Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/443 K.2025/4431

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Asıl davada davacı ... Makina San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 11.06.2016 tarihli ... Tamir Sözleşmesi, 08.08.2016 tarihli ... Üstü ve Yaşam Mahalli İşleri Sözleşmesi, 08.08.2016 tarihli Ekstra Sac İşi Sözleşmesi ve 25.08.2016 tarihli ...

Sac İşi Sözleşmeleri imzalandığını, sözleşmelerde yapılacak işlerin neler olduğunun ve sözleşme bedellerinin mevcut olduğunu, fiyatların KDV dahil olmadığını, işveren firmanın ana sözleşme olan 16.06.2016 tarihli ...

Sözleşmesinin avansını 20.06.2016 tarihinde ödediğini, bu nedenle sözleşmede işin teslim tarihine 5 gün eklenmek suretiyle 25.06.2016 tarihi olduğunu, işveren davalıların taksit ödemelerinde sürekli gecikmeler yaşandığını, bazı ödemelerin ise yapılmadığını, taraflar arasında sözleşme ile yapılması kararlaştırılan işlere ek olarak başka işlerin de yapıldığını, bu işlerinin bedellerinin tespitinde tersanelerde yerleşen uygulama doğrultusunda tarafların sözlü olarak anlaştıklarını, mevcut boru sisteminin karmaşık ve eski olduğunun anlaşılması üzerine boru sisteminin tamamen değiştirilmesi konusunda sözlü olarak anlaşıldığını,

eski sistemin davacı tarafından söküldüğünü, yeni sistem %60 oranında tamamlandıktan sonra işveren davalıların gemiyi 06.01.2017 tarihinde ...

Tersanesine naklettiğini, sözleşme uyarınca armatör tarafından temin edilmesi gereken birçok malzemenin ve ekipmanın geç temin edildiğini, bazılarının ise temin edilmediğini, tersane iskele kira masrafı, diğer genel servisler, kreyn servisleri giderlerinin armatör tarafından karşılanması gerekirken davacı tarafından ödendiğini, müvekkilinin işi tamamlamak için gerekli gayreti gösterdiğini, daha önceden öngörülmeyen ancak tamirat esnasında ortaya çıkan ekstra işleri de işverenin bilgisi ve onayı ile büyük ölçüde tamamladığını, fakat ödemelerdeki gecikmeler nedeni ile işe devam edemez hale geldiğini,

işverenin 06.01.2017 tarihinde gemiyi ... götürmesinden sonra dahi müvekkilinin alt taşeronlarının gemide çalışmaya devam ettiğini ancak müvekkilinin sözleşme ile kararlaştırılan ücretleri süresinde alamadığını, gemide yapılan imalatların ve bedellerinin tespiti için yapılan delil tespiti neticesinde yapılan iş bedelinin 577.000,00 USD+KDV olarak tespit edildiğini, bu sebeple 2.181.000,00 TL imalat bedelinin imalat tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsilini talep ederek,

ıslah dilekçesiyle sözleşmeler kapsamında ve sözleşme dışı yapılan iş bedeli ile KDV'si için 7.092.522,37 TL asıl alacak ve 1.276.654,03 TL KDV bedeli olmak üzere toplam 8.369.176,40 TL'nin imalat tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

2. Birleşen davada davacı ...Ş. vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında ... numaralı " ..." eski adı "..." olan geminin tadilatı için 11.06.2016 tarihli ... Tamir Sözleşmesi, 08.08.2016 tarihli ... Üstü ve ... Mahalli İşyeri Sözleşmesi, 08.08.2016 tarihli Ekstra Sac İşi Sözleşmesi ve 25.08.2016 tarihli ...

Sac İşi Sözleşmesi imzalandığını, davalının bu sözleşmeler ile üstlendiği edimlerini ayıplı ve geç ifa etmiş olması nedeniyle davacının zarara uğradığını, davalı şirketin taraflar arasında yapılan sözleşmeler uyarınca üstlendiği edimleri ayıplı, eksik ve geç ifa etmesi nedeniyle başka bir tersane ile yüksek bir bedelle anlaşmak zorunda kaldıklarını, yapılan ödemelerin davalı yanca tazmininin gerektiğini, davalının taşeron firmaları nedeniyle davacı şirketin ilave masraflar yapmak zorunda kaldığını, davalının gecikmesi nedeniyle davalı şirketin cezai şart ödemek zorunda olduğunu,

geminin tamir ve bakımı zamanında tamamlanmadığı için tarama yetki belgesi alamadıklarını ve uğradıkları kâr kaybının da davalı şirket tarafından karşılanması gerektiğini beyan ederek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 210.000,00 TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı-birleşen davada davacı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın edimlerini tam olarak yerine getirmediğinden talep ettiği alacak tutarının kabulüne imkân olmadığını, dava dilekçesindeki değerlendirme ve hesaplamaların somut gerçeklere ve sözleşmeye aykırı şekilde hesaplandığını, sözleşme kapsamında müvekkilinin davacının gecikmeye ve sözleşmeye aykırı ifasına bağlı olarak uğradığı zararın dikkate alınmadığını, müvekkiline karşı sözleşmeden kaynaklanan edimlerini yerine getirmeyen ve müvekkilinden hiçbir alacağı bulunmayan davacının haksız ve hukuka aykırı alacak talebinin reddini istemiştir.

