Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2021/5694 K.2022/5887

Davacılar vekili tarafından, davalı aleyhine 06/12/2019 tarihinde verilen dilekçeyle muhdesatın aidiyetinin tespiti talep edilmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 09/02/2021 tarihli hükmün istinaf yoluyla incelenmesi davacılar vekili tarafından talep edilmiştir. Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince istinaf talebinin esastan reddine dair verilen kararın davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içeriğindeki tüm kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü.

KARAR

Dava, muhdesatın aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

Davacılar vekili; dava konusu taşınmaza ilişkin taraflar ile dava dışı paydaş arasında Perşembe Sulh Hukuk Mahkemesinin 2018/258 Esas sayılı dava dosyası ile ortaklığın giderilmesi davasının derdest olduğunu, dava konusu taşınmaz üzerinde muhdesatların bulunduğunu, Perşembe Sulh Hukuk Mahkemesinin 2018/258 Esas sayılı dava dosyası kapsamında keşif yapıldığını, bilirkişi raporunda, 102 ada 14 nolu parsel üzerinde bodrum, zemin, 1 ve 2, kattan oluşan 3 katlı kargir ev, bodrum ve zemin kattan oluşan depo olarak kullanılan yapı, fırın ve market önünde sundurma bulunduğunun belirlenmiş olduğunu,

tarafların ortak murisi vefat ettikten sonra müvekkillerinin evin 2. katını yaptırdığını, 1.katın içini de yaptırarak, binayı şimdiki haline getirdiklerini, yine taşınmaz üzerinde bulunan bodrum ve zemin kattan oluşan depo olarak kullanılan yapı, fırın ve market önündeki sundurma da tarafların murisinin vefatının sonra müvekkilleri tarafından yaptırıldığını, bu yapıların müvekkillerine ait olduğunu, dava konusu Ordu ili, Perşembe ilçesi, 102 ada 14 parsel sayılı taşınmazda bulunan 3 katlı kargir evin 2. katının, bodrum ve zemin kattan oluşan depo olarak kullanılan yapı,

fırın ve market önünde sundurmanın müvekkillerince yaptırıldığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili; dava konusu muhdesatların bulunduğu taşınmazda pay sahibi olup da işbu davada taraf gösterilmeyen Güllü ...’in davaya dahil edilmesi gerektiğini, dava konusu muhdesatların değerinin ortaklığın giderilmesi davasında keşif yapılarak bilirkişi tarafından belirlendiğini, eksik harcın tamamlanması gerektiğini, başta sundurma olmak üzere taşınmazda yapıldığı iddia edilen iyileştirmeler yönünden tespit davası açılamayacağından davanın hukuki yarar yokluğundan reddini, mahkeme aksi kanaatte ise davanın tüm talepler yönünden esastan reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın reddine dair verilen karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf talebinde bulunulması üzerine Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bu kararın davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince 02.03.2021 günlü ek karar ile davanın miktar itibariyle kesin olduğu gerekçesiyle temyiz talebinin reddine karar verilmiştir.

Ek kararı davacılar vekili temyiz etmiştir.

Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur (4721 s.lı TMK mad. 684/1). Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki ... ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyet kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer (TMK mad. 718).

22.12.1995 tarihli ve 1/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi Eşya Hukukunda, muhdesattan, bir arazi üzerinde yapı ve tesisler ile bağ ve bahçe şeklinde dikilen ağaçları anlamak gerekir. Muhdesat, sahibine arazi mülkiyetinden ayrı, bağımsız bir mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak sağlamaz. Muhdesat sahibinin ..., sadece şahsi bir haktır (TMK mad. 722, 724 ve 729).

Taşınmaz üzerindeki bina, ağaç gibi bütünleyici parça niteliğindeki muhdesatların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetinin varlığından söz edilemez. Açıklanan ilke ve esaslara göre, kural olarak muhdesatın arz malikinden başkasına aidiyetinin tespiti istenemez.

Muhdesatın tespiti davalarında, davanın konusu (müddeabih) muhdesat iddiasını kabul etmeyen davalıların paylarına isabet eden muhdesat değeri (zemin bedeli hariç) olup, buna göre, yargılama sonucunda hüküm altına alman nispi karar ve ilam harcından, aynı şekilde 6100 sayılı HMK’nin 326/2. maddesi uyarınca yargılama giderinden ve davacı yararına takdir edilen vekalet ücretinden davalıların tapudaki payları gözönünde bulundurulmak suretiyle sorumlu tutulmaları gerekir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, davanın, 1.000 TL üzerinden harç ödenmek suretiyle açıldığı, mahkemece yapılan keşif sonucu düzenlenen teknik raporda dava konusu yapıların değerinin saptandığı, ancak harç ikmali yapılmadan sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, 492 sayılı Harçlar Kanunu, harcın alınmasını veya tamamlanmasını tarafların isteklerine bırakmayıp, anılan hususun (temyiz edenin sıfatına bakılmaksızın) mahkemece kendiliğinden gözetileceğini düzenlemiş ve buyurucu nitelikteki 32. maddesinde, yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılamayacağını öngörmüştür.

Hal böyle olunca, öncelikle yukarıdaki ilkeler de dikkate alınarak, davada ileri sürülen muhdesatın aidiyetinin tespiti isteği ile ilgili olarak keşfen saptanan ya da saptanacak dava değeri üzerinden yargılama sırasında eksik harcın tamamlanması, bu zorunluluk yerine getirildiği takdirde davaya devam edilmesi gerekirken, anılan husus gözardı edilerek işin esası bakımından hüküm kurulması doğru olmamış, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince 02.03.2021 günlü ek kararı ile 17.05.2021 günlü 2021/882 E, 2021/952 K sayılı kararının kaldırılmasına, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.