Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2013/17789 K.2013/12929

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı Hazine tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Kadastro sırasında dava konusu 101 ada 878 parsel sayılı 26794,63 m2 yüzölçümündeki taşınmaz devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğundan söz edilerek ham toprak niteliğiyle davalı Hazine adına tespit edilmiştir. Davacı ...

101 ada 403 parsel sayılı taşınmazın adına eksik yüzölçümü ile tespit edildiğini, mevcut eksikliğin 101 ada 878 parselde kaldığını ileri sürerek tapu kaydına, miras yoluyla gelen hakka ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak dava açmıştır.

Mahkemece davanın kabulüne, dava konusu 101 ada 878 parsel sayılı taşınmazın davacı ... adına tapuya tesciline, davacının kendi adına tespit edilen 101 ada 403 parsel sayılı taşınmaza karşı yanlışlıkla dava açtığından davacının talebinin reddi ile 101 ada 403 parsel sayılı taşınmazın da tespit gibi tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece davacının tutunduğu Temmuz 1289 tarih 108 sayılı tapu kaydının dava ve temyize konu 101 ada 878 parsel sayılı taşınmazı kapsadığı gerekçe gösterilerek hüküm kurulmuş ise de mahkemece yapılan araştırma ve soruşturma hüküm vermeye yeterli değildir.

Şöyle ki; davacının tutunduğu Temmuz 1289 tarih 108 sayılı sayılı tapu kaydının uygulamasına ilişkin yerel bilirkişi sözleri soyut ve gerekçesiz olup davacının tutunduğu genişletilmeye elverişli ve değişebilir sınırlı, 3402 Sayılı Kadastro Kanununun 20.maddesi hükmü uyarınca kapsamının yüzölçümü ile belirlenmesi zorunlu bulunan tapu kaydında miktarının 3 Rubu olduğunun belirtilmesine rağmen tapu kayıt miktarı olan 3 Rubunun karşılığı m2 cinsinden belirlenmemiştir.

Bu husustan ayrı olarak dava konusu taşınmazın sınırında 101 ada 3 parsel numarası ile sınırlandırılan eylemli mera bulunmasına, Köy Tüzel Kişiliği’nin de aynı taşınmaza yönelik taşınmazın kamu malı niteliğinde mera olduğu iddiası ile dava açmasına rağmen mahkemece tahsisli mera araştırması yapılmadığı gibi kadim mera yönünden yapılan araştırmada yetersizdir.

Kaldı ki, aynı taşınmaza yönelik Çayırözü Köyü Tüzel Kişiliği tarafından taşınmazın kamu malı niteliğinde mera olduğu iddiası ile dava açılmasına, dava dosyalarının öncesinde birleştirilmesi, sonrasında 16.02.2012 tarihli celsede 101 ada 878 parsel sayılı taşınmaz yönünden davanın tefrikine karar verilip taşınmaza ait tutanak aslının da eldeki temyiz konusu dava dosyasına konulmasına rağmen davacı Köy Tüzel Kişiliği’nin adı gerekçeli karar başlığında gösterilmediği gibi bu davacının iddiaları dahi gerekçeli kararda tartışılmamıştır.

Böylesine yetersiz araştırma ve soruşturma ile hüküm kurulamaz.

O halde sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için öncelikle davacı ...’nin tutunduğu Temmuz 1289 tarih 108 sayılı tapu kaydı ilk oluştuğu günden itibaren tüm tedavülleri ile birlikte varsa haritaları da Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü ve Tapu Sicil Müdürlüğünden getirtilmeli, dayanılan kaydın dava dışı başka taşınmazlara revizyon görüp görmediği,

