Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2011/4900 K.2011/7974

Taraflar arasındaki dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca duruşmalı olarak incelenmesi istenilmekle, duruşma için tebliğ edilen 06.12.2011 günü belirlenen saatte temyiz eden ... Toprak San. ve Tic.Ltd.Şti. vekili Av.... ... ve aleyhine temyiz istenilen ... vekili Av.... ile ... Tur ... Turizm ve Tic.A.Ş. vekili Av.... geldiler, gelenlerin huzuru ile duruşmaya başlandı. Duruşmada hazır bulunan tarafların sözlü açıklamaları dinlendi. Duruşmanın bittiği bildirildi. Dosyadaki belgeler incelendi. Gereği görüşüldü:

1-Dava, haksız fiilden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de, kusur yönünden yapılan araştırma ve soruşturma hüküm vermeye yeterli olmadığı gibi varılan sonuç da davanın niteliğine, bilirkişi konusundaki yasal düzenlemeye uygun düşmemiştir.

HUMK'nun 275. maddesi hükmüne göre, genel hayat tecrübesi ve kültürünün sonucu olarak herkesin bilmesi gereken konularla hâkimlik mesleğinin gereği olarak hâkimin hukuki bilgisi ile çözümleyebileceği konular dışında kalan ve çözümü özel veya teknik bir bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişi oy ve görüşünün alınması zorunludur. Kural olarak bilirkişi raporu hâkimi bağlamaz. Hâkim raporu serbestçe takdir eder. HUMK'nun 284 maddesi hükmüne göre de hâkim, raporu yeterli görmezse, bilirkişiden ek rapor isteyebileceği gibi gerçeğin ortaya çıkması için önceki bilirkişi veya yeniden seçeceği bilirkişi vasıtasıyla yeniden inceleme de yaptırabilir.

Somut olaya gelince, davacı, davalılar tarafından inşa edilen barajın yıkılması nedeniyle fabrikasının sular altında kaldığını ve ağır hasar gördüğünü öne sürmüştür.

Mahkemece kusur ve zarar yönünden bilirkişi incelemesi yaptırılmış, uzman bilirkişi tarafından düzenlenen raporda, davalıların %50’şer oranda kusurlu oldukları açıklanmış, mahkemece yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırılmaksızın alınan kusur raporuna aykırı olarak, aşırı yağışlardan dolayı sele dönüşen ... suyunun fabrikaya hasar verdiği, sel suyunun baraj ile bir ilgisinin bulunmadığı, baraj inşaatı olmasaydı dâhi fabrikanın sel suyunun etkisine maruz kalacağı, davacı tarafından fabrikanın sele karşı güvenli yere kurulmadığı ve gerekli önlemlerin alınmadığı,

bu nedenlerle davalıların kusursuz oldukları gerekçesiyle yazılı şekilde karar verilmiştir.

Davaya konu olayda kusur değerlendirmesinin özel ve teknik bilgiyi gerektiren bir konu olduğu kuşkusuzdur. Yukarıda açıklanan hukuksal olgular dikkate alındığında, bilirkişi raporundaki kusur paylaştırılmasını yetersiz bulan mahkeme hâkiminin özel ve teknik konuda yeni bir bilirkişi kurulundan rapor almaksızın kendi hukuki bilgisi ile kusur değerlendirmesi yapması ve bilirkişi düşüncesine aykırı biçimde karar vermesi yasal olarak mümkün değildir.

Hal böyle olunca, dosyanın aralarında mahkemenin ret gerekçesinde açıkladığı hususlarda görüş bildirecek uzmanın da bulunduğu bir başka bilirkişi heyetine verilmesi, özellikle aşırı yağışlardan dolayı sele dönüşerek fabrikaya hasar veren suyun baraj ile bir ilgisinin bulunup bulunmadığı, baraj inşaatı olmasaydı dâhi fabrikanın sel suyunun etkisine maruz kalıp kalmayacağı, davacı tarafından fabrikanın sele karşı güvenli yere kurulup kurulmadığı ve gerekli önlemlerin alınıp alınmadığı yönleri ile diğer yönlerden inceleme yapılarak, taraflara somut olayda yükletilmesi gereken kusur oranının saptanması,

bilirkişi heyetinden B.K.'nun 44. maddesi hükmü de dikkate alınarak yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olguları yansıtacak biçimde ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınması, raporlar arasında çelişki meydana gelmesi halinde gerekirse üçüncü kez bilirkişi incelemesi yaptırılarak çelişkinin giderilmesi, daha sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yasal düzenlemelere aykırı biçimde yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, davacının temyiz itirazının kabulüne karar vermek gerekmiştir.

2-Davacının davalı DSİ Genel Müdürlüğü açısından kurulan hükme yönelik temyiz itirazlarına gelince, mahkemece iş sahibi davalı DSİ Genel Müdürlüğü’nün sorumluluğunun bulunmadığı gerekçe gösterilerek hakkındaki davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmiş ise de, varılan sonuç yasal düzenlemelere uygun düşmemiştir.

Eser sözleşmelerinde iş sahibi ile yüklenici arasında bağımlılık ilişkisi bulunmamakta, yüklenici iş sahibinden bağımsız olarak üstlendiği işi sözleşme koşullarına uygun olarak tamamlayıp teslim etmeyi üstlenmektedir.

Bu özellik dikkate alındığında bağımlılık ilişkisi, bir başka deyişle iş sahibinin adam çalıştıran sıfatı bulunmadığından eser sözleşmelerinin yerine getirilmesi ve işin yapımı sırasında yüklenicinin üçüncü kişilere zarar vermesi halinde kural olarak iş sahibinin zarardan sorumlu tutulamayacağı kabul edilmektedir. Ancak bu kesin bir kural değildir.

İş sahibi ile yüklenici arasındaki sözleşmede iş sahibine yükleniciye emir ve talimat verme, yapılan işi kontrol ve denetleme yetkisinin tanınmış olması halinde, iş sahibi ile yüklenici arasında bağımlılık ilişkisi kurulmuş olacağından iş sahibinin “adam çalıştıran” sıfatıyla zarardan sorumlu tutulması gerektiği ve sorumluluk türünün de aynı Kanunun 51/2. maddesi hükmü uyarınca müteselsil (zincirleme) sorumluluk olacağı kuşkusuzdur.

Dosyada bulunan, davalılar arasındaki sözleşme hükümleri bir bütün olarak incelenip değerlendirildiğinde, iş sahibi olan davalı DSİ Genel Müdürlüğü’ne işin yapımı sırasında yüklenici şirkete emir ve talimat verme, işi kontrol ve denetleme yetkisinin tanındığına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Ne var ki, davalılar arasındaki sözleşmenin eki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi ile Özel ve Teknik Şartname celp edilip hükümleri açıklanan yönden incelenmemiştir.

O halde, yukarıda açıklanan hukuki olgular dikkate alındığında davalılar arasındaki sözleşmenin eki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi ile Özel ve Teknik Şartnamenin celp edilip incelenmesi, iş sahibi davalı DSİ Genel Müdürlüğü’ne işin yapımı sırasında yüklenici şirkete emir ve talimat verme, işi kontrol ve denetleme yetkisinin tanındığının tespiti halinde davalı DSİ Genel Müdürlüğünün de diğer davalı ile birlikte zarardan ortak (müteselsil) olarak sorumlu tutulması gerekirken, eksik araştırma ve soruşturma ile davalı DSİ Genel Müdürlüğü hakkında yazılı şekilde karar verilmesi dâhi doğru görülmemiş, davacının temyiz itirazının bu yönden de kabulüne karar vermek gerekmiştir.