Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2013/12190 K.2013/18574

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşılmakla, dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı, Sungurlu Belediyesinde hizmet akdine bağlı olarak çalışırken emekli olduğunu, itfaiyeci olarak görev yaptığı dönemlere ilişkin olmak üzere bu birimde yapılan çalışmalarda haftalık 45 saat olan çalışmanın üstünde bir gün 24 saat çalışma sonra dinlenme olmak üzere çalışma yaptığından fazla çalışma alacağı doğduğunu, fazla çalışmalarının karşılığının ödenmediğini, sendika üyesi olduğunu ve Toplu İş Sözleşmesinden de faydalandığını, Toplu İş Sözleşmesinin 49. maddesine göre fazla çalışma ücretinin normal çalışma ücretinin %100 fazlasıyla ödeneceğinin belirtildiğini ileri sürerek, fazla mesai alacaklarının tahsilini istemiştir.

Davalı, Yargıtay içtihatlarında da belirtiği üzere 24 saat çalışan iş yerlerinde çalışma saatinin 14 saat üzerinden hesaplanması gerektiğini, bu şekilde haftada 45 saatin aşılmayacağının sabit olduğunu bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının 24 saat çalışma 48 saat istirahat şeklinde çalıştığı, ayda 45 saat fazla çalışmasının bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davacı işçinin fazla mesai ücretine hak kazanıp kazanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur. İşyerinde itfaiyecilerin yirmidört saat çalışma ve ardından gelen kırksekiz saat dinlenme şeklinde çalıştıkları hususunda çekişme bulunmamaktadır. Davacının alacağının hesaplanabilmesi için öncelikle itfaiyeci olarak fiilen çalıştığı dönem işyeri belgeleri incelenerek kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Ayrıca işyeri puantajları ve işveren tarafından tutulan kayıtlar getirtilmeli, davacının yukarıda belirtildiği şekilde çalıştığı dönemler ile izinli ve raporlu olduğu günler dikkate alınmalıdır. Uyuşmazlık konusu tüm sürede aynı düzende çalışmış olduğunun kabulü ile hesaplama yapılması hatalıdır.

3-4857 sayılı İş Kanunu'nun 41 inci maddesine göre haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılır. Anılan Kanunun 63 üncü maddesinde ise, “Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir” şeklinde kurala yer verilmiştir.

Haftalık iş süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlenmesi mümkündür. Bu halde haftalık çalışma süresini aşan kırkbeş saate kadar olan çalışmalar ise 4857 sayılı Kanun'un 41 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılmıştır. Fazla sürelerle çalışma halinde denkleştirmeye gidilip gidilemeyeceği Kanunda açıkça düzenlenmemiştir. Bununla birlikte denkleştirme esasının kabul edildiği 63 üncü maddede “haftalık normal çalışma” süresinden söz edildiğine göre, tarafların kırkbeş saatin altında haftalık çalışma süresi belirlemeleri halinde, denkleştirmenin kararlaştırılan haftalık çalışma süresine göre yapılması gerekecektir.

Günlük çalışma süresinin onbir saatten fazla olamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğinden, tespit edilen fazla sürelerin denkleştirmeye tabi tutulmaması, onbir saati aşan çalışmalar için zamlı ücret ödenmesi gerekir.

Somut olayda, her iki tarafın da kabulünde bulunan yirmidört saat çalışma kırksekiz saat dinlenme şeklinde gerçekleşen çalışma sisteminde, işçi birinci hafta üç gün, ikinci ve üçüncü haftalarda ikişer gün çalışmakta, üç haftada bir düzen başa dönmektedir. Çalışma süresinin yirmidört saat olması durumunda işçinin ancak ondört saat çalışabileceği Dairemizin ve Hukuk Genel Kurulunun yerleşik uygulaması gereği kabul edilmektedir. Bu durumda işçinin çalıştığı günlerde günlük onbir saati aşan çalışmaları fazla çalışma sayılarak alacak hesaplaması bu şekilde yapılmalıdır. Yazılı şekilde çalışma günlerinde yirmidört saatin tümünün çalışma ile geçtiği kabul edilerek yapılan hesaplama hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.