile 5.330.036,26 TL'nin 11.03.2015 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalı ...

Sigorta A.Ş.'den tahsiliyle davacı ... Turizm Ltd. Şti.'ye ödenmesine; birleşen davanın kabulü ile ... Bankası T.A.O ....... Şubesi'nin 19.07.2013 tarihli 70001858 27... ... no'lu 250.000’şer TL bedelli teminat mektubu nedeniyle davacının borçlu olmadığının tespitiyle, davadan sonra 11.03.2015 tarihinde nakde çevrildiğinden teminat mektubu bedellerinin bu tarihten itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacılar ve davalı ... vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Asıl davada davacılar vekili temyiz dilekçesinde; a. Sigorta muafiyetin hatalı hesaplandığını, poliçedeki dipnotun esas alınması gerektiğini, b. Hem asıl hem birleşen davada yargılama giderleri ve vekalet ücretinde hata yapıldığını beyan etmektedir. 2. Asıl davada davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; a. Muafiyetin hatalı yapıldığını, iki hasar dosyası bulunduğunu, sigortalının bildirim yükümlülüğüne aykırı davrandığını, sigortacının cayma hakkının bulunduğunu, ayıplı imalatta hasarın teminat dışı olduğunu, sigorta teminatı harici unsurların hesaba katıldığını, faiz başlangıcının hatalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Asıl dava, taşeronluk ve sigorta sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine; birleşen dava ise taşeron sözleşmesi gereği verilen teminat mektuplarının iadesi, olmadığı takdirde bedelinin tahsili istemlerine ilişkindir. 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre asıl davada davalı ... şirketinin tüm, davacılar vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2. Mahkemece yapılan yargılama sonunda, sigorta poliçesinin üçüncü kişi lehine sigorta sözleşmesi olduğu, sigorta sözleşmesinden ... haklar sigortalıya ait olduğundan sigorta tazminatının ödenmesini sigortacıdan sigortalı davalı ... Şirketinin isteyebileceği, sigorta ettiren davacı ... Şirketinin sigorta sözleşmesinden dolayı tazminat talep hakkı olmadığı gerekçesiyle davacı ...

Şirketinin sigorta şirketi aleyhine açmış olduğu davada aktif husumet ehliyetinin yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 7/2 inci maddesi uyarınca, “husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde, davanın görüldüğü mahkemeye göre bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçmemek üzere üçüncü kısımda yazılı avukatlık ücretine hükmolunur” düzenlemesine göre, reddedilen dava için davalı ... lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamış, kararın asıl davada davacı ...

Şirketi yararına bozulması gerekmiştir.

3. Sigorta sözleşmeleri, genel işlem koşulu içeren sözleşmelerden olması sebebiyle bu sözleşmelerin açık ve anlaşılır olmaması (muğlaklık) durumunda sözleşmeyi hazırlayan aleyhine yorumlanmalıdır. Sigorta sözleşmeleri, işlemin zayıf tarafı olan sigorta ettirenin gerçek anlamda müzakere etme kabiliyetinin olmadığı ve sigortacı tarafından dikte edilen şartlara tabi olduğu katılma sözleşmeleri olarak nitelendirilmektedir.

Genel bir ilke olarak sigorta sözleşmeleri, sigortalı lehine yorumun esas olduğu sözleşme türlerindendir. Bilindiği üzere genel işlem koşulları, bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleridir (TBK m. 20). Gerçekten de sigorta sözleşmelerinde sigortacı, önceden sözleşmeyi hazırlayıp matbu metinler halinde sigorta ettirene sunmaktadır.

Genel işlem koşulu içeren sözleşmelerin yorumundaki temel kural ise. TBK m. 23’te belirtildiği üzere, söz konusu hükümler açık ve anlaşılır değilse veya birden çok anlama geliyorsa, düzenleyenin aleyhine ve karşı tarafın lehine yorumlanmasıdır. Bu temel kuralın dayanağı ise sözleşmelerin yorumlanmasında kullanılan “beyanı kaleme alan aleyhine yorumlama” ilkesidir.

Sigorta hukuku özelinde contra proferentem, bir sigorta sözleşmesinde yer alan “belirsiz” (muğlak) ifadelerin, hemen hemen her zaman sigorta sözleşmesinin hazırlayıcısı (düzenleyicisi) konumunda olan sigortacı aleyhine yorumlanacağını öngören bir ilkedir.

