Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2013/551 K.2013/19245

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı ... tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Dava, taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatın aidiyetinin tespiti ile tapu kaydının beyanlar hanesine şerh verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece toplanan ve değerlendirilen delillere göre davanın kabulüne karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve soruşturma hüküm vermeye yeterli değildir.

Aidiyet tespiti davaları kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilamın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Taşınmaz üzerinde bulunan muhdesat yönünden derdest ortaklığın giderilmesi davası ya da kamulaştırma işlemi bulunmadığı takdirde bu dava görülemez. Kural olarak, öğretide ve yerleşik Yargıtay uygulamasında muhdesat aidiyetinin tespiti davası yönünden eda davası açılmasının mümkün olduğu hallerde, tespit davası açılmasında hukuki bir yararın bulunmadığı kabul edilmiştir. Bu hukuksal olguların ışığı altında duraksamasız belirtmek gerekirse hukuki yarar dava koşuludur.

Öte yandan; gerek eski Medeni Kanun ve gerekse sonradan yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre arz üzerindeki bütünleyici parça nitelikli muhdesatların mülkiyetinin arzın mülkiyetine tabi olduğu gözetildiğinde, sadece muhdesatın davacı tarafça meydana getirildiğinin tespitine karar verilmekle yetinilmesi, mülkiyetin tespiti ve tapu kaydının beyanlar hanesine şerh verilmesi istemlerinin ise reddine karar verilmesi gerekir.

Somut olaya gelince; mahkemece dava tapu iptali ve tescili davası olarak nitelendirilmiş ve bu yönde uygulama

yapılarak neticesinde somut uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmayan gerekçelerle ve belirlenen dava niteliğine de aykırı düşecek şekilde hüküm oluşturulmuştur.

Hal böyle olunca davanın muhdesat aidiyeti tespiti istemine ilişkin olduğu düşünülerek öncelikle davada hukuki yarar bulunup bulunmadığı araştırılmalı, bu cümleden olarak dava konusu taşınmaz hakkında kamulaştırma işlemi yapılıp yapılmadığı ilgili DSİ Bölge Müdürlüğünden sorulmalı varsa kamulaştırma kararı ve haritası getirtilmeli, davaya konu muhdesatların üzerinde bulunduğu taşınmaz hakkında kamulaştırma işlemi bulunmadığı ya da muhdesatların kamulaştırma sahası içerisinde kalmadığının belirlenmesi halinde az yukarıda açıklandığı üzere davacının muhtesat aidiyetinin tespitine yönelik dava açmakta hukuki yararının bulunmayacağı kabul edilerek davanın tümüyle reddine karar verilmelidir.