Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2013/8992 K.2013/6394

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı, şirketin entegre beyaz et üretimine dönük olarak damızlık tesisleri, büyütme tesisi, yem fabrikası ve kesimhane ile şirket işlerinin görüldüğü merkez işyerleri bunduğunu, tüm bu işyerlerinin şirketin beyaz et üretimi ve satışına dönük entegrasyonun parçaları olduğunu, şirketin ticaret sicilindeki iştigal konusu dikkate alındığında bu işyerlerinin tamamının İşkolları Tüzüğünün 04 numaralı Gıda İşkoluna girdiğini, ancak Bakanlık işkolu tespit kararında, entegre beyaz et üretim ve satışının bir parçası olan kesimhane İşyeri ile yem fabrikası işyerini gıda işkolunda gördüğünü,

bu entegrasyonun ana girdisi olan anaç üretim işyerleri ile kuluçkahane işyerini ve şirketin pazarlama dahil merkez işyerini Gıda İşkolunda olmadığına karar verdiğini, şirketin iştigal konusu olan entegre beyaz et üretimini yapabilmesi için mutlaka anaç yetiştiriciliğine ve kuluçkahaneye ihtiyaç olduğunu bu nedenle şirket işyerlerinin tamamı İşkolları Tüzüğünün 04 sıra numaralı Gıda İşkoluna girdiğini belirterek,

şirketin yaptığı asıl işe yardımcı bir kısım işlerin İşkolları Tüzüğünün 01 sıra numaralı "Tarım ve Ormancılık, Avcılık ve Balıkçılık" işkoluna girdiğine ilişkin 26.08.2010 tarih ve 2010/74 karar nolu davalı Bakanlık tespitin iptali ile şirketin yaptığı tüm işler itibariyle İşkolları Tüzüğünün 04 sıra numaralı "Gıda Sanayi" işkoluna girdiğine, karar verilmesini istemiştir.

Davalı Bakanlık 26.08.2010 tarih ve 2010/74 karar sayılı işkolu tespit kararının yerinde olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Asli Müdahil Tek Gıda İş sendikası, yardımcı işlerin asıl işin yer aldığı işkolundan sayılacağı kuralının işletme değil, işyeri düzeyinde uygulanması gerektiğini, şirkete ait tüm işyerlerinin tek bir işyeri gibi kabul edilmesinin Sendikalar Kanunun 60. maddesinin amacını aşan bir değerlendirme olduğunu, davacı şirkete ait işyerlerinin işkolu tespitinde birbirinden bağımsız değerlendirilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davacının Macunköy'de merkez ofisinin bulunduğu ve tüm tesisler birlikte incelendiğinde beyaz et üretiminin yapılıp, bunun için tesisler kurulduğu, kuluçkahane dahil kesime yönelik tavuk yetiştirildiği, bunların kesimlerinin yapılıp pazarlandığı ve iş organizasyonunun beyaz etin üretim, satım ve pazarlanması amacıyla örgütlendiği, her bir iş yerinin, örneğin; kuluçkahanenin, kesimhanenin tek başına bu işleri bağımsız olarak yapabileceği düşünülse bile organizasyon bütünü içerisinde her bir işyerinin ayrı faaliyet göstermediği,

organizasyonun amacına hizmet eden birimler olduğu anlaşıldığı gerekçesi ile Bakanlığın tespit kararının iptali ile dava konusu iş yerlerinin İşkolları Tüzüğünün 04 sıra numarasında belirtilen gıda sanayi işkoluna girdiği belirtilip, davanın kabulü ile.

04/09/2010 tarih 27592 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan davalı Bakanlığın 26/08/2010 tarih ve 2010/74 sayılı kararı ile davacı işyerlerinin İşkolları Tüzüğünün 01 sıra numaralı Tarım ve Ormancılık, Avcılık ve Balıkçılık işkoluna girdiğine ilişkin tespitin iptali ile.

1099309006 SGK işyeri numaralı Ankara Merkez işyeri, 1097364006 SGK işyeri numaralı Kesimhane işyeri, 1116817006 SGK işyeri numaralı Yem Fabrikası, 1104086006 SGK işyeri numaralı Damızlık Tesisi-1 1104085006 SGK işyeri numaralı Damızlık Tesisi-2 1104087006 SGK işyeri numaralı Kuluçkahane Tesisi 1171933006 SGK işyeri numaralı Sarı Halil Büyütme Tesisi, 1175356006 SGK işyeri numaralı Şihali Burolier Tesisi işyerlerinin İşkolları Tüzüğünün 4 sıra numaralı Gıda Sanayi işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, tespite konu şirkete ait işyelerinin hangi işkolunda bulunduğu noktasında toplanmaktadır. İşkolu tespitine ilişkin işlemler kamu düzenine ilişkin olup, buna ilişkin yasal düzenlemeler emredicidir.

