Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2011/111 K.2011/7746

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davacı-davalı Hazine, davacı-davalı ... ... ve davalı ... mirasçılarından ... ve paydaşları tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Kadastro sırasında dava konusu 3 parsel sayılı 44.200 m2 yüzölçümündeki taşınmaz davalı ... (...) ile ... (...) adına, 305 parsel sayılı 39.100 m2 yüzölçümündeki taşınmaz ise Hazine adına komisyon kararı ile tespit edilmiştir. Davacı ... ... miras hakkına dayanarak 305 parsel sayılı taşınmaz hakkında, davacı Hazine ise devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğunu öne sürerek 3 parsel sayılı taşınmaz hakkında ayrı ayrı dava açmışlardır.

Mahkemece dava dosyaları birleştirilerek yapılan yargılama sonucu davacıların davasının kısmen kabulüne, dava konusu 3 parsel sayılı taşınmazın uzman bilirkişi ... ... tarafından düzenlenen 09.06.2010 tarihli rapor ve haritada 20.172.07 m2 yüzölçümündeki bölümünün ayrı bir parsel numarası verilerek davacı-davalı Hazine adına, (B) harfi ile gösterilen 24.027.93 m2 yüzölçümündeki bölümünün ayrı bir parsel numarası verilerek taşınmaz iki pay kabul edilerek 1 payın ...'nın Sulh Hukuk Mahkemesinin 1980/35-38 E.K. sayılı ilamında gösterilen mirasçıları adına,

1 payın ...'nın Sulh Hukuk Mahkemesinin 2002/121-117 E.K. sayılı ilamında gösterilen mirasçıları adına payları oranında, dava konusu 305 parsel sayılı taşınmazın uzman bilirkişi tarafından düzenlenen 09.06.2010 tarihli rapor ve haritada 8.000 m2 yüzölçümündeki bölümünün yeni bir parsel numarası verilerek taşınmaz 2 pay kabul edilerek 1 payın ...'nın Sulh Hukuk Mahkemesinin 1980/35-38 E.K. sayılı ilamında gösterilen mirasçıları adına, 1 payın ...'nın Sulh Hukuk Mahkemesinin 2002/121-117 E.K. sayılı ilamında gösterilen mirasçıları adına payları oranında,

geri kalan 31.100 m2 yüzölçümündeki bölümünün yeni bir parsel numarası verilmek suretiyle mera niteliği ile sınırlandırılmasına karar verilmiş; hüküm, davacı-davalı Hazine, davacı-davalı ... ve davalı ... mirasçılarından ... ve paydaşları tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dava konusu 3 parsel sayılı taşınmazın Kadastro komisyonunca davalılar ... (...) ile ... (...) adına tespit edildiği, davacı Hazine'nin yalnızca ... (...)'ı hasım göstererek dava açtığı dosya içeriği ile belirlenmiştir. Ne var ki adı geçenlerinin veraset ilamlarının dosyada bulunmasına rağmen mahkemece mirasçıları davaya çağırılarak yöntemine uygun şekilde taraf koşulu oluşturulmadığı gibi karar başlığında dahi mirasçıları tam olarak gösterilmemiştir.

Taraf koşulunun oluşturulmamış olması başlı başına bozma nedenidir.

O halde belirtilen tespit malikleri ... (...) ile ... (...)'ın mirasçılarının adresleri belirlenerek dava dilekçesi ve duruşma günü 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve Nizamnamesi uyarınca yöntemine uygun şekilde tebliğ edilmeli, husumet yaygınlaştırılarak bu yolla taraf koşulu oluşturulmalı, adı geçenlerden davaya karşı diyecekleri delilleri sorulup saptanmalı, gösterecekleri deliller toplanmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır.

Mahkemece taraf koşulu oluşturulmaksızın işin esası hakkında yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.

