Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/2325 K.2026/241

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekilince duruşmalı, davalı ... tarafından duruşmasız olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 20.01.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde asıl davada davalı-birleşen davada davacı asil ... ve asıl davada davalı ... vekili Avukat .... ... geldiler. Tebligata rağmen başka gelen olmadığı anlaşılmakla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl davada davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili .... Grup Müh. ... Ltd.

Şti ile davalı ... arasında 31.08.2012 tarihli makine satım sözleşmesi imzalandığını, makinenin belirlenen tarihte teslim edilmemesi halinde sözleşmenin ihtara gerek kalmaksızın feshedilmiş sayılacağı ile satıcının 3.000.000,00 TL cezai şart ödemesi ve cezai şarta ilişkin olarak 3.000.000,00 TL bedelli ve 03.10.2012 vade tarihli teminat senedi verilmesinin kararlaştırıldığını, davalının peşinat olarak banka havalesi ile 840.000,00 TL ödediğini, bakiye 160.000,00 TL'yi ödemediğini, yine davalının makine kurulacak zemini hazırlamadığını, bu nedenle sözleşmenin tasfiyesi yoluna gidildiğini,

1.000.000,00 TL bedelli sözleşme için 3.000.000,00 TL cezai şart kararlaştırılmasının hakkaniyetle açıklanamayacağını, TBK’nın 182. maddesi gereğince cezanın ifasının istenemeyeceğini, TBK’nın 27. maddesi gereğince ahlaka aykırı cezai şartın hükümsüz olduğunu öne sürerek 03.10.2012 vade tarihli 3.000.000,00 TL miktarlı bononun iptaline, müvekkillerinin davalılara senet nedeniyle 3.076.068,49 TL borçlu olmadıklarının tespitine, senet bedelinin %40'ı oranında tazminata karar verilmesini talep etmişlerdir.

Birleşen davada davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle; sözleşmeye konu makinenin süresinde teslim edilmediğini, ödenen 1.000.000,00 TL bedelin iadesi için Ankara 12. İcra Dairesinin 2013/16448 Esas sayılı dosyası ile icra takibini başlatıldığını, borca itiraz üzerine takibin durduğunu öne sürerek itirazın iptaline, takibin devamına ve icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı taraf tacir olmakla cezai şartın indirilmesini talep edemeyeceğini, senedin kefaleten düzenlenmediğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Birleşen davada davalılar vekili davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davanın kabulü ile Ankara 6. İcra Dairesinin 2012/14274 Esas sayılı dosyasında takibe konulan ve cezai şart nedeniyle tanzim edildiği anlaşılan 3.000.000,00 TL bedelli bono nedeniyle TBK’nın 182. maddesine göre cezai şart miktarı ve cezai şart ile mükellef şirketin ekonomik ve mali durumu dikkate alınarak davacılar ... Grup Mühendislik ... Ltd. Şti., ... Makine ... Ltd.

Şti., ... ve ...'ın cezai şartın 1.000.000,00 TL'sinden sorumlu olacak şekilde bakiye 2.000.000,00 TL borçlu olmadıklarının tespitine, davacılar ... Grup ve diğerlerinin kötü niyet tazminatı ve diğer tazminat taleplerinin reddine, davalılar ... ve ...'nun icra inkâr tazminatı taleplerinin reddine; birleşen Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2013/781 Esas sayılı dosyasında davanın kabulü ile ... tarafından takip borçluları ... Grup Mühendislik ... Ltd. Şti., ... Makine ...

Ltd. Şti., ... ve ... aleyhine 1.000.000,00 TL asıl alacak, 178.102,74 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 1.178.102,74 TL toplam alacağın takip tarihinden tahsil tarihine kadar işleyecek avans faizi ile birlikte müşterek ve müteselsil olarak tahsili istemiyle Ankara 12. İcra Dairesinin 2013/16448 sayılı takip dosyasında takip borçlularının itirazlarının iptali ile takibin devamına, %20 nispetinde hesap edilen 235.620,54 TL icra inkâr tazminatının ... Grup Mühendislik ... Ltd.