2.Davacı-birleşen davada davalı ... Makina San. Tic Ltd Şti'ye usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır.

3.Davalı ... Shipping Ltd. Şti.'ye usulüne uygun tebligat yapılmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı şirketin dava dilekçesinde talep ettiği tutar olan 2.181.000,00 TL sözleşme dahili işlere tekabül eden tutara ait talep edebileceği sözleşme tarihindeki KDV oranı olan %18 üzerinden 190.283,53 TL KDV alacağı hesaplandığı, mahkemece re'sen yapılan hesaplamaya göre toplam tutarın 2.371.283,53 TL olduğu anlaşıldığı, asıl davada davacı vekili, 18.09.2018 tarihli dilekçesi ile davalı ...

Ltd hakkında açmış oldukları davayı atiye bıraktıklarını beyan ettiği, birleşen dosya yönünden ise davalı-birleşen davada davacının ana sözleşme ve ek sözleşmelerde belirlenen tarihlerde ödeme borcunu ifa etmediği ve bu suretle temerrüde düştüğü, sözleşmelerde kararlaştırılan vadenin belirli vade olması sebebiyle temerrüde düşmesi için ihtara gerek olmadığı, davalı-karşı davacının gemiyi başka bir tersaneye götürmesinin davacı-karşı davalının edimini ifa etmesini imkânsız hale getirdiği,

dosya içeriği itibariyle davalı-birleşen davada davacının temerrüde düştüğü tarihte davacı-birleşen davada davalının TBK'nın 473/1 maddedeki işi kararlaştırılan tarihte bitiremeyeceği ya da TBK'nın 473/2 maddesi uyarınca işin ayıplı yapılacağına yönelik bir tespitin dosyada yer almadığı, davalı-birleşen davada davacı edimini ifada temerrüde düşmesi,

gemiyi başka tersaneye göndererek davacı-birleşen davada davalının edimini ifa etmesini imkânsız hale getirmesinin davacı-birleşen davada davalı tarafından dava safhasında ileri sürülmesinin koşullarının gerçekleştiği tarihten itibaren temerrüte düşmesine engel teşkil edeceğinden davacı-birleşen davada davalının temerrüde düştüğünden söz edilemeyeceği gerekçesiyle asıl dava yönünden davalı ... Ltd hakkındaki davanın açılmamış sayılmasına, davalı ....

A.Ş hakkındaki davanın kısmen kabulü ile davaya konu 2.371.283,53 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içerisinde davacı-birleşen davada davalı ... Makina San. Tic. Ltd. Şti vekili ve davalı-birleşen davada davacı .... A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı-birleşen davada davalı ... Makina San.Tic. Ltd.

Şti. vekili asıl dava yönünden temyiz dilekçesinde; ıslah dilekçesinin hatalı yorumlandığını, ıslah dilekçesi incelendiğinde talebinin kur oranındaki artışa istinaden bir ıslah olmadığının görüleceğini, ıslah dilekçesinde talebin güncel döviz kuruna değil, gerek dosya kapsamında toplanan deliller gerekse de müvekkilinin yapmış olduğu hesaplamalara dayanılarak 7.092.522,37 TL asıl alacak ve KDV olarak belirlendiğini, ıslah dilekçesinde güncel döviz kuruna göre yapılacak hesaplamanın yaklaşık 2.000.000,00 TL altında bir talebinin mevcut olduğunu, bunu bile talebinin döviz kuru kaynaklı olmadığını gösterdiğini,

ıslah talebinin gerekçesinin döviz kurunun tetiklediği maliyet ve işçilik artışları olduğunu, mahkemenin ıslah dilekçesini yanlış yorumladığını, raporların tamamında alacaklı olduklarının sabit görüldüğünü ve dava dilekçesindeki alacak taleplerinin uygun olduğu şeklinde kanaat bildirildiğini, ancak herhangi bir hesaplama yapılmadığını, bu nedenle alacak miktarını kendi imkânlarıyla ve uzman görüşü alarak yaptıkları hesaplamalarla belirleyerek ıslah ile artış talebinde bulunduklarını, bu hesaplamalar uyarınca yapmış oldukları ıslah başvurusunun güncel döviz kuruna bağlanarak reddedilmesinin,

ıslah hakkının yanlış yorumlanarak ellerinden alınmasına sebebiyet verdiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Asıl davada uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedelinin tahsili istemi, birleşen davadaki uyuşmazlık ise işin zamanında yerine getirilmemesi nedeniyle davalı tarafın uğradığını iddia ettiği zarar, sözleşmeye bağlı cezai şart ve müspet zarar (kâr kaybı ve fiili zarar) istemlerine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı- birleşen davada davalı ... Makina San. Tic. Ltd. Şti. vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA,