Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2013/9287 K.2013/11565

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi taraf vekillerince istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı vekili, davalının, çalışanlarını hukuka aykırı belge imzalamaya zorladığı, müvekkili ve 3 arkadaşının bu belgeyi imzalamadıklarını, bunun üzerine kendilerinin işten çıkarıldığını, işe iade davası açtıklarını, karardan sonra davalı işverenin, davacıyı işe aldığını, herhangi bir gerekçe göstermeksizin davacıyı tekrar aynı nedenle işten çıkardığını, iddia ederek ihbar ve kıdem tazminatı, yıllık izin, manevi tazminat, kötü niyet tazminatı, işe başlatmama tazminatı, alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının, işyerinde 21.04.2003-15.01.2010 tarihleri arasında çalıştığını, davacının Üsküdar 3. İş Mahkemesi’nin 2010/208 E. sayılı dosyası ile işe iade davası açtığını, davanın kabul edilip, onanarak kesinleştiğini, davacının samimi olarak işe davet edildiğini, 16.01.2012 tarihinde işe başlatıldığını, 08.02.2012 tarihine kadar gerekli evrakları teslim etmemesi nedeniyle iş akdinin haklı nedenle feshedildiğini, davacının kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer taleplerinin haksız olduğunu, savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4857 sayılı İş Kanununun 21 inci maddesinin beşinci fıkrasına göre, işçi kesinleşen mahkeme kararının kendisine tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunmak zorundadır. Aksi halde işverence yapılan fesih geçeri bir feshin sonuçlarını doğurur.

İşveren işe iade için başvuran işçiyi (1) ay içinde işe başlatmak zorundadır. Aksi halde en az dört, en fazla sekiz aylık ücret tutarında belirlenen iş güvencesi tazminatı ile boşta geçen süreye ait en çok dört aya kadar ücret ve diğer hakları işçiye ödemek zorundadır.

İşverenin işe davete dair beyanının da ciddî olması gerekir. İşverenin işe başlatma amacı olmadığı halde işe başlatmama tazminatı ödememek için yapmış olduğu çağrı, gerçek bir işe başlatma daveti olarak değerlendirilemez.

İşçinin işe iade davası sonrasında başvurusuna rağmen işe başlatılmaması halinde, işe başlatılmayacağının sözlü ya da eylemli olarak açıklandığı tarihte veya bir aylık başlatma süresinin sonunda iş sözleşmesi işverence feshedilmiş sayılır.

İşe başlatmama tazminatının da fesih tarihindeki ücrete göre hesaplanması gerekir. İşçinin işe başlatılmadığı tarih, işe başlatmama tazminatının muaccel olduğu andır. Bahsi geçen tazminat yönünden faize hak kazanmak için kural olarak işverenin temerrüde düşürülmesi gerekir. İşverenin dava tarihinden önce temerrüde düşürülmemiş olması halinde dava ve varsa ıslah tarihlerinden itibaren faize hükmedilir. İşe iade kararına rağmen işçinin işe alınmaması nedeniyle işe başlatmama tazminatının ödenmesi söz konusu ise, işverenin ayrıca temerrüde düşürülmesi gerekmez. Bu durumda işe başlatmama anından itibaren faiz hakkı doğar.

Somut olayda davacının süresi içinde işverene işe başlamak için başvuruda bulunduğu, davalı işverence de işe davet edildiği ve başlatıldığı, ancak boş bir odaya alınıp iş verilmediği, bilgisayar şifresinin açılmadığı, yemek kartının yüklenmediği, satış için müşterilerinin devredilmediği, davacının daha önce imzalamadığı için işverenin iş akdinin feshine konu ettiği iş koşullarını değiştiren ve cezai şart koşulu bulunan “Rekabet Yasağına İlişkin Sözleşme”nin işverence davacıdan imzalamasını istediği ve bu sözleşmeyi imzalamaması üzerine tekrar işten çıkarıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı davalı işverence zahiren işe başlatılmış olsada fiilen işe başlatılmadığından davalı işveren, daha önceki fesih sebebini yerine getirmediği gerekçesiyle, davacının iş sözleşmesini yine aynı gerekçeyi göstererek, şeklen yeniden fesih yapmış gibi görünse de, işçi aynı şartlarda işe başlatılmadığından, işe başlatılmayan işçi işe başlatmama tazminatına hak kazanacaktır. İşe başlatmama tazminatı talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken reddi isabetsiz olmuştur.

