Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2021/613 K.2021/696

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 11.01.1991 gününde verilen dilekçe ile tapu kaydındaki şerhin terkini talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; tapu idaresi aleyhindeki davanın husumet yönünden reddine, diğer davalılar aleyhindeki davanın kabulüne dair verilen 10.12.1991 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... mirasçıları vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

Davacı vekili, davacının maliki bulunduğu...Köyü 1230 parsel sayılı taşınmazda bulunan muhdesatın kaline, davalı gerçek kişilerin elatmalarının önlenmesine mahkemece karar verildiğini ve davaların muhdesatı söküp taşınmazdan ayrıldıklarını belirterek, tapu kaydında yer alan muhdesatın davalılara ait olduğu yolundaki beyanın terkinine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... idaresi vekili; müvekkili idareye husumet düşmediğini belirterek davanın reddini savunmuş; diğer davalılar davaya cevap vermemişlerdir.

Mahkemece, tapu idaresi hakkındaki davanın husumet yönünden reddine, diğer davalılar aleyhindeki davanın kabulüne, 1230 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydında beyanlar hanesinde yer olan "imar ve ihyası ...'ye aittir. B harfli ev ... ve ...'ye, C harfli ev Döndü Metli'ye aittir." şeklindeki şerh ve beyanın tapu kaydından iptaline karar verilmiştir.

Hükmü davalı ... mirasçıları vekili temyiz etmiştir.

Dava ehliyeti davada taraf olma ehliyetidir. 6100 sayılı HMK’nun 50. maddesinde medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olanların, davada taraf ehliyetine de sahip olacağı hüküm altına alınmıştır. Yasa hükmünde belirtildiği üzere taraf ehliyeti, medeni hukuktaki hak ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir. Maddede gerçek ve tüzel kişi ayırımı yapılmaksızın, medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olanların davada taraf ehliyetine de sahip olacağı belirtilmiştir.

Öte yandan dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetine göre belirlenir (HMK m.51). Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmayanlar davada kanuni temsilcileri, tüzel kişiler ise yetkili organları tarafından temsil edilir (HMK m.52). Dava takip yetkisi, talep sonucu hakkında hüküm alabilme yetkisidir. Bu yetki, kanunda belirtilen istisnai durumlar dışında, maddi hukuktaki tasarruf yetkisine göre tayin edilir (HMK m.53).

Taraflardan birinin ölümü hâlinde, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, bu hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, talep üzerine davayı takip için kayyım atanmasına karar verebilir (HMK m.55).

Türk Medeni Kanununun 28. maddesinde, gerçek kişinin ölümüyle medeni haklardan yararlanma ehliyeti ve buna bağlı olarak da taraf ehliyetinin sona ereceği belirtilmiştir. Dava tarihinden önce ölüm nedeniyle şahsiyeti son bulan kişinin taraf ehliyetini yitireceği kuşkusuzdur.

Bu itibarla, gerek Türk Medeni Kanunu gerekse Hukuk Muhakemeleri Kanunu, dava açıldığı zaman hayatta bulunan kişiler yönünden düzenleyici hükümler koymuş, ölen kişiler hakkında açılacak davalar yasalarımızda yer almamıştır. Nitekim 04.05.1978 tarihli ve 1978/4-5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da dava tarihinden önce ölen kişinin taraf ehliyetini yitireceği, aleyhine dava açılamayacağı, dava tarihinde şahsiyeti sona ermiş kimsenin mirasçılarına halefiyet kuralı uygulanamayacağından davaya dahil edilmek veya dava ıslah edilmek suretiyle davaya devam edilemeyeceği vurgulanmış, bu doğrultudaki içtihatlar kararlılık kazanmıştır.

Somut olayda; dosyada mevcut veraset ilamına göre davalı ...'nin dava açılmadan önce 28.03.1965 tarihinde öldüğü bu şekilde taraf ehliyetinin bulunmadığı ve aleyhine dava açılamayacağı anlaşıldığından, hakkındaki davanın reddi gerekirken, yazılı olduğu şekilde kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bozulması gerekmiştir.