6356 sayılı Yasa 07.11.2012 tarihinde yürürlüğe girmiş ve anılan Yasa'nın 4.maddesine ekli (1) nolu cetvelde işkolları sayısı 20 olarak belirlenmiş ve 4.madde gereğince Bakanlıkça çıkarılan İşkolları Yönetmeliği 19.12.2012 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş böylece 2821 sayılı Yasa'nın 60.maddesi gereğince çıkarılan İşkolları Tüzüğündeki işkolu sayısı 28'den 20'e indirilmiştir.6356 sayılı Yasa'nın geçici 6/4.maddesinde bu kanunun yürürlük tarihinden önce başlamış Toplu İş Sözleşmesi görüşmelerinde ve Toplu İş Uyuşmazlıklarında mülga 2822 sayılı Kanun ve bu Kanuna dayalı Tüzük ve Yönetmeliklere göre sonuçlandırılacağı

konusunda bir düzenleme yapıldığı halde İşkolunun tespiti ile ilgili uyuşmazlıklarda 2821 sayılı Yasanın ve bu Kanuna dayalı Tüzüğün uygulanacağına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır.

İşkolu tespiti ile ilgili işlemler teknik anlamda Toplu İş Uyuşmazlığı olmadığından 6356 sayılı Yasa'nın geçici 6/4.maddesinin kıyas ve yorumu ile işkolları ile ilgili uyuşmazlıklarda 2821 sayılı Yasa hükümlerinin ve buna bağlı olarak İşkolu Tüzüğünün uygulanacağının kabulü de mümkün değildir.

6356 sayılı Yasa'nın geçici 1.maddesinde sendikaların faaliyet göstereceği İşkolunu bu Kanun'un 4/3.maddesinde belirtilen yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir ay içerisinde yönetim kurulu kararı ile belirleyecekleri bildirilmekle Sendikaların 19.12.2012 tarihinde yürürlüğe giren İşkolları Yönetmeliğinde örgütlendikleri iş yerlerinin girdiği işkoluna uyarlamaları sağlanmış,

İşkolları Yönetmeliğinin 4/3.maddesinde de 10.11.1983 tarihli İşkolları Tüzüğüne göre belirlenmiş olan iş yerlerinin işkolunun en son yetki belgesi alan sendikanın kurulu bulunduğu işkolundan sayılacağı bildirilmek suretiyle eski Tüzüğe göre işkolu belirlenmiş iş yerinin işkolunu. 6356 sayılı Yasa'nın geçici 1.maddesine göre kendisini İşkolları Yönetmeliğine uyarlayan en son yetki belgesi alan Sendikanın işkoluna uyarlaması sağlanmıştır.

Böylece gerek sendikalar gerekse yetki belgesi aldıkları iş yerlerinin yönetmeliğe uyarlaması sağlanmakla İşkolları Yönetmeliğinin yürürlüğe girer girmez uygulanması ile doğabilecek sakıncalar giderilmiştir.

Birçok Yargıtay kararında da açıkça vurguladığı üzere bu tür yeni yasaların ünlü hukukçu Roubier'in açıkladığı üzere yürürlüğe girmeleri ile görülmekte olan tüm uyuşmazlıklara uygulanması gerektiği başka bir anlatımla yeni yasanın yürürlüğe girdiği andan itibaren derhal tesirini göstereceği ve tamamlanmamış tüm hukuki işlemlere uygulanacağı tartışmasızdır. Bu gibi durumlarda kanunların geriye yürümesinin değil, zaman içerisindeki ani etkileri söz konusu olmaktadır. Esasen HUMK'nun 578.maddesi nedeniyle Yargıtay'ın 07.12.1964 günlü Tevhidi İçtihadı ile Hukuk Genel Kurulunun 09.03.1988 gün 1987/860 Esas, 1988/232 karar sayılı kararında da bu görüşe yer verilmiştir.

Uyuşmazlığa konu bu olayda hukuksal ve maddi alanda etkisini göstermiş hukuk kuralları uyarınca tamamlanmış ve sonuçlarını doğurmuş bir kazanılmış hak söz konusu değildir. “İşkolu Tespitine” ilişkinin işlemlerin kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle ihtilafa uygulanması gerekmektedir.

Aksinin kabulü 6356 sayılı Kanun'un geçici 1.maddesine göre faaliyet göstereceği işkolunu İşkolları Yönetmeliğinin yürürlüğe girdiği 19.12.2012 tarihinden itibaren bir ay içinde yönetim kurulu kararı ile belirleyip İşkolları Yönetmeliğindeki yirmi işkolundan birini seçen sendikalar ile en son yetki belgesi alan sendikanın kurulu bulunduğu işkolundan sayılan iş yerleri açısından kaos yaratacaktır. İşkolu Yönetmeliği yürürlüğe girene kadar mahkeme kararı ile belirlenmemiş olan iş yerleri açısından da İşkolları Yönetmeliğinin uygulanacağı izahtan varestedir.

Bu hukuki olgu ve tespitler karşısında İşkolları Yönetmeliğinin görülmekte olan tüm “İşkolu Tespiti” davalarında uygulanacağının kabulü gerekmektedir.

