Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2013/8090 K.2013/14813

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalılar vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldı.Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili, davacının 11.11.2007-17.04.2012 tarihleri arasında üst işveren ...nin koli, paketleme, etiket yapıştırma işini verdiği son alt işvereni 3MB ... olan iş yerinde kesintisiz olarak çalıştığını, işyerindeki görevinin ekip sorumluluğu olmasına rağmen 2011 yılı Ekim ayında paketleme işi verildiğini,asgari ücret ödendiğini, yemek ve servis hakkından yararlandığını, davacının tüm çalışma süresi boyunca ...in ürünlerinin koli, paketleme, etiket yapıştırma işinde çalıştığını, bu nedenle bu şirketin de davacıya karşı sorumlu olduğunu, davacının 2011 yılı Ekim ayında ekip liderliğinden gece vardiyasına kaydırıldığını,

daha aşağı bir görev olan personel giriş çıkışlarını imzalayan bir personel haline getirildiğini, bu nedenle ekip lideriyken kendisine ödenen 100,00 TL primin ödenmediğini, işyeri yöneticileri Hasan Yılmaz tarafından azarlandığını,... tarafından üzerine yüründüğünü, son olarak yine hiçbir gerekçe gösterilmeden etiket paketleme görevine verildiğini, hem bu görevlendirme hem de üzerinde kurulan psikolojik baskı, darp etmek için üstüne yürünmesinden dolayı iş akdinin devamında olanak kalmadığından davacının İş Kanununun 24.maddesi gereğince 17.04.2012 tarihinde iş akdini haklı nedenle fesih ettiğini,

fesih haklı olmasına karşın kendisine kıdem tazminatı ile son yıllık iznine ait ücretinin ödenmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı ile ../..

2013/8090-2013/14813 S.2

yıllık ücretli izin alacağının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı 3MB ...vekili, davacının diğer davalı şirkette çalıştığını, bu nedenle davanın husumet yönünden reddi gerektiğini,davacının kendi firmalarında sigortalı görünmesinin sebebinin diğer davalı ile olan sözleşmeden kaynaklandığını, davacının davalı şirkette çok az sigortasının bulunduğunu, ekip lideriyken prim ödemesi yapıldığı iddiası, sosyal haklara ve kazancına dair iddialarının gerçeği yansıtmadığını, iş akdini haksız fesih ettiğinden kıdem tazminatına hak kazanmadığını, yıllık izin talebinin de haksız olduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.

Davalı.... usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen davaya cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.

Mahkemece, davacının 17.09.2007-27.04.2012 tarihleri arasında davalılardan ...nin taşeronu olan işverenler nezdinde ve en son diğer alt işveren 3MB ...ne bağlı olarak çalıştığı,davalılar arasında 4857 sayılı Yasanın 2/6.maddesi gereğince alt işveren-üst işveren ilişkisinin bulunduğu,iş akdinin davacı tarafça haklı nedenle feshedildiği gerekçesiyle kıdem tazminatı ve yıllık ücretli izin alacağının kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığı noktasında toplanmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 2/6 maddesinde yapılan tanıma göre, “bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işverene alt işveren denilir”. Bunlara ayrıca, taşeron, aracı, müteahhit, alt yüklenici gibi isimler de verilmektedir.

Alt-asıl işveren arasındaki ilişki, niteliğine göre, eser, taşıma, kira gibi sözleşmelere dayanır. Alt işveren üstlendiği işi sözleşme koşulları doğrultusunda, ama kendi adına ve bağımsız bir biçimde yürütür. Çalıştırdığı işçilerle kendi adına iş sözleşmesi yapar; gerekli talimatları verir; işçilere ücretlerini kendisi öder; ücret bordrolarını düzenler; ... primlerini yatırır.

Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş ..../...

2013/8090-2013/14813 S.3

sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur. Asıl işveren-alt işveren ilişkisinden söz edilebilmesi için şu koşulların gerçekleşmesi gerekmektedir: a) İşyeri bulunan ve bu işyerinde işçi çalıştıran bir asıl işveren mevcut olmalıdır. Bir kimse işin yapılmasını tümüyle bir başkasına bırakmış ise, örneğin anahtar teslimi koşuluyla bir binanın yapımını bir başka kişiye vermişse, bu ilişki doğmaz.

b) Alt işveren, işçilerini asıl işverene ait işyerinde çalıştırıyor olmalıdır. Bu bakımdan da, bir işverenden iş alan, ancak işi kendi işyerinde gören işveren (fason üretim yapan) ile diğeri arasında yine böyle bir ilişki doğmaz. Ancak buradaki işyeri, 4857 sayılı İş Kanunun 2. Maddesi tanımında yer alan işyeridir.