Söz konusu açıklamayı somut uyuşmazlık bakımından değerlendirdiğimizde; taraflar arasında imzalanan sigorta poliçesinin “Seylap Teminatı Muafiyet Klozu” başlığı altında muafiyetlerin, sigorta bedeli üzerinden %2 oranında uygulanacağı, bu muafiyetlerin toplam azami 50.000 Euro’dan fazla olamayacağı düzenlenmiş olmasına rağmen, poliçenin son sayfasında poliçe imza tarihinden sonra “Yukarıda yazılı olan sel/su baskını muafiyeti aşağıdaki gibi değiştirilmiştir.

Beher sel/su baskını hasarında, hasarın %10’u asgari 50.000 Euro tenzili muafiyet uygulanacaktır.” düzenlemesi getirilmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonunda, bilirkişi raporu ile tespit edilen hasar toplamı 5.922.261,51 TL’den poliçe metninin en son kısmında özel olarak düzenlendiği belirtilen %10 muafiyet oranı uygulanarak 592.226,25 TL’nin mahsubu ile 5.330.036,26 TL’nin tahsiline karar verilmiştir.

Az yukarıda belirtildiği üzere sigorta sözleşmelerinde sigortalı lehine yorum esas olduğundan, poliçenin metin kısmında yer alan muafiyet düzenlemesine göre, sigorta bedeli 13.070,00 Euro’nun %2’si olan 261.4000 Euro muafiyetin uygulanması gerektiği, ancak sözleşmeye göre 261.400,00 Euro muafiyet bedeli 50.000 Euro’dan fazla olamayacağından muafiyet bedelinin 50.000 Euro olarak kabul edilmesi gerekmektedir.

Hasar ve muafiyet bedelinin hasar tarihi itibariyle tespiti gerektiğinden, 10.02.2015 tarihli TCMB Döviz Alış Kuru (1 Euro 2,8062 TL) ile TL karşılığı 140.310,00 TL olup, bu durumda ödenmesi gereken hasar bedeli, hasar miktarı 5.922.262,51 TL’den 140.310,00 TL muafiyet bedeli düşüldüğünde 5.781.952,51 TL olup, asıl davada mahkemece bu bedele hükmedilmesi gerekirken, poliçenin son kısmında düzenlenen ve sigortalının aleyhine olan muafiyet oranının dikkate alınarak karar verilmesi doğru olmamış, kararın davacı sigortalı ...

Şirketi yararına bozulması gerekmiştir.

Ne var ki belirtilen bu yanlışlıkların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı HMK'nın 370/2 hükmü uyarınca ilk derece mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. “Değerlendirme” bölümünün “1.” bendi uyarınca asıl davada davalı ... şirketinin tüm, davacı şirketlerin sair temyiz itirazlarının reddine,

2. “Değerlendirme” bölümünün “2. ve 3.” bentleri uyarınca asıl davada davacı şirketlerin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı asıl davada davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. Asıl davada davacı ... Şirketi vekilinin “Değerlendirme” bölümünün “2.” bendi uyarınca temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasının “Asıl Davada” Ana Başlığı altında düzenlenen “2/d” maddesinde belirtilen “364.151,30 TL” rakamlarının çıkartılmasına, yerine “17.900,00 TL” rakamlarının yazılmasına,

4. Asıl davada davacı ... Şirketi vekilinin “Değerlendirme” bölümünün “3.” bendi uyarınca temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasının “Asıl Davada” Ana Başlığı altında düzenlenen “2/b” maddesinde belirtilen “5.330.036,26” rakamlarının çıkartılmasına, yerine “5.781.952,51” rakamlarının yazılmasına, “2/e” maddesinde yer alan “364.094, 78... .371,40” rakamlarının çıkartılmasına, yerlerine “394.965, 17... .241,79” rakamlarının yazılmasına, “2/g” maddesinde yer alan “7.441,00” rakamlarının çıkartılmasına, yerine “8.071,60” rakamlarının yazılmasına, “2/h” maddesinde yer alan “352.600, 73... .913,104” rakamlarının çıkartılmasına, yerine “361.639, 05... .976,60” rakamlarının yazılmasına, kararın bu şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dairemizdeki duruşmada taraflar vekille temsil olunduğundan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin asıl davada davalı ... Sigorta A.Ş.’den alınarak asıl davada davacılara verilmesine, birleşen davada davacı ... İnş. duruşmada vekille temsil olunduğundan 40.000,00 TL vekalet ücretinin birleşen davada davalı ...Ş.'den alınarak davacıya verilmesine,

Peşin alınan harçların istek halinde temyiz eden taraflara iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,