Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2013/23086 K.2014/5971

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı, davalı işyerinde 27.2.2008 tarihinden itibaren sigortalı gösterilerek çalıştığını, iş aktinin 1.4.2009'da işveren tarafından neden gösterilmeksizin feshedildiğini bildirerek ihbar ve kıdem tazminatı ile ödenmeyen ücret, fazla çalışma, hafta tatili ve bayram tatili ücretlerinden oluşan işçilik alacaklarının ödetilmesini istemiştir.

Davalı cevabında, davacının devamsızlık yapmak suretyle işten kendisinin ayrıldığını, ödenmemiş ücret alacaklarının olmadığını yevmiye ile çalıştığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, davacının davalı işyerinde toplam 1 yıl 23 gün kıdemi olduğunu, davalının davacının yevmiye ile çalıştığını ispatlayamadığı ve iş aktinin işveren tarafından haksız feshedildiği gerekçesiyle bilirkişi raporunda hesaplanan kıdem ve ihbar tazminatı ile ücret, fazla çalışma, UBGT, hafta tatili alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

İşçiye, işyerinde çalıştığı sırada ara dinlenmesi verilip verilmediği ve süresi konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanununun 68 inci maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedibuçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedibuçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir.

Uygulamada yedibuçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. İş Kanununun 63 üncü maddesi hükmüne göre, günlük çalışma süresi onbir saati aşamayacağından, 68 inci maddenin belirlediği yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok onbir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir.

Başka bir anlatımla günde onbir saate kadar olan (onbir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saatten fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir.

İşçi, ara dinlenme saatinde tamamen serbesttir. Bu süreyi işyeri içinde ya da dışında geçirebilir. İşyerinde geçirmesi ve bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. Ancak işçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenmesi süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

Ara dinlenmesi için ücret ödenmesi gerekmez. Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık 45 saati aşan kısmını oluşturması halinde ise, zamlı ücret ödenmelidir.

Ara dinlenme süreleri kural olarak aralıksız olarak kullandırılır. Ara dinlenmesinin kullandırılması zorunlu ise de, bunun kullanılacağı zamanı belirlemek işverenin yönetim hakkıyla ilgilidir. İşçilerin tamamı aynı anda ara dinlenme zamanını kullanılabileceği gibi, belli bir plan dahilinde sırayla kullanmaları da mümkündür. Ancak ara dinlenme süresinin, işe, ara dinlenme süresi kadar geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun şekilde kullandırılması gerekir

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, ara dinlenmelerinin iklim, mevsim, yöredeki gelenekler ve işin niteliğine göre yirmidört saat içinde kesintisiz oniki saat dinlenme süresi dikkate alınarak verileceği hükme bağlanmıştır. Değinilen

maddenin birinci fıkrasında ise, ara dinlenme süresinin çalışma süresinden sayılmayacağı açıklanmıştır.

Somut olayda, davacının günde sabah saat:6.00 ile öğlen:14.30 saatleri arasında 8,5 saatlik çalışması olduğu kabul edilip bundan yarım saat ara dinlenme düşülerek haftanın 6 günü 8 saat çalışması nedeniyle normal çalışma süresi haftalık 45 saat düşüldüğünde kalan haftalık 3 saat fazla mesai yaptığı kubul edilerek fazla çalışma ücreti hesaplanmış; mahkemece hesaplanan miktardan (%30) hakkaniyet indirimi yapılarak fazla çalışma ücreti istemi kısmen kubul edilmiştir.

İş kanununun 68.maddesi uyarınca günlük yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi düşülmesi gerekirken mahkemenin bu yönü gözetmeden günlük 8,5 saatlik çalışmada yarım saat ara dinlenmesi düşülerek hasaplanan fazla çalışma ücretine hükmedilmesi hatalı olup kararın bozulması gerekmiştir.