2-Mahkemece dava konusu 305 parsel sayılı taşınmaza davacı ... ...'nın miras bırakanı ... adına oluşturulmuş 1 nolu vergi kaydının taşınmaza uyduğu, vergi kaydının kuzeyinin mera okuması nedeniyle genişletilebilir sınırlı olup, miktarı ile geçerli olduğu, miktar fazlasının meradan kazanılmış olduğu gerekçe gösterilerek hüküm kurulmuş ise de yapılan araştırma uygulama ve soruşturma hüküm vermeye yeterli değildir.

Şöyle ki; davacı tarafın tutunduğu 1 nolu vergi kaydının kadastro çalışmaları sırasında revizyon görüp görmediği Kadastro Müdürlüğünden sorulmamış, taşınmaz başında yapılan keşifte yerinde uygulanmamış, uzman bilirkişi ... ... tarafından düzenlenen 09.06.2010 tarihli raporda taşınmaza uyduğu belirtilmesi üzerine hükme esas alınmıştır.

Dava konusu 305 parsel sayılı taşınmazın kuzeyindeki taşınmaz devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğu belirtilerek tespit dışı bırakıldığına göre, yanlar arasındaki uyuşmazlık öncelikle dava konusu taşınmazın kamu malı niteliğinde mera olup olmadığı yönünde toplanmıştır. Taşınmaz başında yapılan keşifte dinlenen yerel bilirkişiler tespit dışı bırakılan yerin köylerinin kadim merası olduğunu bildirmişler ise de bilirkişilerin taşınmazın bulunduğu köyden seçilmiş olmaları usule uygun değildir.

Kural olarak, mahkemece bir yerin mera olarak kabul edilebilmesi için taşınmazın yetkili idari merciler tarafından mera olarak tahsis edilmesi ya da taşınmazın öncesinin bilinmeyen bir zamandan beri geleneksel biçimde kamu malı niteliğinde mera olarak kullanılagelmiş olmasına bağlıdır.

O halde uyuşmazlığın saptanan niteliği dikkate alınarak taşınmazın bulunduğu bölgede yetkili idari merciler tarafından 4753-5618 sayılı Yasalar uyarınca mera tahsisi yapılmış ise Özel İdare Müdürlüğünden, 4753 ve 5618 sayılı Yasalar uyarınca taşınmazın bulunduğu bölgede mera tahsisi yapılmamış ise aynı doğrultudaki araştırma, 4342 sayılı Yasa uyarınca, Mülki Amirlikten sorulup saptanması zorunludur.

Mahkemece bu doğrultuda yöntemine uygun bir araştırma ve soruşturma yapılmamıştır. Kuşkusuz 4753 ve 5618 sayılı Yasalar ile 4342 sayılı Yasalar uyarınca taşınmazın bulunduğu bölgede mera tahsisi yapılmamış ise, aynı doğrultudaki araştırma dava sonucunda yararı olmayan taşınmazın bulunduğu köye komşu köyler halkından seçilecek elverdiğince yaşlı, yansız, yerel bilirkişi ve tanıkların anlatımları ile uyuşmazlık çözümlenecektir.

O halde sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için öncelikle dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede yetkili idari merciler tarafından 4753 ve 5618 sayılı Yasalar uyarınca mera tahsisi yapılıp yapılmadığı Özel İdare Müdürlüğünden, 4342 sayılı Yasa uyarınca mera tahsisi yapılıp yapılmadığı ise Mülki Amirlikten sorulup saptanmalı, yapılmış ve bu yönetimsel işlemler kesinleşmiş ise mera tahsis haritası ve eki belgeler yerinden getirtilmeli, özellikle davacı ... ...'nın tutunduğu 1 nolu vergi kaydının başka taşınmaz ya da taşınmazlara revizyon görüp görmediği Kadastro Müdürlüğünden sorulmalı,

