Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/2395 K.2023/3520

Taraflar arasındaki tapu kaydındaki satış vaadi şerhinin terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Diye Mahallesi, 1919 ada 9 parsel sayılı taşınmazı, murisi Bekir Mısırlıoğlu'nun Karapınar Noterliğinde 25.08.1981 tarihinde düzenlenen .... yevmiye numaralı satış vaadi sözleşmesi ile davalıların murisi Mehmet oğlu ....'e satmayı vaadettiğini ve satış vaadi sözleşmesinin tapuya şerh edildiğini ancak taşınmazın hiçbir zaman davalıların murisi ve davalılara teslim edilmediğini, satış vaadi sözleşmesi üzerinden otuz beş yıl geçmesine rağmen davalıların tapudaki şerhi kaldırmaya yanaşmadıklarını, tapudaki şerh süresinin beş yıl olduğunu ileri sürerek, tapuda davalıların muris lehine tesis edilen 25.08.1981 tarih ve 486 yevmiye numaralı satış vaadi şerhinin kaldırılmasını talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalılardan ... cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın satış bedelinin davacı tarafa ödendiğini, taşınmazın murisine teslim edildiğini, satış vaadi sözleşmesinden sonra babası olan muris ....'in dava konusu yeri ekip diktiğini, taşınmaz üzerinde her türlü tasarrufta bulunduğunu, babası vefat ettikten sonra çok sayıda mirasçı olduğu için kendi aralarında anlaşamadıklarını, davacının bu nedenle bu yeri tekrar zaptetmeye çalıştığını, davacının kendilerine dava konusu yerin tapusunu vereceğini söyleyerek oyaladığını beyan ederek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 13.02.2019 tarihli ilk kararı ile davanın kısmen kabulüne, 1919 ada 9 parsel sayılı taşınmazda davacı hissesinde yer alan 25/08/1981 tarih ve 486 yevmiye No.lu şerhin terkinine, davacının kendi payını aşan talebinin aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesinin 05.03.2020 tarihli kararıyla ilk derece mahkemesince, taşınmaz üzerindeki 25.08.1991 tarih ve 5953 yevmiye numaralı işlemle konulan satış vaadi şerhinin terkini için davacı tarafça ilgili tapu müdürlüğüne başvuru yapılıp yapılmadığı belirlenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile işin esası hakkında karar verilmesi doğru olmadığından ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Kaldırma kararı sonrası yapılan yargılamada bu defa İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

Red gerekçesi: Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, satış vaadi sözleşmesinin beş seneden fazla bir müddet için şerhinin mümkün olmadığı, sözleşmede böyle bir kayıt olsa bile beş yıllık sürenin dolmasının ardından malik tarafından, şerhin terkininin Tapu Müdürlüğünden talep edilebileceği, Tapu Kanun'un 26 ncı maddesine dayanılarak şerhi kaldıracak olan merciin mahkeme değil, taşınmaz malikinin istemi üzerine Tapu müdürü veya memuru olduğu, Karapınar Tapu Müdürlüğünden gelen cevabi yazıya göre, davacı tarafça böyle bir başvurunun da bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş olup, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava konusu şerh işleminin 25.08.1981 tarihinde davacının murisi Osman oğlu .... ile davalıların murisi .... oğlu ..... arasında yapılan satış vaadi sözleşmesi sonucu konulduğunu, davacının eldeki davayı mirasçı sıfatıyla açtığı hususunun gözden kaçırıldığını, davacının mahkemenin kararına gerekçe gösterdiği Tapu Sicil Müdürlüğüne başvuru yapmaması hususunun, sözleşmenin bizzat tarafı olmayıp halefi olduğu ve dava açıldığında kaldırma başvurusu için Kanun'un öngördüğü 5 yıllık sürenin çoktan geçtiği için kanunen mümkün olmadığını,

yerel mahkemenin bozma sonrasında tapu sicil müdürlüğüne yazdığı müzekkerenin hatalı olduğunu, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesinin açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüş ve kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması ve davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından, dava öncesinde Tapu Müdürlüğüne başvuru yapmanın bir dava şartı olarak görüldüğü ve bunun hukuki olmadığını, yerel mahkeme ve Bölge Adliye Mahkemesi kararının hakkaniyete aykırı olduğunu beyanla hükmün bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, tapu kaydında yer alan ".....'e satış vaadi 25/8/1981 yev. 486 )1617 sayılı Kanun'un 8 inci maddesindeki temlik yasağı kalktıktan sonra hüküm ifade edileceği)" şerhinin terkini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Taşınmaz satış vaadi sözleşmelerinin, Türk Medeni Kanunu'nun 1009 uncu maddesi uyarınca tapunun beyanlar hanesine şerhi mümkündür.

3. Tapu Kanunu'nun 26 ncı maddesine göre; Noterlik Kanunu'nun 44 üncü maddesinin (B) bendi gereğince noterler tarafından tanzim edilen gayrimenkul satış vaadi sözleşmeleri taraflardan biri isterse gayrimenkulün siciline şerh verilir (2644 sayılı Tapu K. m. 26/7).

4. Şerhten itibaren beş yıl içinde satış yapılmaz veya irtifak hakkı tesis ve tapuya tescil edilmezse işbu şerh tapu sicil muhafızı veya memuru tarafından re`sen terkin olunur (2644 sayılı Tapu K. m. 26/8).

3. Değerlendirme 1. Somut olayda; davacı tapu kaydındaki satış vaadi şerhinin terkini isteminde bulunmuş olup, yasal olarak kendisine tanınan idari yol dışında adli yargıda bu hususun hüküm altına alınmasını istemiştir.

2. Hal böyle olunca, mahkemece işin esasının incelenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken davacı tarafından idari başvuru yolu tüketilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan harcın istek halinde yatırana iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,