Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2021/5948 K.2021/2914

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 24/04/2014 gününde verilen dilekçe ile ortaklığın giderilmesi talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kısmen kabul kısmen reddine dair verilen 10/03/2016 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir. Davacı; muristen kalan 3 parça menkul mal ile dilekçesinde belirttiği 11 parça taşınmazlardaki ortaklığın satış suretiyle giderilmesini talep ve dava etmiştir. Bir kısım davalılar taşınmazlar üzerindeki yapıların kendilerine ait olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kısmen kabul kısmen reddine, 115 ada 1 parsel sayılı taşınmazla ilgili talebin dava şartı yokluğu nedeniyle reddine, 262 ada 4, 1110 ada 5, 632 ada 53, 1982 ada 172, 130 ada 10, 196 ada 14, 148 ada 20, 137 ada 2, 117 ada 4, 120 ada 11 parsel sayılı taşınmazlardaki ortaklığının aleni satış sureti ile giderilmesine, Boğaziçi Mahallesi, 1110 ada 5 parsel sayılı taşınmazın üzerinde eski kerpiç nitelikli evin ve eklentilerinden; üzerindeki eski evin kök muris ... ile kardeşi olan diğer davalı ... tarafından müştereken yaptırıldığı,

üzerinde yer alan eski garajın ise ... tarafından yaptırıldığı keşif sırasında belirlenmekle satış bedelinden elde edilecek gelirin dağıtımı sırasında bu hususun dikkate alınmasına, dava konusu gayrimenkuller üzerinde miras bırakan ... eşi ...'ın yargılama sırasında hissesini devir ettiği anlaşıldığından bu hususun yapılacak satış sırasında göz önüne alınmasına karar verilmiştir.

Hükmü, davalı ... temyiz etmiştir. Paydaşlığın (ortaklığın) giderilmesi davaları iki taraflı, taraflar için benzer sonuçlar doğuran davalardır. Bu davalarda davalı da davacı gibi aynı haklara sahiptir.

Paydaşlığın (ortaklığın) satış yoluyla giderilmesi halinde dava konusu taşınmaz üzerinde bina, ağaç v.s. gibi bütünleyici parçalar (muhdesat) varsa bunların arzla birlikte satılması gerekir.

Ancak muhdesatın bir kısım paydaşlara (ortaklara) ait olduğu konusunda tapuda şerh varsa veya bu hususta bütün paydaşlar ittifak ediyorlarsa ve muhdesat arzın değerinde bir artış meydana getiriyorsa bu artışın belirlenmesi için dava tarihi itibariyle arzın ve muhdesatın değerleri ayrı ayrı tespit edilir. Belirlenen bu değerler toplanarak taşınmazın tüm değeri bulunur.

Bulunan bu değerin ne kadarının arza ne kadarının muhdesata isabet ettiği yüzdelik (%...) oran kurulmak suretiyle belirlenir. Satış sonunda elde edilecek bedelin bölüştürülmesi de bu oranlar esas alınarak yapılır. Muhdesata isabet eden kısım muhdesat sahibi paydaşa, geri kalan bedel ise payları oranında paydaşlara (ortaklara) dağıtılır.

Bütünleyici parçanın (muhdesat) arzın paydaşlarına (ortaklarına) değil de üçüncü şahsa ait olduğunun anlaşılması halinde bu kimseyi muhdesat sahibi olarak davaya dahil etmek ve ona satış bedelinden pay vermek mümkün değildir.

Öte yandan 492 sayılı Harçlar Kanununun eki Tarifenin "Karar ve İlam Harcı" başlığı altında düzenlenen 1. maddesinin (c) fıkrası uyarınca bir gayrimenkulün hissedarlar arasında satış suretiyle şuyuun izalesine dair hükümlerde gayrimenkulün satış bedeli üzerinden binde 11,38 oranında, menkul niteliğindeki mallar üzerindeki paydaşlığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi halinde ise 2. maddesinin (a) fıkrası hükmü uyarınca maktu harç ile yetinilmesi gerekir.

Somut olaya gelince; yargılama sırasında davalılardan bir kısmına ait olduğu tespit edilen muhdesatlar yönünden yukarıda açıklanan ilkeler gözetilerek bilirkişiden rapor alınmak suretiyle satış bedelinden ne kadarının muhdesata isabet ettiğinin yüzdelik oran kurulmak suretiyle belirlenerek, muhdesata isabet eden kısmın muhdesat sahibi paydaşa, geri kalan bedelin ise payları oranında paydaşlara dağıtılması ve dağıtım oranlarının hükümde açıkça gösterilmesi gerekirken, hüküm kısmında tespit edilen muhdesatlardan elde edilecek satış bedelinin gelirin dağıtımı sırasında dikkate alınmasına karar verilmesi ve hükmün bozulması gerekmiştir.

Kabule göre de; dava konusu taşınırların satış suretiyle ortaklığının giderilmesine karar verildiği, bu yönden maktu karar ve ilam harcına hükmedilmesi gerekirken % 011,38 oranında harca hükmedilmesi de doğru değildir.