Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2016/23967 K.2016/20581

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili, davacının davalı iş yerinde 15/01/2013 tarihinde tır şöförü olarak çalışmaya başladığını, meslekte 18 yıllık tecrübesi bulunduğunu, davalı şirkette çalışması boyunca herhangi bir olumsuzluğa neden olmadığını, iş akdinin 16/07/2015 tarihinde 4857 sayılı İş Kanununun 25/II-ı maddesi gerekçe gösterilerek feshedildiğini, fesih işlemine 10/07/2015 tarihinde konteyner aktarması yapıldığı sırada meydana gelen olayın gerekçe gösterildiğini, kazanın ...nün dikkatsizliği sonucu meydana geldiğini,

müvekkilinin şoförlüğünü yaptığı araçla 10/07/2015 tarihinde.... dolu konteyner aktarması yaptığı sırada konteynerları araçtan alan ... vinç operatörünün hatası nedeniyle ufak çaplı bir iş kazası meydana geldiğini, normalde...araçlardaki konteynerı tuttuktan ve yerden kestikten sonra bir korna ile işaret vermesi üzerine aracın bulunduğu yerden ilerlediğini, olay günü müvekkilinin araçla ilerlemesi için hiçbir uyarıda bulunmadan ...nün konteynerı tuttuktan sonra hemen kaldırdığını, twistlock'un ucunun konteynera takılması sonucu kazanın meydana geldiğini,

...nün hatasını fark eden davacının uyarmaya çalıştığını ancak yerden yüksekte olan operatörün uyarıyı duymadığını, müvekkilinin olay sonrasında aynı araçla çalışmaya devam ettiğini, kaza sonucu araçta küçük çaplı bir hasar meydana geldiğini, kazada davacının kusurunun bulunmadığını, olayın üzerinden 6 gün geçtikten sonra 16/07/2015 tarihinde savunma istendiğini, savunma istemi ile ilgili olarak uygun bir süre verilmediğini, savunma isteminin usulsüz olması nedeniyle de feshin geçersiz kabul edilmesi gerektiğini belirterek feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının 10/07/2015 tarihinde kendisine zimmetlenmiş olan ....çekici ile Gemlik'de bulunan depo'dan Gemport' a dolu konteynerın indirilmesi yapılırken konteyner ile birlikte çekici ve dorsenin, konteynerları çekiciye sabitleyen ve düşmemesini sağlayan twistlock'un bir adetinin kilitli kalması sebebiyle yukarı çekildiğini, 2 metre yüksekte takılı kalan twistlock'un kopması ile çekicinin yan olarak yere düştüğünü, maddi hasarlı kaza meydana geldiğini, söz konusu olayla ilgili ... tarafından tutanak tutulduğunu,

tutanakta davacının twistlock kilitlerini kontrol etmemesi nedeni ile kusuru ile söz konusu kazanın oluştuğunun tespit edildiğini, davacının bu tutanağa imza atarak bu hususu kabul ettiğini beyan ettiğini, olay sonrası yapılan araştırma neticesinde genellikle kısa mesafe olması sebebi ile davacının konteynerları dorseye kilitlemediğinin öğrenildiğini, davacının kilitleme işlemi yapmadığından dolayı liman girişinde twistlock'u açmak için de bir işlem yapmadığını ve takılı kalan twistlock'u tespit edemediğini, davacının kusuru neticesinde maddi hasarlı kaza meydana geldiğini,

söz konusu kaza sonucu oluşan hasarın 6.598,50 TL olup davacı yanın 30 günlük brüt ücretin aşan tutarda olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davacının aracında bulunan konteyner'ın ... tarafından, onay alınmadan kaldırılması gereken yükseklikten daha fazla kaldırıldığı, kazanın ...nün kusuru neticesinde meydana geldiği, davacının kusuru bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 18. maddesi işverene, işçinin davranışlarından ve yeterliliğinden kaynaklanan nedenlerle iş sözleşmesini feshetme yetkisi vermiştir. İşçinin davranışlarından kaynaklanan fesihte takip edilen amaç, işçinin daha önce işlediği iş sözleşmesine aykırı davranışları cezalandırmak veya yaptırıma bağlamak değil; onun sözleşmesel yükümlülükleri ihlale devam etmesi, tekrarlaması rizikosundan kaçınmaktır.

