Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2013/2584 K.2013/6962

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davacı vekili ve davalılar Batınak, Iasos, Gülmar ve Gülnak şirketleri vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü: Davacı, kızının davalı şirketlerde çalışırken yaşadığı olaylar ve asılsız dedikodular nedeniyle uzaklaşmak zorunda bırakıldığını ileri sürerek, kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin, fazla çalışma, ulusal bayram genel tatil, ücret farkı, ikramiye, yol, yemek ve asgari geçim indirimi alacaklarının tahsilini istemiştir.

Davalı ... Nakliyat Ltd. Şti.; davalı şirketin diğer davalı şirketlerle herhangi bir bağının bulunmadığını, davacının davalı şirkette 19.09.2003- 01.07.2004 tarihleri arasında 10 ay süre ile çalıştığını, kendi rızası ile işten ayrıldığını bildirerek, davalı ... Nakliyat Tic. Ltd.

Şti.; davalı şirketin diğer şirketlerle herhangi bir bağının bulunmadığını, grup şirketler içerisinde yer aldığı iddiasının doğru olmadığını, davacının davalı şirkette aşçı olarak 24.06.2005-24.03.2007 tarihleri arasında çalıştığını, istemi üzerine karşılıklı anlaşma ile iş akdinin sona erdirildiğini, davalı ... Nakliyat Tic. Ltd.

Şti.; davalı şirketin diğer şirketlerle herhangi bir bağının bulunmadığını, şirket nezdinde çalışmakta iken 31.08.2010 tarihinde karşılıklı anlaşma ile davacının iş akdinin sona erdirildiğini, davalı

Batınak Denizcilik Ltd. Şti.; davalı şirketin gemilere yönelik acentelik, lojistik ve liman işletmeciliği hizmetleri konusunda denizcilik faaliyeti gösterdiğini, davacının çalıştığını iddia ettiği ve dava dilekçesinde adı geçen gemilerden hiçbirisinin davalı şirkete ait olmadığını, gemilerde aşçı olarak çalıştığını beyan eden davacının bu sebeple davalı şirkette çalışmasının söz konusu olamayacağını bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuşlardır.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, işçilik alacakları ödenmeyen davacının yaşanan olayların da eklenmesiyle iş sözleşmesini haklı nedenle ancak ihbar tazminatına hak kazanma olanağı bulunmayan koşullarda feshettiği, davacının işvereni konumunda olmayan ve birlikte istihdam koşulları bulunmayan davalılar Batınak ve Güllük Şirketlerinin davacının işçilik alacaklarından sorumluluklarının bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Uyuşmazlık yapılan işin deniz taşıma işi olup olmadığı ve işçinin Deniz İş Kanunu kapsamında kalıp kalmadığı noktasında toplanmaktadır.

Görev konusu kamu düzenine ilişkin olup mahkemece kendiliğinden dikkate alınmalıdır. İş Mahkemelerinin görev alanını hakim, tarafların iddia ve savunmalarına göre değil 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun l.maddesini esas olarak belirleyecektir.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun l.maddesi uyarınca İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuki uyuşmazlıklarının çözüm yeri iş mahkemeleridir.

4857 sayılı iş Kanunu'nun 4.maddesinin l.fıkrasının (a) bendi uyarınca "deniz ve hava taşıma işlerinde çalışanlar" hakkında bu kanun hükümleri uygulanmaz deniz taşıma işlerinde çalışanlar hakkında 854 sayılı Deniz İş Kanunu uygulanmaktadır.

854 sayılı Deniz İş Kanununun 46.maddesine göre “Bu kanun (Deniz İş Kanunu) kapsamına giren gemi adamlarıyla bunların işveren veya işveren vekilleri arasında bu kanundan veya hizmet akdinden doğan davalar hakkında, 5521 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. Maddede belirtildiği üzere, İş Mahkemesinin görevli olması için şu iki unsurun birlikte gerçekleşmesi koşuldur.

a)Uyuşmazlığın tarafları Deniz iş kanunun kapsamına giren gemi adamları ile işveren (ya da işveren vekili) olmalıdır.

b)Uyuşmazlık hizmet sözleşmesinden veya Deniz İş Kanunundan kaynaklanmalıdır."

Öte yandan Deniz İş Kanununun 1.maddesi uyarınca. Deniz İş Kanunu: Denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk Bayrağını taşıyan ve yüz ve daha yukarı grostonilatoluk gemilerde bir hizmet akdi ile çalışan gemi adamları ve bunların işverenleri ile aynı işverene ait gemilerin grostonilatoları toplamı yüz veya daha fazla olduğu ve yahut işverenin çalıştırdığı gemi adamı sayısı 5 veya daha fazla bulunduğu takdirde bunların işverenleri hakkında uygulanır.

Diğer bir deyişle Deniz İş Kanunu kapsamında olmanın ön koşulu hizmet akdi ile çalışılan geminin Türk Bayrağı taşıması ve yüz veya daha yukarı grostonilatoluk gemi olması ve/veya aynı işverene ait gemilerin grostonilato toplamı yüz veya daha fazla olması ve yahut işverenin çalıştığı gemi adamı sayısı 5 veya daha fazla olması gerekir.

Gemi Türk bayrağı taşımıyor ise bu gemi de çalışanlar hakkında Deniz İş Kanunu uygulanmayacak ve bu gemideki işçiler yine 4857 sayılı iş Kanunu kapsamına girmeyecek, haklarında Borçlar Kanunu genel hükümleri uygulanacaktır.

Somut olayda; davacı dava dilekçesinde davalı şirketlere ait MV Güllük, MV Gülmar, MV Iasos, MV Gülmak ve MV Villareal gemilerinde gemi adamı/aşçı olarak çalıştığını beyanla işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir. Davalılar aralarında bağlantı olmadığını belirterek davacının çalıştığı süreleri bildirmişlerdir.

Ancak dosyadaki bilgi ve belgelerden davacının çalıştığını beyan ettiği gemilerin Türk Bayrağı taşıyıp taşımadığı, Türk Bayrağı taşıyor ise yüz ve daha fazla grostonilatoluk olup olmadığı veya aynı işverene ait gemilerin grostonilato toplamının yüz veya daha fazla olup olmadığı, yahut işverenin çalıştırdığı gemi adamı sayısının 5 veya daha fazla olup olmadığı gemi sicil kayıtlarından araştırılmamıştır.

Davacının iddia ettiği döneme ilişkin hizmet cetvelinde görünen işyeri kayıtları da incelenmemiştir.

Görev hususu kamu düzeninden olup Mahkemece re’sen araştırılması gerekirken işin esasına girilerek karar verilmesi hatalı olup bozma nedenidir.