Ancak fiilen aynı şartlarda işe başlatılmaması nedeniyle işçinin manevi tazminata hak kazanamayacağı, şahsına yönelik herhangi bir manevi tazminat koşulu oluşmadığı düşünüldüğünde manevi tazminat talebinin reddi gerekirken kabulüne dair hüküm kurulması ayrı bir bozma nedenidir.

(M) (M)

KARŞI OY

Davacı işe iade kararının keşinleşmesinden sonra süresi içinde işverene işe başlamak için başvuruda bulunduğunu, davalı işverence işe davet edilip işe başlatıldığını, ancak boş bir odaya alınıp iş verilmediğini, bilgisayar şifresinin açılmadığını, yemek kartının yüklenmediğini, satış için müşterilerinin devredilmediğini, daha önce imzalamadığı için işvereninin iş akdinin feshine konu ettiği iş koşullarını değiştiren ve cezai şart koşulu bulunan “Rekabet Yasağına İlişkin Sözleşme”nin işverence imzalanmasının istendiğini, bu sözleşmeyi imzalamayı kabul etmediği için yeniden iş akdinin feshedildiğini böylece yargı kararının uygulanmadığını bildirerek manevi tazminat talep etmiştir.

Mahkeme kararlarının uygulanması bir hukuk devletinde o kadar önemlidirki, mahkeme kararının yerine getirilmemesi kanuna aykırı davranıştan daha ağır bir kusur olarak kabul edilmektedir. Yargı kararını yerine getirmeme hukuka aykırı bir eylemdir. Bu hukuka aykırılık bilinerek ve yerine getirilmesi istendiği halde hukuka uygun gerekçe gösterilmeden bundan kaçınılması yurttaşların “hak arama özgürlüğünün” öngörülerek kısıtlandığını ortaya koyar.

Öte yandan iş sözleşmesinin feshinden sonra, feshin geçersizliği halinde, işçinin fesihten önceki görevine başlatılması ve bu görevi ile ilgili araç ve malzemenin verilmesi gerekir. Aksi halde gerçek anlamda işe başlatılmadan sözedilmeyecektir.

Feshin geçersizliğine ve işe iadeye ilişkin kesinleşen mahkeme kararı ile işverene iki seçenek tanınır; süresi içinde işe başlatılmasını talep eden işçiyi bir ay içinde işe başlatmak veya bir ay içinde işe başlatılmama halinde mahkemece belirlenen işe başlatmama tazminatını ödemek.

Somut olayda davalı işveren işe başlatmama tazminatını ödememek amacıyla kesinleşen mahkeme kararını dolanmak kastıyla süresi içinde işe başlatılmasını talep eden davacı işçiyi işe başlaması için davet etmiş, ancak işçi boş bir odaya alınarak iş verilmemiş, bilgisayar şifresi açılmamış, yemek kartı yüklenmemiş, müşterileri devredilmemiştir. Davacı işçi gerçekte fiilen işe başlatılmadığı gibi işe iade davasına konu olayda imzalatılmak istenen “Rekabet Yasağına İlişkin Sözleşme”yi imzalaması için davacıya baskı uygulanmış, davacının sözleşmeyi imzalamaması üzerine iş akdi feshedilmiştir.

Davalı işverenin mahkeme kararının sonuçlarını bertaraf etmek amacıyla yaptığı eylemler hukuka aykırı olup davacının şahsi menfaatleri ihlal edildiğinden ihlalin ve kusurun özel ağırlığına göre manevi tazminat verilmelidir. İşe başlatmama tazminatı süresi içinde işe başlatılması için başvuran işçiyi bir ay içinde işe başlatmamanın müeyyidesi olup davalı işverenin mahkeme kararının sonuçlarını bertaraf etmek amacıyla işlediği davacının kişilik haklarını zedeleyen hukuka aykırı eylemi davacıya işe başlatmama tazminatı yanında ayrıca manevi tazminat ödenmesini de gerektirir. Mahkemenin davacıya manevi tazminat verilmesine ilişkin kararı yerindedir.

Sayın Çoğunluğun davacıya işe başlatmama tazminatı ödenmesi gerektiğine ilişkin bozma kararına katılmakla birlikte manevi tazminat verilemeyeceğine ilişkin bozma nedenine bu nedenle katılmıyoruz.