Tapu Sicil Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğünden sorulup saptanmalı, revizyon görmüş ise dava konusu taşınmaz ile revizyon gördüğü dava dışı taşınmazlara komşu taşınmazları da bir arada gösterecek şekilde geniş kapsamlı birleşik harita ile komşu taşınmazların tespit tutanakları varsa dayanakları kayıtlar Kadastro Müdürlüğü ve Tapu Sicil Müdürlüğünden getirtilmeli, daha sonra yöreyi iyi bilen yerel ve uzman bilirkişi, tutanak bilirkişilerinin tümü, taraf tanıkları ile taşınmazlar başında yeniden keşif yapılmalı, dayanılan tapu kaydı yerel bilirkişi yardımı, uzman bilirkişi eliyle yerine uygulanmalı,

kayıtta tarif edilen sınır yerlerinden yerel bilirkişice bilinemeyen sınırlar yönünden tanık bilgisine başvurulmalı, uzman bilirkişiden keşfi denetlemeye imkan verecek şekilde rapor alınmalı,somut olayın özelliğine göre davacının tutunduğu tapu kaydının ihtiva ettiği sınırlar itibari ile miktarı ile geçerli olduğu gözetilerek kayıtta işaret edilen Rubu kelimesinin ne kadarlık alana tekabül ettiği belirlenerek tapu kaydının miktarı belirlenmeli,

sonrasında davacı adına tespit edilen 101 ada 403 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümü de nazara alınarak dava ve temyize konu 101 ada 878 parsel sayılı taşınmazın davacı ...’nin tutunduğu miktarı itibari ile geçerli tapu kaydının kapsamında kalıp kalmadığı belirlenmeli, dava konusu taşınmazın tamamının veya bir kısmının davacı kişinin tutunduğu tapu kaydının kapsamı dışında kaldığı saptanıldığı takdirde usulüne uygun olarak mera araştırması yapılmalıdır.

Kural olarak, mahkemece bir yerin mera olarak kabul edilebilmesi için taşınmazın yetkili idari merciler tarafından mera olarak tahsis edilmesi ya da taşınmazın öncesinin bilinmeyen bir zamandan beri geleneksel biçimde kamu malı niteliğinde mera olarak kullanılagelmiş .olmasına bağlıdır.

O halde mahkemece taşınmazların bulunduğu bölgede yetkili idari merciler tarafından 4753-5618 sayılı Yasalar uyarınca mera tahsisi yapılmış ise Özel İdare Müdürlüğünden, 4753 ve 5618 sayılı Yasalar uyarınca taşınmazın bulunduğu bölgede mera tahsisi yapılmamış ise aynı doğrultudaki araştırma, 4342 sayılı Yasa uyarınca, mülki amirlikten sorulup saptanması zorunludur.

Kuşkusuz 4753 ve 5618 sayılı Yasalar ile 4342 sayılı Yasalar uyarınca taşınmazın bulunduğu bölgede mera tahsisi yapılmamış ise, aynı doğrultudaki araştırma dava sonucunda yararı olmayan taşınmazın bulunduğu köye komşu köyler halkından seçilecek elverdiğince yaşlı, yansız, yerel bilirkişi ve tanıkların anlatımları ile uyuşmazlık çözümlenecektir.

O halde mahkemece dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede yetkili idari merciler tarafından 4753 ve 5618 sayılı Yasalar uyarınca mera tahsisi yapılıp yapılmadığı Özel İdare Müdürlüğünden, 4342 sayılı Yasa uyarınca mera tahsisi yapılıp yapılmadığı Mülki Amirlikten sorulup saptanmalı, yapılmış ve bu yönetimsel işlemler kesinleşmiş ise mera tahsis haritası ve eki belgeler yerinden getirtilmeli, bundan sonra dava konusu taşınmaz başında yapılan keşif sırasında bölgede mera tahsisi yapılmış ise mera tahsis haritasının ölçeği ile kadastro paftasının ölçeği eşitlendikten sonra komşu köylerden seçilecek yerel bilirkişi yardımı,

uzman bilirkişi fen memuru eliyle yerine her iki harita çakıştırılmak suretiyle uygulanmalı, uygulamada haritalarda tarif edilen belli poligon ve röper noktalar ile arz üzerindeki doğal yada yapay sınır yerlerinden yararlanılmalı, bu yolla dava konusu taşınmazların mera tahsis haritasının kapsamında kalıp kalmadığı duraksamaya meydan vermeyecek şekilde belirlenmeli,

