Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2013/24113 K.2013/20930

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davacı Hazine ve davalı ... tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Kadastro sırasında dava konusu 113 ada 6 parsel sayılı 17.016,43 m2 yüzölçümündeki taşınmaz, tapu kaydına, vergi kaydına, miras yoluyla gelen hakka, paylaşmaya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanılarak; dava konusu 128 ada 11 parsel sayılı 435,38 m2 yüzölçümündeki taşınmaz ise kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanılarak ve tutanakların beyanlar hanesinde ölü olduğu belirtilmek suretiyle davalıların miras bırakanı ... adına tespit edilmişlerdir.

Davacı Hazine, dava konusu taşınmazların devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğunu öne sürerek ayrı ayrı dava açmıştır.

Mahkemece dava dosyaları birleştirilerek yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne; dava konusu 113 ada 6 parsel sayılı taşınmazın tespit gibi tapuya tesciline, dava konusu 128 ada 11 parsel sayılı taşınmazın ise mera olarak sınırlandırılmasına ve özel siciline yazılmasına karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine ve davalılardan ... tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dava konusu 128 ada 11 parsel sayılı taşınmaza yönelik davalı ...'nun temyiz itirazlarının değerlendirilmesinde; dava konusu taşınmazın dört sınırının eylemli mera parseli ile çevrili olduğu, dava konusu taşınmaz ile dava dışı mera parselleri arasında yol, dere, hendek gibi ayırıcı sınırların bulunmadığı, dava konusu taşınmazın mera bütünlüğünü bozduğu ve meradan kazanıldığı anlaşılmaktadır. Öğretide ve uygulamada kararlılık kazanan görüşlere göre bu nitelikteki taşınmazlar üzerinde sürdürülen zilyetlik süresi ne olursa olsun hukukça değer taşımaz. Öte yandan kural olarak objektif nitelikteki eylemli duruma aykırı düşen .../..

yerel bilirkişi ve tanık sözlerine de değer verilmesi olanaksızdır. Bu veriler dikkate alındığında hükme dayanak yapılan yerel bilirkişi ve tanık sözleri ile uzman ziraatçi bilirkişinin dava konusu taşınmazın mera olmadığı yolundaki raporunun yasal bir dayanağı bulunmamaktadır. Bu nedenler ve hüküm yerinde gösterilen diğer gerekçelere göre mahkemece dava konusu 128 ada 11 parsel sayılı taşınmaza yönelik verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığından, davalı ...'nun yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile dava konusu 128 ada 11 parsel sayılı taşınmaza yönelik verilen kararın ONANMASINA; davalı tarafından peşin yatırılan harcın mahsubu ile geriye kalan 8.70 TL harcın hükmü temyiz eden davalıdan alınmasına;

2-Dava konusu 113 ada 6 parsel sayılı taşınmaza yönelik olarak davacı Hazine'nin temyiz itirazlarına gelince; mahkemece dava konusu 113 ada 6 parsel sayılı taşınmazın ... Köyü sınırları içinde kaldığı, ...

Köyünde Toprak Tevzi Komisyonunca çalışma yapılmadığı, taşınmazın kamu malı niteliğinde mera olmadığı gibi 1937 tarihli mera vergi kaydı ile 1963 tarihli mera tahsis kaydı kapsamında kalmadığı, davalı tarafın tutunduğu ve tespitine esas tapu kaydı kapsamında kaldığı gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiş ise de yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli değildir.

Öte yandan davalı tarafın tutunduğu ve dava konusu taşınmazın tespitine esas alınan tapu kaydı ile 1937 tarih ve 247 tahrir nolu mera vergi kaydının uygulamasına ilişkin yerel bilirkişi sözleri soyut ve gerekçesiz, uzman bilirkişi tarafından düzenlenen rapor ve eki harita keşfi izlemeye, bilirkişi sözlerini denetlemeye imkan vermediğinden yetersizdir.

Dava konusu 113 ada 6 parsel sayılı taşınmaz ... Köyü ile Havuz Beldesi sınırına yakın bölgede bulunmaktadır. Kadastro çalışmaları sırasında aynı taraflar arasında çekişmeli olan taşınmazların tamamı ... Köyünün sınırları içinde tespit edilmiştir.