Şti., ... Makine ... Ltd. Şti., ... ve ...'dan müşterek ve müteselsil olarak tahsili ile davacı ...'na verilmesine, davalıların kötü niyet tazminat taleplerinin reddine karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada davalı ...'ün 08.06.2023 tarihli ek karara ilişkin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1.b.1 maddesi gereğince reddine, asıl davada davacılar vekili ile davalı ...'nun asıl davaya ilişkin istinaf başvurularının HMK 353/1.b.1 madde gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Asıl davada davalı ... temyiz dilekçesinde; adli yardıma muhtaç olduğunu, fakirlik belgesinin yeterli görülmesi gerektiğini, mahkemeye erişim hakkının engellendiğini beyan etmektedir. 2. Asıl davada davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; sözleşme cezasının TTK’nın 22. maddesi uyarınca indirilmesinin talep edilemeyeceğini, bir an için indirim yapılması kabul edilse dahi indirim oranının çok yüksek belirlendiğini, davanın açılmasına sebebiyet verilmediğinden aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Asıl davada uyuşmazlık cezai şart için verilen bonodan dolayı borçlu olunmadığının tespiti, birleşen davada uyuşmazlık ödenen iş bedelinin iadesi istemiyle başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali, takibin devamı ve icra inkâr tazminatı istemlerine ilişkindir. 1. Asıl davada davalı ... hakkında verilen karar kesinleşmiş olduğundan temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

3. Asıl davada davacı yükleniciler, taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca kararlaştırılan cezai şart nedeniyle verilen bonodan dolayı borçlu olunmadığının tespitini talep etmişler, mahkemece yapılan yargılama sonunda cezai şartın yıkıcı miktarda yüksek olduğu, şirketin mahvına yol açacağı, sözleşmede kararlaştırılan iş miktarı ve peşinat miktarı gözetildiğinde çok yüksek belirlendiği,

sözleşme miktarı, iş sahibi tarafından işe başlanmadan önce ödenmesi öngörülen peşinat miktarı ve şirketin mali ve finansal yapısı, belirlenen taksitlerin başlayacağı tarih ve miktarları, günün ekonomik koşulları bir arada gözetildiğinde, tayin edilen peşinat miktarı kadar bir miktar cezai şartın üstlendikleri edimler ile orantılı olacağı belirtilerek, 1.000.000,00 TL cezai şartın üzerindeki miktarın tenkisine ve menfi tespit davasının bu miktar üzerinden kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece cezai şart miktarı fahiş bulunmuş, takdir hakkı kullanılarak cezai şartın indirilmesine karar verilmiştir.

Asıl davada davalıların cezai şartın indirilmesinde taraflarına yüklenecek bir kusuru bulunmadığından aleyhlerine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamış ise de davalı ... bakımından karar kesinleşmiş ise de davalı ... hakkında yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamış, kararın belirtilen nedenlerle davalı ... yararına bozulması gerekmiştir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı HMK'nın 370/2 hükmü uyarınca mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. “Değerlendirme” bölümünün “2.” bendi uyarınca davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, “3.” bendi uyarınca kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. Davalı ... vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasının “”1.” maddesinin “4.” paragrafında yer alan “ davalılar ... ve ...'den müşterek ve müteselsil olarak” kelimelerinin çıkartılmasına, yerine “davalı ...’ten” kelimelerinin yazılmasına, “5.” paragrafında yer alan “ takip borçlusu ... ve ...'ndan müşterek ve müteselsil olarak” kelimelerinin çıkartılmasına, yerine “...’ten” kelimelerinin yazılmasına, kararın bu şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dairemizdeki duruşmada davalı ... vekille temsil olunmadığından lehine duruşma vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,