Buna göre, İşverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler (işyerine bağlı yerler) ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır. İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür.

Dolayısı ile üretimden dağıtım aşamalarına kadar iş organizasyonu içinde yer alan işyeri ve araçlar işyeri içindedir. Bu nedenle dağıtım işi araçla işyeri dışında gerçekleşse de araç işyerine bağlı olduğundan işin işyerinde yapıldığı kabul edilmelidir.

c) İşverenin asıl işverenden aldığı iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde ve alınan işte çalıştırması gerekir. İşçiler sadece asıl işverene ait işyerinde değil de, farklı işverenlere ait çeş­itli işyerlerinde çalışıyorlarsa, asıl işveren-alt işveren ilişkisinden söz edile­mez. Keza alt işveren tarafından alınan işte çalıştırılmayan işçi yönünden asıl alt işveren ilişkisi kabul edilemez.

d) Alt işveren işçilerini, asıl işverenin işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde ya da asıl işin bir bölümünde çalıştırmalıdır. Bu bakımdan, işveren işçilerini asıl işverenin işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin olmayan bir işte çalıştırıyorsa, bu tür bir ilişki doğmaz. İşyerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin olmakla birlikte, doğrudan üretim organizasyonu içerisinde yer almayan, üretimin zorunlu bir unsuru olmayan, ancak asıl iş devam ettikçe devam eden ve asıl işe bağımlı olan işler, yardımcı işlerdir. Bu anlamda üretilen malların taşınması işi yardımcı iştir. .../....

2013/8090-2013/14813 S.4

Davacıya ait sigortalı işe giriş bildirgesinde davalı işveren 3MB ...Şirketinin işyeri adresi...

Dinlenen davacı tanıkları ;davalı 3 MB ... Şirketi yetkililerinin aynı kişiler olduğunu,aynı işyerini kullandıklarını,davacı ile her üç şirkette birlikte çalıştıklarını, davalı 3MB ... Şirketinin taşeronu olduğunu, emir ve talimatları Ünileverden almadıklarını,en son 3MB Şirketi yetkililerinden emir ve talimat aldıklarını, Ünilever Şirketinin yerini bilmediklerini, 3 MB Şirketinin adresinin ise...

Davalılar ...ile 3MB ...kin sözleşme dosyada bulunmamaktadır.Mahkemece bu konuda bir araştırma da yapılmamıştır.

Her iki şirket arasındaki sözleşme getirtilerek paketleme işinin hangi şirketin işyerinde yapıldığının tespiti ile davalılar arasında asıl işveren -alt işveren ilişkisinin bulunup bulunmadığının açıklığa kavuşturulması gerekir.

Tanıkların dinlenmesi konusunda verilen ara kararların ve verilen kesin sürenin taraflarda duraksamaya neden olmayacak açıklıkta olması gerekir.

Davalılara 11.05.2012 tarihli tensip tutanağının B-1 bendi ile savunmanın dayanağı olan her bir vakıanın hangi delille ispat edileceğini bildirmeleri için iki hafta kesin süre verildiği,HMK'nın 322.,129.,121.,318., 120. maddeleri gereğince tensip tutanağında yazılı hususların verilen kesin sürede yerine getirilmesi aksi takdirde mevcut duruma göre karar verileceği ihtarını içerir meşruhatlı davetiyenin davalı 3MB...'ne 18.05.2012 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edildiği,davalı 3M ... ve Reklam Taah.

San.ve Tic.Ltd.Şti vekilince verilen iki haftalık kesin süre içinde ...

3. İş Mahkemesi Hakimliğinin 01.06.2012 havale tarih ve 2012-831 muhabere no' lu cevap dilekçesi ekinde gönderilen delil listesinin 8.nolu bendinde tanık deliline dayanılarak tanık isim ve adreslerinin daha sonra bildirileceğinin belirtildiği,28.11.2012 tarihli duruşmada ise davalı vekilince tanık isimlerini içerir dilekçe ibraz edilerek bildirilen tanıkların dinlenilmesinin talep edildiği, ancak Mahkemece dava dilekçesinin, tensip .../...

