Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2014/12654 K.2014/21548

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalılar vekillerince istenilmekle, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1- Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı, 01/08/2009 tarihinden itibaren asıl işveren T.C İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü Mersin Polis Eğitim Merkezi Müdürlüğü yemekhanesinde son olarak da alt işveren B..T.. O.. İ.. Elektirk Gıda Maden Medikal San. ve Ltd. Şirketinde ara vermeksizin aşçıbaşı olarak istihdam edildiğini, istihdamın başlangıcından itibaren çalışma günlerinde 06:00-21:00 saatleri arasında gerçekleşen fazla süreli çalışmalarına ilişkin ücretlerinin ödenmemesi, yıllık izinlerinin kullandırılmaması üzerine iş akdini 07/12/2012 tarihinde haklı nedenle feshettiğini ileri sürerek, kıdem tazminatı ile yıllık izin ve fazla çalışma ücreti alacaklarının tahsilini istemiştir.

Davalı İçişleri Bakanlığı, kurumun ihale yöntemi ile özel firmalardan hizmet alımı sözleşmesi yaptığını, işçilerin şahsi dosyalarının bu şirketler tarafından tutulduğunu, bu sözleşmelerde işin yapılmasından doğan her türlü sorumluluğun yüklenici firmaya ait olduğunu, kurumun sadece ihale işlerinin yerine getirilip getirilmediğini denetlediğini ve güvenlik soruşturmasının kurum tarafından yapıldığını ve firmaya bağlı işçilerin iş akitlerinin feshinde kurumun herhangi bir tasarrufunun olmadığını bu sebeple davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Davalı B..T.. şirketi vekili, davacının 01.01.2012-13.12.2012 tarihleri arasında kendi şirketlerinde çalıştığını, mazeret bildirmeden 10/12/2012-13/12/2012 tarihleri arasında işe gelmeyen davacının iş akdinin haklı nedenle fesih edildiğini çalışmanın 06,00 ile 21,00 arasında olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının 01/08/2009 ile 07/12/2012 tarih aralığında aralarında asıl-alt işveren ilişkisi bulunan davalılar yanında çalıştığı ve iş akdinin davacı tarafından haklı nedenle sonlandırıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

İşçiye, işyerinde çalıştığı sırada ara dinlenmesi verilip verilmediği ve süresi konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanununun 68'inci maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedibuçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedibuçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir.

Uygulamada yedibuçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. İş Kanununun 63'üncü maddesi hükmüne göre, günlük çalışma süresi onbir saati aşamayacağından, 68'inci maddenin belirlediği yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok onbir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir.

Başka bir anlatımla günde onbir saate kadar olan (onbir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saatten fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir.

İşçi, ara dinlenme saatinde tamamen serbesttir. Bu süreyi işyeri içinde ya da dışında geçirebilir. İşyerinde geçirmesi ve bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. Ancak işçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenmesi süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

Ara dinlenmesi için ücret ödenmesi gerekmez. Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık 45 saati aşan kısmını oluşturması halinde ise, zamlı ücret ödenmelidir.

Ara dinlenme süreleri kural olarak aralıksız olarak kullandırılır. Ara dinlenmesinin kullandırılması zorunlu ise de, bunun kullanılacağı zamanı belirlemek işverenin yönetim hakkıyla ilgilidir. İşçilerin tamamı aynı anda ara dinlenme zamanını kullanılabileceği gibi, belli bir plan dahilinde sırayla kullanmaları da mümkündür. Ancak ara dinlenme süresinin, işe, ara dinlenme süresi kadar geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun şekilde kullandırılması gerekir.

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 3'üncü maddesinin ikinci fıkrasında, ara dinlenmelerinin iklim, mevsim, yöredeki gelenekler ve işin niteliğine göre yirmidört saat içinde kesintisiz oniki saat dinlenme süresi dikkate alınarak verileceği hükme bağlanmıştır. Değinilen maddenin birinci fıkrasında ise, ara dinlenme süresinin çalışma süresinden sayılmayacağı açıklanmıştır.

Somut olayda; davacının davalı işyerinde bir gün çalışıp bir gün çalışmadığı, çalıştığı günlerde 06.00-21.00 saatleri arasında çalıştığı kabul edilmiş, HGK kararına göre davacının çalışmasının 14 saati aşamayacağı, davacının günde 15 saat çalıştığı, bu süreden 1 saat ara dinlenmesi düşüldüğünde davacının günlük çalışmasının 14 saat olduğu, 11 saati aşan 3 saatin fazla çalışma olduğu, davacının bir hafta 4 gün, bir hafta 3 gün çalışarak bir hafta 12 saat, diğer hafta 9 saat çalıştığı kabul edilmiştir. Davacının günlük çalışma süresi 15 saat olup bu süreden çalışma süresinin uzunluğuna göre 2 saat ara dinlenmesi düşülmesi gerekirken 1 saat ara dinlenmesi düşülmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.