Yargıtay 7. Ceza Dairesi E.2023/14884 K.2025/5588

Erzincan 1. İcra Ceza Mahkemesinin 02.11.2022 tarihli ve 2022/98 Esas, 2022/137 Karar sayılı kararıyla, çekle ilgili karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet verme suçundan sanık ...'in, 5941 sayılı Çek Kanunu'nun (5941 sayılı Kanun) 5/1, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 62 ve 52/2. maddeleri gereğince 73.850,00 Türk Lirası adli para cezası ile cezalandırılmasına, 5941 sayılı Kanun'un 5/1. maddesi uyarınca sanığın, çek hesabı tüzel kişinin, bu tüzel kişi adına çek keşide edenler ve şirket yönetim organı ile ticaret siciline tescil edilen şirket yetkililerinin çek düzenleme ve çek hesabı açmaktan yasaklanmalarına karar verildiği anlaşılmıştır.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanunun 309/1. maddesi uyarınca, 13.05.2023 tarihli evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 22.06.2023 tarihli ve KYB-2023/59059 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 22.06.2023 tarihli ve KYB-2023/59059 sayılı kanun yararına bozma isteminin; “...5941 sayılı Çek Kanunu’nun 5/1. maddesinde yer alan " (Değişik: 15/7/2016-6728/63 md.) Üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibrazında, çekle ilgili olarak “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine, her bir çekle ilgili olarak, binbeşyüz güne kadar adli para cezasına hükmolunur Ancak,

hükmedilecek adli para cezası; çek bedelinin karşılıksız kalan miktarı, (…) az olamaz. Mahkeme ayrıca, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına; bu yasağın bulunması hâlinde, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağının devamına hükmeder. Yargılama sırasında da resen mahkeme tarafından koruma tedbiri olarak çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına karar verilir.

Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı, çek hesabı sahibi gerçek veya tüzel kişi, bu tüzel kişi adına çek keşide edenler ve karşılıksız çekin bir sermaye şirketi adına düzenlenmesi durumunda ayrıca yönetim organı ile ticaret siciline tescil edilen şirket yetkilileri hakkında uygulanır.

Koruma tedbiri olarak verilen çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararlarına karşı yapılan itirazlar bakımından 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 353 üncü maddesinin birinci fıkrası hükmü uygulanır. Bu suçtan dolayı açılan davalar icra mahkemesinde görülür ve İcra ve İflas Kanununun 347, 349, 350, 351, 352 ve 353 üncü maddelerinde düzenlenen yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanır.

Bu davalar çekin tahsil için bankaya ibraz edildiği veya çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer ya da hesap sahibinin yahut şikâyetçinin yerleşim yeri mahkemesinde görülür." ve aynı Kanun'un 5/2. maddesindeki "(Mülga: 31/1/2012-6273/3 md.. Yeniden düzenleme: 15/7/2016-6728/63 md.) Birinci fıkra hükmüne göre çek karşılığını ilgili banka hesabında bulundurmakla yükümlü olan kişi, çek hesabı sahibidir.

Çek hesabı sahibinin tüzel kişi olması hâlinde, bu tüzel kişinin mali işlerini yürütmekle görevlendirilen yönetim organının üyesi, böyle bir belirleme yapılmamışsa yönetim organını oluşturan gerçek kişi veya kişiler, çek karşılığını ilgili banka hesabında bulundurmakla yükümlüdür. Birinci fıkra uyarınca hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilenler, yasaklılıkları süresince sermaye şirketlerinin yönetim organlarında görev alamazlar.

Ancak, hakkında yasaklama kararı verilenlerin mevcut organ üyelikleri görev sürelerinin sonuna kadar devam eder." şeklindeki düzenlemeler nazara alındığında;

Karşılıksız çek keşide etmek suçundan, çekle ilgili olarak karşılıksız işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişinin, yani çek karşılığını ilgili bankada bulundurmakla yükümlü olan çek hesabı sahibinin, bu kişinin tüzel kişi olması halinde belirleme yapılmış ise tüzel kişinin mali işlerini yürütmekle görevlendirilen yönetim organı üyesinin, böyle bir belirleme yapılmamışsa yönetim organını oluşturan gerçek kişi veya kişilerin adli para cezası ile cezalandırılmasının mümkün olduğu, benzer şekilde çek hesabı sahibi gerçek veya tüzel kişi hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilebileceği,

Dosya kapsamına göre; çek hesabı sahibinin Devri Alem Medikal Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, sanığın ise lehtar durumunda bulunan Alperler Ambalaj Metal Gıda Hububat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin yetkilisi olduğu, şikayete konu çekin düzgün ciro zinciriyle müşteki Sadık Buğu'ya geçtiğinin anlaşılması karşısında, sanık ...'in çek hesabı sahibi tüzel kişinin yetkilisi olmadığı cihetle, cezalandırılmasının mümkün bulunmadığı gözetilmeden, sanığın beraati yerine yazılı şekilde cezalandırılmasına karar verilmesinde,

Kabule göre de, yalnızca çek hesabı sahibi gerçek veya tüzel kişi hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilebileceği gözetilmeden yazılı şekilde sanığın, çek hesabı tüzel kişinin, bu tüzel kişi adına çek keşide edenler ve şirket yönetim organı ile ticaret siciline tescil edilen şirket yetkililerinin çek düzenleme ve çek hesabı açmaktan yasaklanmasına karar verilmesinde, isabet görülmemiştir.” yönündeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

A.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlardan sanık hakkında beraat kararı verilmesi gerektiğine ilişkin neden yönünden; Kanun yararına bozma müessesesinin uygulanmasında, 5271 sayılı Kanun'un 309/3. maddesindeki "Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar."

şeklindeki düzenleme esas alınarak, kanun yararına bozma incelemesi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesindeki istem ve gerekçe ile sınırlı olduğu, somut olayda, şikâyetçi vekili tarafından çek üzerinde lehtar olarak gözüken şirket yetkilisi bakımından karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet verme suçunu işlediği iddiası uyarınca şikayette bulunduğu anlaşılmakla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesindeki talep yerinde görüldüğünden istemin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

B.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlardan yalnızca çek hesabı sahibi gerçek veya tüzel kişi hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilebileceğine ilişkin neden yönünden;

Bozma nedenine göre; kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlardan yalnızca çek hesabı sahibi gerçek veya tüzel kişi hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilebileceğine ilişkin neden inceleme dışında bırakılmıştır.

III. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlardan sanık hakkında beraat kararı verilmesi gerektiğine ilişkin neden yerinde görüldüğünden talebin KABULÜNE,

2. Erzincan 1. İcra Ceza Mahkemesinin 02.11.2022 tarihli ve 2022/98 esas, 2022/137 karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309/3. maddesi gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,