Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2013/12576 K.2013/20835

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davacılar ... ve arkadaşları ile davalılardan ..., ..., ... ve... ... tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Kadastro sırasında dava konusu 127 ada 23 ve 120 ada 4 parsel sayılı sırasıyla 5304,32 m2, 1803,47 m2 yüzölçümündeki taşınmazlar kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanılarak davalı ... ve arkadaşları adına paylı olarak, 139 ada 1 parsel sayılı 4249,29 m2 yüzölçümündeki taşınmaz ise tapu kaydına dayanılarak ve tutanağının beyanlar hanesinde “tasarruf krokisinde (A) harfiyle gösterilen kargir ev ve ahır, (B) harfi ile gösterilen kargir ev ve ahır, (C) harfi ile gösterilen kargir samanlığın davalılar Battal ve ...'ler tarafından yaptırıldığı” belirtilmek suretiyle ... ve paydaşları adına paylı olarak tespit edilmiştir.

Davacılar Öner Yılmaz ve arkadaşları 139 ada 1 parsel sayılı taşınmaz yönünden tutanağın beyanlar hanesinde belirtilen muhdesatların davalılar tarafından meydana getirilmediğini öne sürerek ve beyanlar hanesindeki şerhe yönelik olarak, 120 ada 4 ve 127 ada 23 parsel sayılı taşınmazlar yönünden ise mahkeme hükmüne ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak ayrı ayrı dava açmışlardır.

Mahkemece dava dosyaları birleştirilerek yapılan yargılama sonunda, esas dava dosyası ile birleşen 2008/42 Esas sayılı dosyadaki davanın reddine, dava konusu 120 ada 4 ve 127 ada 23 parsel sayılı taşınmazların tespit gibi tapuya tesciline, birleşen 2008/56 Esas sayılı dosyadaki davanın ise kısmen kabulü ile 139 ada 1 parsel sayılı taşınmaza ait tutanağın beyanlar hanesinin uzman bilirkişi tarafından düzenlenen 05/10/2012 tarihli rapor ve haritada 1 sayısı ile gösterilen kargir ev Ali oğlu ..., 4 ve 5 sayıları ile gösterilen kargir ev, ahır ve samanlık Ali oğlu ... tarafından yaptırılmıştır şeklinde düzeltilmesine karar verilmiş;

hüküm, davacılar ... ve arkadaşları ile davalılardan ..., ..., ... ve... ... tarafından temyiz edilmiştir.

1-Davalılar ... ve... ...'in temyiz itirazlarının incelenmesinde; öğretide ve uygulamada kararlılık kazanan görüşlere göre, bir hükmü ancak hukuksal yararı bulunmak koşuluyla davanın tarafları ile davanın tarafı olmamakla birlikte aleyhine hüküm verilmiş olan kişiler temyiz edebilir. Mahkemece dava ve temyize konu 139 ada 1 parsel sayılı taşınmaz yönünden davanın kısmen kabulüne, taşınmazın beyanlar hanesinde şerhin düzeltilmesine karar verilmiştir.

Davalılar ... ve... ... hakkında kısmen kabul kararı verilen 139 ada 1 parsel sayılı taşınmazın tespit maliki olmadığı gibi bu taşınmaz yönünden somut olayda davacı olmadıkları gibi açılan davaya da usulüne uygun olarak katılmadıkları, ayrıca düzeltilmesine karar verilen beyanlar hanesindeki şerhinde kendi adlarına olmadığı dosya kapsamı ile sabittir.

Temyize konu hükmün kapsam ve gerekçesi dikkate alındığında davalılar ... ve... ...'in hükmü temyizde hukuksal bir yararlarının bulunmadığı kuşkusuzdur. Açıklanan nedenlerle davalılar ... ve... ...'in temyiz inceleme isteminin hukuki yarar yokluğundan REDDİNE,

