Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2012/1037 K.2012/5541

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davacı Hazine tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Kadastro sırasında dava konusu 104 ada 27 parsel sayılı 80302,15 m² yüzölçümündeki taşınmaz kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanılarak tarla niteliği ile davalı ... adına tespit edilmiştir.

Davacı Hazine taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğunu, davalı yararına edinme koşullarının gerçekleşmediğini öne sürerek, davacılar ... kendi adına tespit gören 104 ada 26 parsel sayılı taşınmazın eksik yazıldığını ve eksikliğin komşu yol ile dava konusu taşınmaz içinde kaldığını öne sürerek, davacı ... kendisine ait su kuyusu ve çeşmenin dava konusu taşınmaz içinde tespit gördüğünü öne sürerek, davacı ...

Köy Tüzel Kişiliği ise; zemindeki yolun hatalı çizildiğini öne sürerek ayrı ayrı dava açmışlardır. Mahkemece dava dosyaları birleştirilerek yapılan yargılama sonunda davacı Hazine'nin davasının reddine, davacı ...'in davasının kabulüne, davacı ...

Köy Tüzel Kişiliğinin dava konusu ettiği ve uzman bilirkişi tarafından düzenlenen 23.08.2011 havale tarihli rapor ve eki haritada (A) harfi ile gösterilen 2323,88 m² yüzölçümündeki bölüme yönelik davanın görev yönünden reddine, davacı ...'ın dava konusu ettiği ve uzman bilirkişi tarafından düzenlenen 23.08.2011 havale tarihli rapor ve eki haritada (C) harfi ile gösterilen 349,89 m² yüzölçümündeki bölüme yönelik davanın görev yönünden reddine, davacı ...'ın dava konusu ettiği ve uzman bilirkişi tarafından düzenlenen 23.08.2011 havale tarihli rapor ve eki haritada (D) harfi ile gösterilen 165,22 m² yüzölçümündeki bölümün davacı ... adına,

104 ada 24 parsel sayılı taşınmaz içinde kalan uzman bilirkişi tarafından düzenlenen 23.08.2011 havale tarihli rapor ve eki haritada (B) harfi ile gösterilen 119,00 m² yüzölçümündeki bölümün çeşme ve su kuyusu niteliğiyle davacı ... adına, dava konusu taşınmazdan uzman bilirkişi tarafından düzenlenen 23.08.2011 havale tarihli rapor ve eki haritada (D) ve (B) harfleri ile gösterilen bölümler çıkarıldıktan sonra geriye kalan 80017,93 m² yüzölçümü ile Karakocalı Köy Tüzel Kişiliği adına tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece dava ve temyize konu 104 ada 27 parsel sayılı taşınmaz ile haritada bu taşınmaz içinde gösterilen (B) ve (D) harfli bölümleri yönünden üzerinde tespit tarihinde zilyet davalı Köy Tüzel Kişiliği ile davacılar ... ve ... yararına 3402 Sayılı Kadastro Kanununun 14.maddesi hükmünde öngörülen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile taşınmaz edinme koşullarının gerçekleştiği gerekçe gösterilerek hüküm kurulmuş ise de yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli değildir.

Davacı Hazine, taşınmazın Gökbel yaylası olarak bilinen kadim yayla sınırları içinde kaldığını, taşınmazın niteliği gereği kişi adına tescilinin mümkün olmadığını öne sürerek dava açmıştır. Davacının dilekçesindeki bu açıklama gözetilerek somut olayda mera-yayla araştırması yapılması zorunludur.

Kural olarak, mahkemece bir yerin mera-yayla olarak kabul edilebilmesi için taşınmazın yetkili idari merciler tarafından mera(yayla) olarak tahsis edilmesi yada taşınmazın öncesinin bilinmeyen bir zamandan beri geleneksel biçimde kamu malı niteliğinde mera(yayla) olarak kullanılagelmiş olmasına bağlıdır. O halde uyuşmazlığın saptanan niteliği dikkate alınarak taşınmazların bulunduğu bölgede yetkili idari merciler tarafından 4753-5618 sayılı Yasalar uyarınca mera(yayla) tahsisi yapılmış ise Özel İdare Müdürlüğünden, 4753 ve 5618 sayılı Yasalar uyarınca taşınmazın bulunduğu bölgede mera(yayla) tahsisi yapılmamış ise aynı doğrultudaki araştırma, 4342 sayılı Yasa uyarınca, mülki amirlikten sorulup saptanması zorunludur.