taşınmazın bulunduğu bölgede yetkili idari merciler tarafından mera tahsisi yapılmamış ise komşu köyden dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan dava konusu taşınmazın öncesinin bilinmeyen bir zamandan beri geleneksel biçimde mera olarak kullanılıp kullanılmadığı yolunda tespit tutanağı bilirkişilerinden olaylara dayalı bilgi alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık sözleri ile tespit tutanağı bilirkişilerinin beyanları çeliştiği takdirde tespit tutanağı bilirkişileri taşınmaz başında ayrı ayrı dinlenerek yerel bilirkişi ve tanıkların anlatımları ile tespit tutanağı bilirkişilerinin beyanları arasındaki çelişki duraksamasız giderilmeli,

öte yandan uzman ziraatçi bilirkişi aracılığıyla taşınmaz bizzat mahkemece görülüp gözlenmeli, taşınmazın fiziksel yapısı, meyil durumu, taş ve toprak unsurundan hangisinin galip olduğu ayrıntılı şekilde keşif tutanağına geçirilmeli, komşu taşınmazların toprak yapısı ile dava konusu taşınmazların toprak yapısı mukayese edilmeli, bu fiziksel olgular da keşif tutanağına geçirilmeli, dava konusu taşınmaza komşu taşınmazların tespit tutanakları içeriğine göre tespitlerine bir kayıt ve belge esas alınmadığı dikkate alınarak tutanakları içeriğinde vurgulanan maddi ve hukuki olgularla yerel bilirkişi ve tanık sözleri denetlenmeli,

belge esas alınmış ise sözü edilen belgelerin nizalı parsel yönünü ne biçimde ve kimin yeri olarak sınır gösterdiği incelenmeli, davalı olup olmadıkları tespitlerinin kesinleşip kesinleşmediği incelenip irdelenmeli, dava konusu taşınmazın kamu malı niteliğinde mera olmadığı sonucuna varıldığı takdirde, yeterli biçimde zilyetlik araştırması yapılmalı,bu cümleden olarak ise dava konusu taşınmazın öncesinin kime ait olduğu, kimden kime kaldığı,

taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıç günü, süresi ve sürdürülüş biçimi hakkında yerel bilirkişi ve tanıklardan ayrı ayrı olaylara dayalı bilgiler alınmalı, tespitte saptanan hukuksal olgu ile hükme dayanak yapılan keşifte dinlenen yerel bilirkişi ve tanık ile yapılması muhtemel keşifte dinlenecek olan yerel bilirkişi ve tanıkların beyanları arasında aykırılık varsa duraksamasız giderilmeli, daha sonra 3402 sayılı Kadastro Kanununun 14. maddesi hükmüne göre davacı gerçek kişi taraf ile ortak miras bırakanı ölmüş ise ortak miras bırakanın varsa,

dava dışı mirasçılarının onaylı nüfus kayıt örnekleri ilgili Nüfus Müdürlüğünden getirtilerek kimlikleri bu yolla sağlıklı biçimde belirlenip ilgililer adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğiyle başkaca taşınmaz mal tesbit yada tescil edilip edilmediği, Kadastro, Tapu Sicil ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüklerinden ayrı ayrı sorulup saptanmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır.

Mahkemece böylesine bir araştırma ve soruşturma yapılmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi mahkemenin hükmünde de açıkladığı şekilde davacı adına tespit edilen ve dosya kapsamına göre dava dışı olduğu anlaşılan 101 ada 403 parsel sayılı taşınmaza ait kadastro tutanak aslı ile dayanağı belgelerin kadastro işlemlerinin olağan yöntemine göre tamamlanması için Kadastro Müdürlüğü'ne iade edilmesine karar verilmesi gerekirken taraflar arasında kesin hüküm oluşturacak nitelikte tespit gibi tapuya tesciline karar verilmesi,