İşçinin davranışları nedeniyle iş sözleşmesinin feshedilebilmesi için, işçinin iş sözleşmesine aykırı, sözleşmeyi ihlal eden bir davranışının varlığı gerekir. İşçinin kusurlu davranışı ile sözleşmeye aykırı davranmış ve bunun sonucunda iş ilişkisi olumsuz bir şekilde etkilenmişse işçinin davranışından kaynaklanan geçerli bir fesih söz konusu olur.

Buna karşılık, işçinin kusur ve ihmaline dayanmayan sözleşmeye aykırı davranışlarından dolayı işçiye bir sorumluluk yüklenemeyeceğinden işçinin davranışlarından kaynaklanan geçerli fesih nedeninden de bahsedilemez.

İşçinin davranışlarından ve yeterliliğinden kaynaklanan nedenler, aynı yasanın 25. maddesinde belirtilen nedenler yanında, bu nitelikte olmamakla birlikte, işyerlerinde işin görülmesini önemli ölçüde olumsuz etkileyen nedenlerdir. İşçinin davranışlarından veya yetersizliğinden kaynaklanan nedenlerde, iş ilişkisinin sürdürülmesinin işveren açısından önemli ve makul ölçüler içinde beklenemeyeceği durumlarda, feshin geçerli nedenlere dayandığını kabul etmek gerekecektir.

İşçinin davranışlarına dayanan fesih, herşeyden önce, iş sözleşmesinin işçi tarafından ihlal edilmesini şart koşmaktadır. Bu itibarla, önce işçiye somut olarak hangi sözleşmesel yükümlülüğün yüklendiği belirlendiği, daha sonra işçinin, hangi davranışı ile somut sözleşme yükümlülüğünü ihlal ettiğinin eksiksiz olarak tespit edilmesi gerekir. Şüphesiz, işçinin iş sözleşmesinin ihlali işverene derhal feshetme hakkını verecek ağırlıkta olmadığı da bu bağlamda incelenmelidir. Daha sonra ise, işçinin isteseydi yükümlülüğünü somut olarak ihlal etmekten kaçınabilip kaçınamayacağının belirlenmesi gerekir. İşçinin somut olarak tespit edilmiş sözleşme ihlali nedeniyle işverenin işletmesel menfaatlerinin zarar görmüş olması şarttır.

Kanununun 25 II- ( ı ) bendinde, işverenin malı olan veya eli altında bulunan makine, tesisat, başka eşya ya da maddelere 30 günlük ücreti tutarını aşacak şekilde zarar vermesi halinde işverenin haklı fesih imkânının bulunduğu belirtilmiştir.

İşçinin kusursuz olduğunun ortaya çıkması halinde işverenin haklı ve geçerli fesih imkânı olmadığı gibi, işçinin kusuru belli bir yüzde ya da belli bir oran olarak saptanmışsa; zararın miktarı da bu kusur nispetinde azaltıldıktan sonra otuz günlük ücreti aşıp aşmadığına bakılmalıdır. 30 günlük ücreti tutarında bir zarar yoksa iş sözleşmesinin feshi haklı neden olarak kabul edilmemelidir.

Ancak 30 günlük ücretten az bir meydana gelmekle birlikte, işçinin bu davranışı işyerinde olumsuzluklara neden olmuş ve iş ilişkisinin sürdürülmesi işveren açısından önemli ölçüde beklenmez bir hal almış ise feshin geçerli nedene dayandığının kabulü gerekir. Zararın işçinin kasıtlı davranışından ya da taksirli eyleminden kaynaklanmasının herhangi farkı bulunmamaktadır.

Dosya içeriğine göre davacının tır şoförü olarak çalıştığı, iş akdinin, konteyner aktarması yapılırken twistlocklardan birini açmadığı bu nedenle ...n konteyneri alması sırasında konteyner ile birlikte çekici ve dorseninde yaklaşık 2 metre kaldırılması nedeniyle kilidin kırılarak çekicinin yan yatması sonucu oluşan kaza nedeniyle 6.598,50 TL zarara neden olduğu gerekçesiyle haklı nedenle feshedildiği anlaşılmıştır.

