Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2014/2593 K.2014/10932

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşılmakla, dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı, davacı şirket ile dava dışı ... Belediye Başkanlığı arasındaki iş sözleşmesinin muvazaalı olduğuna dair davalı tarafça tespit kararı verildiğini, kurumun bu tespitinin hatalı olduğunu, anılan sözleşmenin muvazaalı olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, davacının talebinin idari işleme ilişkin olması nedeniyle davaya bakma görevinin idare mahkemesinde olduğunu, davanın süresinde açılmadığını, kurum tespitinin hatalı olmadığını savunarak davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacı şirket ve dava dışı ... Belediye Başkanlığı arasında imzalanan ihale sözleşmesinin muvazaalı olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

26.5.2008 T., 26887 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5763 sayılı İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 1. maddesiyle 4857 sayılı İş Kanunu'nun işyerini bildirme hakkındaki 3. maddesinin 2. fıkrasında yapılan değişikliğe göre;

"Bu Kanunun 2 nci maddesinin altıncı fıkrasına göre iş alan alt işveren; kendi işyerinin tescili için asıl işverenden aldığı yazılı alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle birlikte, birinci fıkra hükmüne göre bildirim yapmakla yükümlüdür. Bölge müdürlüğünce tescili yapılan bu işyerine ait belgeler gerektiğinde iş müfettişlerince incelenir. İnceleme sonucunda muvazaalı işlemin tespiti halinde, bu tespite ilişkin gerekçeli müfettiş raporu işverenlere tebliğ edilir.

Bu rapora karşı tebliğ tarihinden itibaren altı işgünü içinde işverenlerce yetkili iş mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir. Rapora altı iş günü içinde itiraz edilmemiş veya mahkeme muvazaalı işlemin tespitini onamış ise tescil işlemi iptal edilir ve alt işverenin işçileri başlangıç­tan itibaren asıl işverenin işçileri sayılır. "

Bu düzenleme ile alt işveren - asıl işveren ilişkisinin iş müfettişleri tarafından kontrol edilmesine imkan tanımıştır. Muvazaalı alt işverenlik ilişkileri, bu husustaki iddialar bil­hassa alt işveren işçileri tarafından ikame edilen işe iade davaları, asıl işveren işyerinde yürürlükte olan toplu sözleşmeden yararlanma talepli eda davalarında ya da toplu sözleşme yetkisiyle ilgili uyuşmazlıklarda mahkemenin öncelikle çözümlemesi gereken ön meselelerdendir.

İşte 4857 sayılı İş Kanunu'nun 3. maddesi henüz böyle bir dava konusu olmaksızın alt işverenlik ilişkisinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın denetleme biriminde görevli iş müfettişleri eliyle incelenerek muvazaalı olup olmadığının tespit edileceğini, ilişkiyi muvazaalı olarak niteleyen rapora karşı işverenlerce açılan davada meselenin nihai olarak çözümlenmesini öngörmüştür.

Dava, alt işverenlik ilişkisini reddeden, onun muvazaalı olduğu değerlendirmesini yapan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı aleyhine açılacaktır.

Genel olarak muvazaa iddiası, bu iddiayı muvazaalı işlemin taraflarına karşı yönelten bir kimse tarafından açılan davada yahut taraflar arasında ileri sürüldüğü halde, 3. maddenin öngördüğü sistemde dava tam tersine muvazaalı olduğu öne sürülen işlemin taraflarınca açılmak durumundadır.

İşlemin tarafları birbiriyle husumet içinde olmayıp, davacı tarafta aynı menfaat birliği içinde yer almakta, aralarındaki ilişkinin muvazaaya dayanmadığını, iş müfettişi raporundaki değerlendirmelerin hukuka ve somut olaya uygun olmadığını, aralarında geçerli bir alt işverenlik ilişkisinin mevcudiyetinin tespitini amaçlamaktadırlar. Buna göre dava, tespit davasıdır.

Verilecek hüküm, davacıların inşai bir hak­kına işlerlik kazandırmayan, geçerli bir hukuki ilişkinin varlığı ya da yoklu­ğunu, geçmişe etkili olarak beyan eden bir tespit hükmüdür.

İş müfettişlerince yapılan inceleme sonucunda muvazaalı işlemin tespiti halinde, bu tespite ilişkin gerekçeli müfettiş raporu işverenlere tebliğ edilir. Bu rapora karşı tebliğ tarihinden itibaren altı işgünü içinde işverenlerce yetkili iş mahkemesine itiraz edilebilir. Maddede itirazdan kasıt, dava açılması; itiraz edilebileceği ibaresi de dava hakkının bulunduğu anlamındadır.

Yargılama sonunda hakim alt işverenlik ilişkisinin muvazaalı olduğunu, işverenler ara­sında geçerli bir alt işverenlik ilişkisinin mevcut olmadığını tespit ederse iş müfettişi raporunun onanmasına değil; davanın reddine karar verilecektir.

Mahkemece verilen kararlar kesin olup, temyiz kabiliyetinden yoksun tutulmuştur.