Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2011/790 K.2011/3020

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi taraflarca istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Dava taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatların aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve soruşturma, toplanan deliller hüküm vermeye yeterli değildir.

Öğretide ve uygulamada kararlılık kazanan görüşlere göre davada yöntemine uygun biçimde taraf koşulunun oluşturulmamış olması başlı başına bozma nedenidir. Muhtesat aidiyetinin tespiti davalarında ortaklığın giderilmesi davasının yargılaması sırasında muhtesatın davacı tarafça meydana getirildiği açıkça kabul edenler dışında kalan ve muhtesatın üzerinde bulunduğu taşınmazda paydaş olan tüm tapu maliklerinin davada taraf olmaları zorunludur. Hemen belirtmek gerekir ki ortaklığın giderilmesi davasına konu edilen taşınmazda paydaş olmayan üçüncü kişilerin açacakları muhdesat aidiyetinin tespit istemli davada hukuki yararın bulunmadığı kuşkusuzdur.

Dosya içeriğindeki tapu kaydından dava konusu muhdesatların üzerinde yer aldığı 2374 parsel sayılı taşınmazda taraflar dışında başka paydaşların bulunduğu anlaşılmaktadır.

Ne var ki ortaklığın giderilmesine ilişkin dava dosyasının aslı veya onaylı örneği de getirtilmediğinden davacı ...’ın 2374 parsel sayılı taşınmazın paydaşı olup olmadığı, tapuda kayıt maliki olarak gözüken ve davada yer alan taraflar dışındaki diğer paydaşların ise ortaklığın giderilmesi davasının yargılaması sırasında davaya konu muhtesatların davacı tarafa ait olduğunu kabul edip etmedikleri anlaşılamamaktadır.

Hal böyle olunca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunup bulunmadığı ve davada taraf koşulunun oluşup oluşmadığı belli değildir. Hukuki yarar ve taraf koşulu kamu düzenine ilişkin olup mahkemece kendiliğinden araştırılması gerekir. Hukuki yararın varlığı ve taraf koşulunun oluşup oluşmadığı belirlenmeden eksik araştırma ve soruşturma ile hüküm verilemez.

O halde, öncelikle ortaklığın giderilmesine ilişkin dava dosyası getirtilmeli, davacının anılan davada taraf olup olmadığı, taraflar dışındaki tapu paydaşlarının ortaklığın giderilmesi davasının yargılaması sırasında dava konusu muhtesatların davacı tarafa ait olduğunu açık bir biçimde kabul edip etmedikleri duraksamasız belirlenmeli, davacı tarafın tapu paydaşı (maliki) olmadığının belirlenmesi halinde davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi,

aksi taktirde ortaklığın giderilmesi davası sırasında muhtesatların davacı tarafa ait olduğunu kabul etmeyen başka paydaşlar bulunuyorsa bunların, ölmüş iseler mirasçılarının davada taraf olmalarının zorunlu olduğu düşünülerek davada taraf olarak yer almaları sağlanmalı, yargılamaya geldiklerinde davaya karşı diyecekleri, delilleri sorulup saptanmalı, gösterecekleri deliller toplanmalı, toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm verilmelidir.