O halde saptanan dava niteliği dikkate alındığında sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için öncelikle yöreyi iyi bilen komşu köylerde oturan ve davada yararı bulunmayan elverdiğince yaşlı kişiler arasından seçilecek yerel bilirkişi kurulu, tarafların aynı nitelikteki kişiler arasından bildirecekleri tanıkları ve tüm tespit bilirkişileri ile üç kişiden oluşacak ziraatçi bilirkişi kurulu ve harita mühendisi fen bilirkişi hazır olduğu halde mahallinde yeniden keşif yapılmalı, keşifte, davalı tarafın tutunduğu ve tespite esas tapu kaydının mevki ve tüm sınırları tek tek okunarak mahalline uygulanmaya çalışılmalı, gösterilen sınırlar harita mühendisi fen bilirkişisine işaret .../..

ettirilmeli, bilinemeyen sınırlar yönünden taraflara tanıkla kanıtlama olanağı tanınmalıdır. Dayanak kayıtların değişebilir sınırlı oldukları ve bu kayıtların uygulanması ile kesinleşen taşınmazlar da gözetilerek her bir kayda sabit sınırlardan başlamak üzere miktarları kadar kapsam tayin edilmelidir.

Aynı şekilde köye ait mera vergi kaydı da yöntemince mahalline uygulanmalı ve kaydın değişebilir sınırlı olduğu gözetilerek, Himmet Deresi ile Uzunpınar Deresi sınırları ile bağlantı kesilmeden kayda miktarınca kapsam tayin edilmeli ve aynı kayda dayanılarak tespitleri yapılıp mera olarak kesinleşen taşınmazlar da gözetilmelidir. 1963 tarihli Toprak ve Tevzii Komisyonun (3) numaralı mera krokisi ile köy hudutnamesi de yöntemince mahalline uygulanmalıdır.

Yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıklarından tek tek çekişmeli taşınmaz ile sınırları içinde bulunduğu bütünün öncesinin ne olduğu, mera olup olmadığı, bitişik mera taşınmazlarından ne şekilde ayrıldıkları, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldıkları, kullanan kişiler arasındaki akdi veya irsi ilişkilerin neler olduğu gibi hususlar tek tek ve olaylara dayalı olarak sorulup saptanmaya çalışılmalıdır.

Yerel bilirkişi kurulu ve tanıkların sözleri, çekişmeli taşınmazların sınırları içinde bulunduğu bütünün içinde kalan taşınmazlar ile bu bütünü çevreleyen taşınmazların tutanak ve dayanakları ile denetlenmelidir. Yerel bilirkişi kurulu ve tanık sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeli, tespitlere aykırı sonuçlara ulaşılması halinde de tüm tespit bilirkişileri tanık sıfatıyla dinlenilerek aykırılıkların giderilmesine çalışılmalıdır.

Ziraatçi bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazın tarımsal niteliğini bildirir, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı değerlendirmeyi içerir, çekişmeli taşınmazın önceleri mera olan taşınmazlar ile komşu taşınmazlarından eğim, toprak yapısı ve bitki örtüsü olarak nasıl ayrıldığını irdeleyen, çekişmeli her taşınmaz ve bir bütün olarak çekişmeli arazi bölümünün değişik yönlerinden çekilmiş ve üzerine fen bilirkişiler tarafından çekişmeli taşınmazların sınırları işaretlenmiş fotoğraflarla desteklenmiş ayrıntılı rapor alınmalıdır.

Aynı şekilde keşfe katılacak harita mühendisi fen bilirkişisinden yapılacak keşif ve uygulamaları izleyip denetlemeye olanak verir, gösterilen sınırlar işaretlenmiş, dayanak tüm tapu kayıtları ile mera vergi kaydının kapsamlarını yöntemince belirtir, kadastro paftası ile (3) numaralı mera parseli krokisini çakıştırmalı şekilde gösteren, çekişmeli taşınmaz ile mera olan taşınmazlarının konumunu ve aralarındaki ilişkiyi çizilecek yan kesit .../..