Mahkemece bu doğrultuda bir araştırma ve soruşturma yapılmamıştır. Kuşkusuz 4753 ve 5618 sayılı Yasalar ile 4342 sayılı Yasalar uyarınca taşınmazın bulunduğu bölgede mera ve yayla tahsisi yapılmamış ise, aynı doğrultudaki araştırma dava sonucunda yararı olmayan taşınmazın bulunduğu köye komşu köyler halkından seçilecek elverdiğince yaşlı, yansız, yerel bilirkişi ve tanıkların anlatımları ile uyuşmazlık çözümlenecektir.

O halde sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için dava konusu taşınmazların bulunduğu bölgede yetkili idari merciler tarafından 4753 ve 5618 sayılı Yasalar uyarınca yayla tahsisi yapılıp yapılmadığı Özel İdare Müdürlüğünden, 4342 sayılı Yasa uyarınca yayla tahsisi yapılıp yapılmadığı Mülki Amirlikten sorulup saptanmalı, yapılmış ve bu yönetimsel işlemler kesinleşmiş ise yayla tahsis haritası ve eki belgeler yerinden getirtilmeli, bundan sonra yöreyi iyi bilen elverdiğince yaşlı, yansız, dava konusu taşınmazların bulunduğu köye komşu köyler halkından seçilecek yerel bilirkişi ve tanıklar ve uzman bilirkişi,

tapu fen memuru ve uzman ziraatçi bilirkişi, tespit tutanağı bilirkişilerinin tümü hazır olduğu halde dava konusu taşınmazlar başında yeniden keşif yapılmalı, bölgede yayla tahsisi yapılmış ise yayla tahsis haritasının ölçeği ile kadastro paftasının ölçeği eşitlendikten sonra yerel bilirkişi yardımı, uzman bilirkişi fen memuru eliyle yerine her iki harita çakıştırılmak suretiyle uygulanmalı, uygulamada haritalarda tarif edilen belli poligon ve röper noktalar ile arz üzerindeki doğal ya da yapay sınır yerlerinden yararlanılmalı,

bu yolla dava konusu taşınmazların yayla tahsis haritasının kapsamında kalıp kalmadığı duraksamaya meydan vermeyecek şekilde belirlenmeli, taşınmazların bulunduğu bölgede yetkili idari merciler tarafından yayla tahsisi yapılmamış ise yerel bilirkişi ve tanıklardan dava konusu taşınmazların öncesinin bilinmeyen bir zamandan beri geleneksel biçimde yayla olarak kullanılıp kullanılmadığı yolunda olaylara dayalı bilgi alınmalı,

yerel bilirkişi ve tanık sözleri ile tespit tutanağı bilirkişilerinin beyanları çeliştiği takdirde tespit tutanağı bilirkişileri taşınmazlar başında ayrı ayrı dinlenerek yerel bilirkişi ve tanıkların anlatımları ile tespit tutanağı bilirkişilerinin beyanları arasındaki çelişki duraksamasız giderilmeli, öte yandan uzman ziraatçi bilirkişi aracılığıyla taşınmazlar bizzat mahkemece görülüp gözlenmeli, taşınmazların fiziksel yapısı, meyil durumu, taş ve toprak unsurundan hangisinin galip olduğu ayrıntılı şekilde keşif tutanağına geçirilmeli, komşu taşınmazların toprak yapısı ile dava konusu taşınmazların toprak yapısı mukayese edilmeli,

bu fiziksel olgular da keşif tutanağına geçirilmeli, dava konusu taşınmazlara komşu taşınmazların tespit tutanakları içeriğine göre tespitlerine bir kayıt ve belge esas alınmadığı takdirde tutanakları içeriğinde vurgulanan maddi ve hukuki olgularla yerel bilirkişi ve tanık sözleri denetlenmeli, belge esas alınmış ise sözü edilen belgelerin nizalı parsel yönünü ne biçimde ve kimin yeri olarak sınır gösterdiği incelenmeli, davalı olup olmadıkları tespitlerinin kesinleşip kesinleşmediği incelenip irdelenmeli, eğer davalı iseler dava dosyaları getirtilerek incelenip irdelenmeli,

dava konusu taşınmazların kamu malı niteliğinde yayla olmadığı sonucuna varıldığı takdirde, yeterli biçimde zilyetlik araştırması yapılmalı, özellikle uzman bilirkişi fen memurundan keşfi izlemeye, bilirkişi sözlerini denetlemeye, uzman ziraatçi bilirkişiden ise mahkemenin keşif tutanağına geçen gözlemini yansıtmaya elverişli ayrıntılı, gerekçeli rapor alınmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır.