Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2016/3630 K.2016/12209

7. Hukuk Dairesi

Mahkemesi :İş Mahkemesi Dava Türü : İşe İade

YARGITAY İLAMI

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi taraf vekillerince istenilmekle, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü: Davacı vekili, davacının iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğini öne sürerek davacının işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili, davacının iş akdinin performans yetersizliğine dayalı olarak feshedildiğini ve davacının sendika üyesi olmadığını ve üye olmuş olsa bile e-devlet sisteminden üye olunduğu için işverence bilinemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davalı şirket tarafından performans değerlendirme kriterlerinin önceden belirlenerek işçiye bildirilmediği, 2014 yılı 1, 2 ve 3. Dönem için performansın düşük olduğu belirtilmesine rağmen üç dönem içinde aynı tarihte tutanak düzenlenerek savunma isteminde bulunulduğu, işçiye daha önceki dönemler için bu yönde verilmiş yazılı bir uyarı veya ihtar bulunmadığı veya savunmasının alınmadığı dolayısıyla işyerinde objektif olarak belirlenen performans kriterlerinin bulunmaması ve davacıya bu yönde yapılmış bir bildirim bulunmadığı dikkate alındığında davalı tarafından gerçekleştirilen feshin geçerli nedenlere dayalı olmadığı,

davacı vekili tarafından feshin sendikal sebeplere dayalı olarak gerçekleştirildiği belirtilmiş ise de, ...

Bakanlığından gelen belgelerin incelenmesinde davalı şirkete ait 12 işyerinde 08.10.2014 tarihi itibarı ile 3166 işçi çalıştığı ve 190 sendika üyesi işçi bulunduğu (Mahkemenin ... sayılı dosyasındaki cd), mahkemenin .... sayılı dosyası içerisinde Bakanlıktan gönderilen toplam işçi sayısı ve sendika üyesi işçi sayılarını içerir cd nin incelenmesinde ,01.01.2014 tarihi itibarı ile 2806 İşçi çalıştığı ve 175 sendika üyesi bulunduğu, 27.01.2015 tarihi itibarı 3111 işçi çalıştığı ve 188 sendikalı işçi bulunduğu, davacının iş akdinin feshedildiği tarihte ise 3138 işçi çalıştığı 183 sendikalı işçi bulunduğu,

davalı şirkete ait işyerlerinde yetki tespiti ile ilgili herhangi bir başvurunun bulunmadığı, işyerinde daha önce veya davacının iş akdinin sona erdirildiği dönemlerde Toplu İş Sözleşmesi görüşmelerinin bulunmadığı, her ne kadar 15. İş Mahkemesinde alınan bilirkişi raporunda iş akdinin sendikal sebeplerle feshedildiği kanaati yönünde rapor düzenlenmiş ise de, bilirkişi raporunda 2014 yılı 3. ayından itibaren işten çıkışı yapılan işçiler yönünden sendikalı - sendikasız ayrımı yapılmadığı bilirkişi raporunun bu yönden yeterli olmadığı,

davalı şirket tarafından 2014 yılı 3. ayından itibaren kuruma ibraz edilen aylık prim ve hizmet belgelerinin sendika tarafından gönderilen ve işten çıkarıldığı belirtilen listenin karşılaştırılarak incelenmesinde işveren tarafından işten çıkışı yapılan 16 işçiden 11'inin sendika üyesi, 5 inin sendika üyesi olmadığı,

4. ayda işten çıkışı yapılan 19 işçinin 10'unun sendikalı, 9 unun sendika üyesi olmadığı,5. ayda çıkışı yapılan işçilerin 13 ünün sendikalı, 9 unun sendika üyesi olmadığı,6. ayda çıkışı yapılan işçilerin 8 inin sendikalı, 5 inin sendikalı olmadığı,7. ayda istifa kodu bulunanlar dışında işten işveren tarafından çıkarılan işçi bulunmadığı, sendika üyesi olarak görülen ...'ün istifa kodu ile çıkışının yapıldığı,8. ayda sendikalı çıkarılan bulunmadığı çıkışı yapılan üç işçiden 2'sinin 29 kodu ile birisinin 03 istifa kodu ile çıkışının yapıldığı ve bu işçilerin sendika üyesi olmadığı,

9. ayda işten çıkışı yapılan...dışındaki işçilerin sendika üyesi olmadığı, .... için o ay prim ödemesinin bulunmadığı, 10. ayda çıkışı yapılan 11 işçinin 8 inin sendika üyesi 3 ünün sendika üyesi olmadığı dolayısıyla 2014 yılı 3 ayından itibaren işyerinde çalışan işçi sayısı da dikkate alındığında istifa ve emeklilik dışında işveren tarafından çıkışı yapılan işçilerden sendika üyesi olanlarla olmayan işçiler arasında sendika üyesi işçilerin sendika üyesi olmaları nedeni ile çıkarıldıkları kanaatini oluşturacak sayıda bir farklılığın bulunmadığı,

kaldı ki 10 ayda işten çıkarılan ve sendika üyesi olan işçilerden dava açan...' ın görülen davası sırasında dinlenen davacı tanıklarının ....'ın işyerinde çalışmak istemediğini beyan ettiğini belirttikleri, yine bu dosyada dinlenen davacı tanıklarının da sendikaya üye olduktan sonra işyerinde çalışmak istemediklerini belirttikleri,

