Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2013/3340 K.2013/7489

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı davalı işyerinde 21.11.2006-04.12.2010 tarihleri arasında çalıştığını, ücretlerinin SGK’ya gerçek ücret üzerinden bildirilmediğini, fazla çalışma ücretlerinin ödenmediğini, çalışamaz raporuna rağmen aynı koşullarda çalıştırılmaya devam ettirildiğini, iş sözleşmesinin bu gerekçeyle 06.12.2010 tarihli noter ihtarnamesi ile haklı nedenle feshedildiğini, aylık ücretinin 630,00 TL olduğunu, yılda bir kez erzak, yemek, servis sosyal yardımlarının bulunduğunu, haftada bir gün tatil yapıldığını, vardiya ve vardiya dönüşümlerinde çalışma süresinin 16 saat olduğunu, 2 yıl yıllık izin kullandığını iddia ederek kıdem tazminatı ile fazla çalışma ve yıllık izin ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının 26.11.2006 tarihinde çalışmaya başladığını, davacının 06.12.2010 tarihinden itibaren işe gelmediğini, davacıya 09.12.2010 tarihli noter ihtarnamesinin gönderildiğini, davacının cevabi ihtarname ile iş sözleşmesini feshettiğini bildirdiğini, davacının iş koşullarının sağlık koşullarına uygun olduğunu, bu hususta

davacının hiçbir şikâyetinin olmadığını, davacının asgari ücretle çalıştığını, iş sözleşmesinin davacı tarafından feshedilmiş olması nedeniyle kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanamayacağını, fazla çalışma ücretlerinin zamanaşımına uğradığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, toplanan kanıtlara ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davacı işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir.

Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

Günlük çalışma süresinin onbir saati aşamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağı, zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul edilmelidir. Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez (İş Kanunu, Md. 69/3). Bu durum günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden, haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararları da bu yöndedir.

Somut olayda davacı dava dilekçesinde işyerinde yedili sistem denilen bir sistem uygulandığından hafta tatilinin salı günü yapıldığını, vardiya ve hafta dönüşümlerinde çalışma saatinin 16 saate kadar uzadığını iddia ederek fazla çalışma alacağının tahsilini istemiştir.

Davacı tanıkları işyerinde üç vardiya halinde çalışma yapıldığını beyan etmelerine rağmen işyerinde her gün 8 saat fazla çalışma yapıldığını bildirmişlerse de bu kişilerin aynı işverene karşı açılmış davaları olduğu anlaşılmaktadır. Davalı tanıkları ise işyerinde üç vardiya şeklinde çalıştıklarını pazar günlerinin tatil olduğunu, işin yoğunluğuna göre pazar günleri de çalıştığını beyan etmişlerdir.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının haftanın 6 günü, günde 16 saat çalıştığı kabul edilerek davacının fazla çalışma süresi günde 6,5 saat olarak kabul edilmek suretiyle hesaplama yapılmıştır. İlke olarak üç vardiya halinde çalışma halinde fazla çalışma yapılmadığı kabul edilmelidir.

Yapılacak iş; davacının haftanın salı günleri izin yaptığı gözetildiğinde vardiya dönüşlerinde diğer vardiyada çalışanlara izin verilip verilmediği, bu şekilde izne gönderilen vardiyadaki işçilerin yerine diğer vardiyadaki işçilerin çalıştırılıp çalıştırılmadığını araştırmak, tanıklar yeniden dinlenerek işyerindeki yedili vardiya çalışma sistemi doğru olarak belirlenip işyerindeki çalışma sistemi açıklığa kavuşturulduktan sonra davacının talebi de gözetilerek bilirkişiden rapor alınarak çıkacak sonuca göre karar vermektir. Mahkemece eksik inceleme ve araştırmayla sonuca gidilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.