04 /09/2010 tarihli 27692 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 26.8.2010 tarih ve 2010/74 karar sayılı işkolu tespit kararında; Bakpiliç Entegre Tavukçuluk A.Ş.’de yapılan incelemede; Şirkete ait sevk ve idarenin yapıldığı Erciyes İşyerleri Sitesi 9. Cad. No: 89 Macunköy / ANKARA adresinde bulunan yönetim merkezi işyerinin İşkolları Tüzüğü’nün 17 sıra numaralı “Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar” işkolunda,

Ankara Asfaltı Gedikağası Mevkii Dibecik Beldesi Beypazarı/ANKARA adresinde faaliyet gösteren kesimhane işyerinde; kanatlı hayvan kesimi, işlenmesi, tavuk eti, tavuk kıyma ve tavuk unu imalatı, Yıldırım Beyazıt Mah. 1. Parsel Ada No: 2060 Kazan/ANKARA adresinde faaliyet gösteren Yem Fabrikası işyerinde; kanatlı hayvan yemi üretiminin yapılması nedeniyle bu işyerlerinde yapılan işlerin niteliği itibariyle “İşkolları Tüzüğü” nün 04 sıra numaralı “Gıda Sanayii” işkolunda,

Şıhali Köyü Polatlı/ANKARA adresinde bulunan ve halen işçi çalıştırılmayan broiler ar-ge kümesleri tesisi işyerinde; civcivlerin ırkları, yaşları, gelişimleri, ağırlıkları, kümes ısıları, yedirilen yem çeşitleri v.b. özellikleri inceleyerek sonuçların değerlendirilmesi ile daha kaliteli ürün (tavuk) yetiştirilmesi süreçlerinin bulunduğu işyeri ile Kuşçu Köyü Polatlı/ANKARA adresinde faaliyet gösteren DAMIZLIK YUMURTA ÜRETEN A-B ÜNİTELERİ olarak adlandırılan işyeri ile yine aynı adreste faaliyet gösteren damızlık yumurta üreten C-D ÜNİTELERİ olarak adlandırılan işyerlerinde; tavukların kümeslere yerleştirilmesi, kılavuz yumurtanın gelmesi,

yumurtaların toplanması, fümügasyon, depolama ve sevkiyat işlemlerinin yapıldığı, Sarıhalil Köyü Polatlı/ANKARA adresinde faaliyet gösteren DAMIZLIK BÜYÜTME tesisi işyerinde; civcivlerin getirilmesi, civcivlerin beslenerek aşılarının yapılması, 20. haftasına gelen tavukların damızlık yumurta tesislerine aktarılması işlemlerinin yapıldığı, Çekirdeksiz Köyü Polatlı/ANKARA adresinde bulunan KULUÇKAHANE işyerinde; damızlık yumurta tesislerinde elde edilen yumurtaların kuluçkahaneye ulaştırılması, yumurtaların arabalara dizilmesi, fümügasyon, gelişim makinelerine yerleştirilmesi, çıkım makinelerine aktarılması,

civciv çıkımları sonrasında civciv ayıklama işleminin yapılması, civcivlerin yüklenerek broiler kümeslerine sevkiyatı işlerinin yapılması nedeniyle bu işyerlerinde yapılan işlerin niteliği itibariyle “İşkolları Tüzüğü” nün 01 sıra numaralı “Tarım ve Ormancılık, Avcılık ve Balıkçılık” işkolunda, yer aldıkları tespit edilmiştir.

Somut olayda dosya kapsamı itibari ile Mahkemece “Gıda sanayi” işkolu yönünden yapılan tespit isabetli olup davalıların bu yönlere ilişkin temyiz itirazları yerinde değil ise de, Bakanlığın 26/08/2010 tarih ve 2010/74 sayılı kararı ile şirket işyerlerinin İşkolları Tüzüğünün 01 sıra numaralı Tarım ve Ormancılık, Avcılık ve Balıkçılık işkoluna girdiğine ilişkin tespitin iptaline karar verilmesine karşın, 04 /09/2010 tarihli 27692 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 26.8.2010 tarih ve 2010/74 karar sayılı işkolu tespit kararında.

Şirkete ait sevk ve idarenin yapıldığı Erciyes İşyerleri Sitesi 9. Cad. No: 89 Macunköy/ANKARA adresinde bulunan yönetim merkezi işyerinin İşkolları Tüzüğü’nün 17 sıra numaralı “Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar” işkolunda bulunduğuna dair işkolu tespit kararının bu kısmının da iptaline karar verilmeden, Ankara Merkez işyeri de dahil tüm işyerleri hakkında “Gıda Sanayi” işkoluna girdiği yönünde hüküm kurulması hatalıdır.

Bundan başka işyerlerinin İşkolları Yönetmeliğinin 02 sıra numarasında sayılan “Gıda Sanayi” işkoluna girdiği belirtilmeden, İşkolları Tüzüğünün 4 sıra numaralı “Gıda Sanayi” işkoluna girdiğinin açıklanması hatalı olup, bozma sebebi ise de sözü edilen eksikliklerin giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden karar bozulmamalı, temyiz edenin sıfatına bakılmaksızın HMK‘nun 370/2. maddesi uyarınca düzeltilerek onanmalıdır.