2013/8090-2013/14813 S.5

tutanağının, müzekkerenin bir örneğinin davalı 3MB...i'ne 18/05/2012 tarihinde usulüne uygun tebliğ edildiği, tebligat parçasının dosyada bulunduğu, bu hususun ön inceleme duruşma tutanağında yazılı olduğu, yine ön inceleme duruşma gün ve saatinin davalı 3MB ...012 tarihinde usulüne uygun tebliğ edildiği, davetiye parçasının dosyada bulunduğu, ayrıca bunun ön inceleme duruşma tutanağına geçirildiği, davalı 3MB ... vekili Av. ... tarafından...

Nöbetçi İş Mahkemesi aracılığı ile gönderilen 07/06/2012 havale tarihli cevap dilekçesi ile eki delil listesinin incelenmesinde tanık isim ve adreslerinin bilare bildirileceğinin yazılı olmasına rağmen ön inceleme duruşmasına davalı 3MB ...vekilinin katılmadığı, her hangi bir mazeret beyanında bulunmadığı, bu aşamadan sonra davalı tarafa bilirkişi aşamasına kadar HMK hükümlerine göre her hangi bir tebligat zorunluluğu bulunmadığı, bilirkişi aşamasına kadar davalı 3MB ...vekilince tanık isim ve adresleri bildirilmediği, dolayısı ile tanıklarına davetiye çıkarılmadığı, yada adresleri bilinmediğinden,

yargı çevresi dışında ise talimat yazılamadığı gibi ön inceleme duruşmasına, takip eden tanık dinlenmesi duruşmasına yine davalı tarafça tanıklarının dinlenmesi için hiç bir başvuruda bulunulmadığı, tanık isim ve adresleri bildirilmediği için dolayısı ile deliller toplanmakla dosyanın bilirkişiye verildiği, bilirkişi raporunun düzenlenmesinden sonra dosyada davalı 3MB ... vekilinin vekaletnamesi olduğu için raporun kalemce sehven asile çıkarılması nedeni ile zabıt katibinin dahi uyarılmasına karar verilerek,

Tebligat Yasası 11. maddesi gereğince bilirkişi raporunun ıslah dilekçesinin davalı 3MB ...vekiline tebliğ edildiği,tebliğden sonra duruşmaya katılan 3MB ...vekiline rapora karşı beyanda bulunması için bir duruşma daha ertelenerek HMK 281. maddesindeki 2 haftalık yasal sürenin de beklendiği,ayrıca davalı 3MB ... vekilinin duruşmaya tanık getirip tanıkların duruşma salonuna getirerek hazır olduğunu beyan edip dinlenmesi talebide bulunmadığı ve tanık dinletme isteminin davayı uzatmaya yönelik olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin tanık dinletme isteminin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Davalı vekili verilen iki haftalık kesin süre içinde 01.06.2012 havale tarihli cevap dilekçesi ekindeki delil listesinin 8.nolu bendinde tanık deliline dayanarak tanık isim ve adreslerini daha sonra bildireceğini belirtmiştir. ...../......

2013/8090-2013/14813 S.6

Mahkemece, davalıya tanık isim ve adreslerini bildirmesi, gerekli tebligat gideri ile tanık masraflarını yatırması için usulüne uygun kesin önel verilmemiş, davalı vekili gösterdiği tanıklarının dinlenilmesinden de vazgeçmediği halde davalıya tanıklarının dinlenmesi için olanak tanınmadan hukuki dinlenilme hakkı kısıtlanarak karar verilmiştir.

Yapılacak iş; her iki şirket arasındaki sözleşmeyi getirtmek, paketleme işinin asıl işverenin mi alt işverenin mi iş yerinde yapıldığını açıklığa kavuşturmak, bu konuda gerekirse dinlenen tanıkları yeniden dinlemek ,davalı 3MB Enerji Pazarlama ve Reklam Taah. San.ve Tic.Ltd.Şirketi vekiline de tanıklarının dinlenmesi için usulüne uygun kesin önel vermek, tüm deliller birlikte değerlendirilerek iki davalı arasındaki ilişkiyi belirleyip çıkacak sonuca göre karar vermektir.

Mahkemece eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.