2-Davacılar ... ve arkadaşları ile davalılardan ... ve ...'in temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Mahkemece dava ve temyize konu 120 ada 4 ve 127 ada 23 parsel sayılı taşınmazlar yönünden; taşınmazların öncesinde bütün olarak Ziya Sönmez'e aitken 1979 tarihli senet ile davalılara satıldığı ve satış tarihinden itibaren davalı tarafın zilyetliğinde olduğu taşınmazlar üzerinde davalılar yararına 3402 Sayılı Kadastro Kanununun 14. maddesi hükmünde öngörülen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile taşınmaz edinme koşullarının gerçekleştiği, 139 ada 1 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatlara yönelik olarak ise;

uzman bilirkişi tarafından düzenlenen rapor ve haritada 1, 4 ve 5 rakamları ile gösterilen yapıların davalılar tarafından tespitten önce olacak şekilde yaklaşık 20 yıl önce meydana getirildiği, 2 rakamı ile gösterilen taşınmaz her ne kadar davalı ... tarafından meydana getirilmiş ise de adı geçen davalının beyanlar hanesine yönelik dava açmadığı veya açılan bir davaya da usulüne uygun olarak katılmadığı anlaşılmakla ana yapının arza tabi olduğunun kabul edilmesi gerektiği, ayrıca 3 rakamı ile gösterilen yapının ise taşınmazın tespit maliki olan İsa, Musa,

Bekir ve Mahir Yılmaz'a ait olup davalıların bu muhdesat üzerinde bir haklarının bulunmadığı gerekçe gösterilerek hüküm kurulmuş ise de mahkemece yapılan araştırma hüküm vermeye yeterli değildir.

Şöyle ki; dosya içeriğine göre tutanak bilirkişisi sıfatıyla dinlenilen ...... ile taraf tanıklarının beyanları soyut nitelikte gerekçesiz, taşınmazın evveliyatına dair somut bilgi vermekten uzak, taraflar arasındaki uyuşmazlık noktalarına ilişkin olayı aydınlatmaya elverişli olmayan, somut olaylara dayanmayan sözlerden ibarettir.

Kaldı ki davacı taraf dava dilekçesi içeriğinde davasını Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 1975/331, 1994/20 E.K. sayılı hükmüne dayandırmasına rağmen mahkemece anılan dava dosyasının aslı dosya içerisine alınmamış, karar örneğine göre elde ki davanın bir kısım tarafları arasında müdahalenin önlenmesine dair görülüp sonuçlanan ve onama üzerine kesin hüküm halini aldığı belirlenen bu dava dosyası ve eki belgeler yerel bilirkişi, tanıklar ve uzman bilirkişi eli ile keşifte yerine uygulanmamış, dava konusu taşınmazların dayanak bu mahkeme hükmü kapsamında kalıp kalmadığı usulünce belirlenmemiş,

bu hali ile dayanak dava dosyasının taraflar arasında kesin hüküm veya güçlü delil niteliğinde olup olmadığı değerlendirilmemiştir.

Her ne kadar mahkeme gerekçesinde davanın kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği hukuki sebebine dayalı olduğu, davacıların dayanağı Pınarbaşı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 1975/331, 1994/20 E.K. sayılı dava dosyasında bir kısım taşınmazlara davalılar Ahmet ve ... tarafından yapılan müdahalenin men'ine karar verilmiş ise de söz konusu kararda bahsi geçen taşınmazların tapulu taşınmazlar oldukları, davacı tarafın ise keşif de dahil yargılamanın hiçbir aşamasında taşınmazların tapulu taşınmazlar oldukları yönünde bir beyanının ve itirazının bulunmadığı, davanın niteliği gereği resen araştırılması gereken davalardan da olmadığı,

bu halde tarafların iddia ve savunmaları ile bağlı kalınıp taraflarca hazırlama ilkesi de gözetilerek dava konusu taşınmazlara ilişkin olarak zilyetlik hükümlerine dayalı olarak yargılama yapıldığı belirtilmiş ise de davacıların dava dilekçesi içeriğinde delil olarak anılan Asliye Hukuk Mahkemesi ilamına dayandıkları, mahkemenin taraf dayanağı delilleri toplama yükümlülüğünün ve delil olarak dayanılan bilgi ve belgelerin getirtilerek yerine uygulanması ile hüküm yerinde hangi delile hangi gerekçe ile üstünlük tanındığının açıklanmasının zorunlu olduğu ve kesin hükmün kamu düzenine ilişkin,

istek olmasa bile yargılamanın her aşamasında mahkemece resen gözetilmesi gerekli olumsuz dava koşullarından olup aynı taşınmaz ya da taşınmazlarla ilgili olarak kesin hükmün varlığı halinde sonraki günlü uyuşmazlıkların önceki günlü kesin hükme göre çözümlenmesi zorunlu olduğu ve de bu olgunun sağlıklı sonuca varmanın temel koşullarından olduğu hususları birlikte gözetildiğinde mahkemenin taraf dayanağı dava dosyalarının uygulanmama gerekçesinin yerinde olduğu da söylenemez.