bundan sonra dava sonucunda yararı bulunmayan yöreyi iyi bilen, elverdiğince yaşlı, yansız, dava konusu taşınmazın bulunduğu köye komşu köyler halkından seçilecek yerel bilirkişiler, tanıklar ve uzman bilirkişi, tapu fen elemanı ve uzman ziraatçi bilirkişi, tespit bilirkişilerinin tümü hazır olduğu halde dava konusu taşınmaz başında yeniden keşif yapılmalı, mera tahsisi yapılmış ise mera tahsis haritasının ölçeği ile kadastro paftasının ölçeği eşitlendikten sonra yerel bilirkişi yardımı, uzman bilirkişi fen elemanı eliyle yerine her iki harita çakıştırılmak suretiyle uygulanmalı,

uygulamada haritalarda tarif edilen belli poligon ve röper noktalar ile arz üzerindeki doğal ya da yapay sınır yerlerinden yararlanılmalı, bu yolla dava konusu taşınmazın tümünün ya da bir bölümünün mera tahsis haritasının kapsamında kalıp kalmadığı duraksamaya meydan vermeyecek şekilde belirlenmeli, taşınmazın bulunduğu bölgede yetkili idari merciler tarafından mera tahsisi yapılmamış ise yerel bilirkişi ve tanıklardan dava konusu taşınmazın öncesinin bilinmeyen bir zamandan beri geleneksel biçimde mera olarak kullanılıp kullanılmadığı yolunda bilirkişi ve tanıklardan tespit bilirkişilerinden ayrıntılı, gerekçeli,

olaylara dayalı bilgiler alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık sözleri ile tespit tutanağı bilirkişilerinin beyanları çeliştiği takdirde tespit tutanağı bilirkişileri taşınmaz başında usulün 259. maddesi hükmü uyarınca ayrı ayrı dinlenerek yerel bilirkişi ve tanıkların anlatımları ile tespit tutanağı bilirkişilerinin beyanları arasındaki çelişki duraksamasız giderilmeli, öte yandan uzman ziraatçi bilirkişi aracılığıyla taşınmaz bizzat mahkemece görülüp gözlenmeli, taşınmazın fiziksel yapısı, meyil durumu, taş ve toprak unsurundan hangisinin galip olduğu ayrıntılı şekilde keşif tutanağına geçirilmeli,

komşu taşınmazların toprak yapısı ile dava konusu taşınmazın toprak yapısı mukayese edilmeli, bu fiziksel olgular da keşif tutanağına geçirilmeli, dava konusu taşınmaza dıştan komşu taşınmazların tespitine esas alınan kayıt ve belgelerde nizalı parsel yönünü ne biçimde ve kimin yeri olarak sınır gösterdiği incelenmeli, davacı ... ...'nın tutunduğu 1 nolu vergi kaydının yerel bilirkişiler eliyle yerine uygulanmalı, vergi kaydının taşınmaza ait olduğunun anlaşılması halinde değişebilir sınırlı olması sebebiyle miktarı ile geçerli olduğu,

miktar fazlası yönüyle zilyetlikle kazanılacak yerlerden olup olmadığı tartışılmalı, gerektiğinde zilyetlik araştırması yapılmalı, taşınmazın öncesinin kime ait olduğu, kimden kime kaldığı, zilyetliğin başlangıç günü, süresi, sürdürülüş biçimi hakkında yerel bilirkişi ve tanıklardan olaylara dayalı bilgi alınmalı, özellikle uzman bilirkişi fen elemanından keşfi izlemeye, yerel bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye uzman ziraatçi bilirkişiden ise mahkemenin keşif tutanağına geçen gözlemini yansıtmaya elverişli ayrıntılı, gerekçeli rapor alınmalı, davacı ... ...'nın, miras bırakanı ...'nın payına yönelik dava açabileceği,

amcası ... mirasçıları adına talepte bulunmamasının hukuken mümkün olmadığı gözönünde bulundurulmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek, sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır. Mahkemece bu olgular gözardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi hüküm yerinde mirasçıların adları ve payları gösterilmeksizin veraset ilamına atıf yaparak infazda tereddüt oluşturacak şekilde hüküm kurulması dahi isabetsizdir.