davacı tanığı ...'ın dinlendiği tarihten önceki kış döneminde çıkarıldığını belirttiği işçilerin de aradan geçen süreye göre işyeri kayıtlarının mahkememizce değerlendirilmesine göre emsal alınması da söz konusu olamayacağından ve tüm bu nedenlerle davacı tarafça feshin sendikal nedenlerle yapıldığı ispatlanamadığından ve davacı tanığı ...'un da aynı sebeple mahkememizde davasının bulunması ve sendikal sebeple bulunacağı beyanların sendikal sebeple fesih iddiasında kendi menfaati de bulunduğundan tüm bu nedenlerle iş akdinin feshinin sendikal nedene dayalı olduğunun davacı tarafça delillendirilemediği gerekçesiyle davacının işe iadesine

ancak sendikal tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

Fesih tarihinden yürürlükte olan 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun “sendika özgürlüğünün güvencesi" başlıklı 25.maddesinin 2. fıkrasına göre; işveren, ücret, ikramiye, prim ve paraya ilişkin sosyal yardım konularında toplu iş sözleşmesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla bir sendikaya üye olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında çalıştırma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayrım yapamaz.

3. fıkrasına göre; işçiler, sen ya işverenin izni ile iş saatleri içinde işçi kuruluşlarının faaliyetlerine katılmaları veya sendikal faaliyette bulunmalarından dolayı işten çıkarılamaz veya farkli işleme tabi tutulamaz. 4. fıkrasına göre; işverenin fesih dışında yukarıdaki fıkralara aykırı hareket etmesi halinde işçinin bir yıllık ücret tutarından az olmamak üzere sendikal tazminata hükmedilir.

Iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi halinde, işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir.

Dosya içeriğine göre fesih için geçerli bir nedenin varlığı davalı işverence kanıtlanmadığından mahkemece feshin geçersizliğine karar verilmiş olması isabetli olup davalı temyizi yerinde değildir.

Sendikal neden yönünden incelendiğinde ise; davacı 11.06.2014 tarihinde sendikaya üye olmuştur. İş akdi 08.10.2014 tarihinde feshedilmiştir.

Eldeki dava dosyası, Dairemizden geçen emsal nitelikteki dava dosyaları ile birlikte irdelendiğinde Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı,

yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir. Dairemizden geçen emsal nitelikteki (... sayılı ve ...

Esas sayılı) dava dosyalarında, yerel mahkemelerce belirtilen ilkeler doğrultusunda araştırma yapılmış ve davacılar hakkında daha önce performansa dair işlem yapılmaması, aynı tarihte geçmişteki performans verilerinden dolayı fesihten 1 gün önce savunma istenerek akdin feshedilmesi keza davacılar ile benzer kıdemli ve sendikaya başvuran işçilerin de benzer işlemlere muhatap olmaları gerekçeleriyle iş akitlerinin sendikal nedenle feshedildiği kabul edilmiş olup, kararlar onanmıştır.

Bu tarihten sonrada aynı gerekçeler ile yapılan fesihlerde aynı şekilde sendikal tazminat talebinin kabulüne dair ilamlar onanmıştır.

Dosyada bulunan ...şçileri sendikasının 17/12/2014 tarihli cevap yazısında ....'nin ... adresinde kurulu işyerinde 22.02.2014 tarihinde örgütlenme faaliyetinin başladığı, toplamda 103 işçinin sendikaya üye olduğu ve bunlardan 56 işçinin işten çıkartıldığı ve davacının da sendika toplantılarına katıldığı halde üye olmadığını, işten atma tehditleri devam ettiğinden üye listesinin bildirilmediği belirtilmiştir.

Mahkemece ...' in başka işyerleri nazara alınarak karar verilmesi hatalı olmuştur. Sendikalar işyeri veya işletme bazında örgütlenebileceğinden işletme genellemesi yapılarak karar verilmesi hatalıdır.

Eldeki dava dosyası, Dairemizden geçen emsal nitelikteki dava dosyaları ile birlikte irdelendiğinde, davalı işyerinde sendikal örgütlenmenin 2014 yılının Şubat ayında başladığı, sendikal fesihlerin en çok 2014/Mart, Nisan, Mayıs aylarında yapıldığı ancak daha sonraki aylarda da fesihlerin devam ettiği ve en son 2014/10 ayda iş akdi feshedilen 11 işçiden 8 tanesinin sendikalı olduğu, 3 tanesinin sendika üyesi olmadığı yani işten çıkartılan işçilerin büyük çoğunluğunun sendika üyesi olduğu davacının iş akdinin 15.10.2014 tarihinde feshedildiği anlaşılmaktadır.

Tüm bu hususlar birlikte ele alındığında, davacının iş akdinin sendikal nedenle feshedilmiş olduğunun kabulü dosya içeriğine uygun düşecektir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, 4857 sayılı İş Yasasının 20/3. maddesi uyarınca mahkeme kararı bozulup ortadan kaldırılmış ve davacı vekili davacının yasal sürede başvurusuna rağmen işverence süresi içerisinde işe başlatılma veya başlatılmama şartına tabi olmaksızın 6356 sayılı yasanın 25/4,5 maddesi gereğince 12 aylık brüt (1 yıllık) ücretinden az olmamak kaydıyla sendikal tazmiat talep ettiğinden talebi nazara alınarak Dairemizce aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

...