Kaldı ki mahkemece davacılar ile dava konusu 139 ada 1 parsel sayılı taşınmazın tespit malikleri arasındaki akdi ve ırsi ilişkiyi gösteren nüfus kayıtları dahi getirtilmemiş, bu husustan ayrı olarak dava ve temyize konu taşınmaz üzerinde bulunan bir kısım muhdesatlar yönünden tutanak bilirkişisi sıfatıyla dinlenilen kişi beyanı ile taraf tanık beyanları arasında muhdesatın kim tarafından meydana getirildiği, bir başka deyişle muhdesatın davalılar tarafından yeniden inşa suretiyle mi meydana getirildiği yoksa var olan muhdesatın faydalı masraf ile tamir mi edildiği hususlarında ortaya çıkan çelişki dahi usulünce giderilmemiştir.

Böylesine yetersiz araştırma ve soruşturma ile hüküm kurulamaz.

O halde sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için öncelikle davacılar ile dava konusu 139 ada 1 parsel sayılı taşınmazın tespit malikleri arasındaki akdi ve ırsi ilişkiyi gösterir nüfus kayıt örnekleri Nüfus Müdürlüğü'nden getirtilmeli, sonrasında tarafların dava veya delil dilekçelerinde dayandıkları dava dosyaları ve takip dosyaları bulunduğu yerden getirtilmeli, akabinde yöreyi iyi bilen elverdiğince yaşlı, yansız, yerel ve uzman bilirkişi fen elemanı, tespit tutanağı bilirkişilerinin tümü, tarafların aynı yöntemle gösterecekleri tanıklar hazır olduğu halde dava konusu taşınmazlar başında yeniden keşif yapılmalı,

dava konusu taşınmazların öncesinin kime ait olduğu, kimden kime kaldığı veya geçtiği, mülkiyet aktarımı var ise hukuki sebebi, taşınmazlar üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıç günü, süresi ve sürdürülüş biçimi hakkında yerel bilirkişi ve tanıklardan ayrı ayrı olaylara dayalı bilgiler alınmalı, ayrıca taraf dayanağı dava dosyaları ve o hükümlerin dayanağı uzman fen bilirkişi rapor ve haritaları uzman fen bilirkişi ve yerel bilirkişi ile tanıklar eliyle yerine uygulanarak dava konusu taşınmazların önceki günlü taraf dayanağı mahkeme ilamları kapsamında kalıp kalmadığı belirlenmeli,

tespitte saptanan hukuksal olgu dikkate alınarak hükme dayanak yapılan keşifte dinlenen yerel bilirkişi ve tanık ile yapılması muhtemel keşifte dinlenecek olan yerel bilirkişi ve tanıkların beyanları arasında aykırılık varsa duraksamasız giderilmeli, uzman bilirkişiden keşfi izlemeye bilirkişi sözlerini denetlemeye imkan verecek şekilde ayrıntılı gerekçeli rapor alınmalı,

somut olayın özelliğine göre dava konusu taşınmazların taraf dayanağı önceki günlü mahkeme hükümleri kapsamında kaldığı ve anılan hükmün kesinleştiği belirlendiği takdirde taraf dayanağı önceki günlü hükmün kesin hüküm mü yoksa güçlü delil niteliğinde mi olduğu hüküm yerinde gerekçeleri ile tartışılmalı, ayrıca dava konusu 139 ada 1 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatların kim tarafından hangi tarihte meydana getirildiği duraksamasız belirlenmeli, ortaya çıkan çelişki usulünce giderilerek sadece tespit maliki dışındaki kişiler tarafından tespitten önce meydana getirilen muhdesatların beyanlar hanesinde gösterilebileceği,

buna karşılık faydalı masraf suretiyle tamir edilen ve esasen tespit maliki tarafından meydana getirilen muhdesat niteliğindeki yapıların ise beyanlar hanesinde gösterilmesinin mümkün olmadığı gözetilmeli, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller değerlendirilerek sonucuna uygun bir karar verilmelidir.