Dosyada dinlenilen tanıklardan davacı tanığı ...; " davacı her zaman olduğu gibi konteynır yüklü aracı ile ... nin konteynırı alacağı yere yanaştı. ... konteynırı tuttu, normalde 30 cm kadar kaldırıp korna çalarak kamyon şoförünü kamyonu alttan çekmesini istemesi gerekir, çünkü konteynırın kamyona takılı olan yerlerde çengel var ancak bu şekilde kurtuluyor, ancak o gün ... davacının aracındaki konteynırı direk olarak iki üç metre kadar kaldırdı, dolayısı ile davacının aracının arkası da kalktı ve aracı ... makinesine yan devrilerek dayandı, davacının aracında hasar oluştu, bu olayda davacının kusuru yok, kusur tamamen ...nündür",

tanık ... ise olaydan sonra başkalarından duyduğu şekilde; "görenler vinç operatörünün direk olarak kaldırdığını uyarı vermediğini söylediler, biz kısa mesafe olduğu için konteynır kilitlerini kilitlemiyoruz, dolayısı ile vinçin yanına gittiğimizde açmamız gereken bir kilit yok, ancak niye takıldığını bilmiyorum.

Normal şartlarda vinç operatörü konteynırı 15-20 cm kadar kaldırdığında bize korna çalar araç şoförü yürür bu olayda vinç operatörü bunu yapmamış" şeklinde, davalı tanıklarından ... ise;"kilidi takılı unuttuğu için limanda aracı devrildi bu nedenle işten çıkartıldı Konteynırları araca sabitleyen 4 kilit vardır, bu kilitleri şoför kilitler limana geldiğinde de kilitleri açar ancak o gün tahmin ettiğim kadarıyla bir kilidi kilitli unutmuş vinci de kaldırınca araç sağa doğru yatıp zarar görmüş Liman vincinin üstüne yatmış, şoför vincin altına girmeden önce 4 kilidi de açar vincin altına girer konteynır vince bağlanır,

vinç 30-40 santim kadar konteynırı kaldırdığında durur aşağıdan okey verildiğinde geri kalanı kaldırması gerekir ancak o gün olay böyle olmamış vinç direk olarak konteynırı kaldırmış aracın bağlı olduğunu bile farketmemiş biz olay yerine gittiğimizde konteynır 6 metre kadar yukarıdaydı araçta oraya kadar yükselip orda düşerek yana yatmış, kilitlerimiz düzenli kontrol ediliyor kilidin arızalı olma durumu yok kilit hala konteynırda takılı duruyordu arızalı olduğunu sanmıyorum, ...nün de kusuru var ancak şoförün kilitleri kontrol etmesi zorunludur.

Bizim talimatlarımıza göre konteynırların yola çıkmadan önce mutlaka kilitlenmesi gerekir," diğer tanık ... ise "şoför konteynırın 4 kilidini sabitler aracına biner gideceği yere varır, gideceği yere varır orada 4 kilidi açar sonra ... makinesinin altına yanaşır, konteynır vince bağlanır vinç yani ...

30-40 santim kaldırır, okey alırsa iyice kaldırır, şoförün kilitleri çözüp çözmediğini bilmiyoruz ancak olay yerine gittiğimizde kilitlerden biri takılıydı çözülmemişti ... onay almadan neden o kadar kaldırdı bilmiyorum, normalde okey almadan kaldırmaması lazımdı ancak ben limandaki işleyişi tam olarak bilmiyorum, şoförün bu kilidin açık olduğundan emin olması kontrol etmesi gerekirdi, olay yerine gittiğimizde kilitlerden bir tanesi takılı kilitli vaziyetteydi araç da yan yatmıştı dedi.

Davacı vekilinin talebi üzerine soruldu: Olay zamanı ben baş şofördüm, ben her zaman denetleme yaparım , davacı yükü alıp giderken 4 kilit de kilitliydi, kilit açıldığında aşağıya oturur oturduktan sonra da kendiliğinden tekrar dönüp kilitlenmesi mümkün değil, ancak kilidin sıkışması mümkün olabilir ancak o zaman da sıyrılıp çıkması gerekir" şeklinde beyanda bulunmuşlardır.

Olayda davacının kusurunun olup olmadığı var ise ne ölçüde kusurlu olduğu araştırılmamış, sadece tanık beyanıyla sonuca gidilmiştir. Ayrıca davalının gerçek zararın ne olduğu tespit edilmemiştir. Kazaya dair tüm tutanak fotoğraf, belge, ifade ve kayıtlar celbedilmeli dosya hasar ve kusur tespiti için ayrı bilirkişilere verilerek davacının kusuru ve zarar miktarının ne olduğu belirlenerek sonucuna göre bir karar verilmek gerekirken eksik inceleme ve araştırma ile yazılı gerekçe ile davanın kabulü hatalı olmuştur.