Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/2406 K.2023/4594

Taraflar arasındaki ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın aktif husumet yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 10.10.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davalı ... adına Avukat ... ... ... geldi. Başka gelen olmadı. Davacı vekili ... ...'in vermiş olduğu mesleki ve sağlık nedenleriyle duruşmanın ertelenmesi talebini içeren dilekçesinin reddine karar verildi. Açık duruşmaya başlandı. Gelenin sözlü açıklaması dinlenildikten sonra açık duruşmanın bittiği bildirildi. İşin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı dava dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu 701 ada 6 parsel ... taşınmazda paydaş olan ...'in kızı olduğunu, taşınmazda 39/40 hissenin hükmen satıcı ... adına tescil edildiğini ve ...'in hissesini 08.02.2018 tarihli resmi senetle davalı ...'ya 127.000,00 TL bedelle satış yoluyla devrettiğini belirterek, ön alım ... nedeniyle dava konusu taşınmazda davalı adına kayıtlı bu payın müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davacı vekili 27.06.2018 tarihli dilekçesinde; davalı ...'nın dava konusu hisseyi muvazaalı olarak yüksek bedelle ...'a devrettiğini, bu nedenle ilk satış bedeli üzerinden ön alım hakkını 6100 ... Kanun'un 125 inci maddesi uyarınca ...'a karşı kullanmak istediğini beyan etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazı gerçekte 325.000,00 TL bedelle satın aldığını ve yatırım için aldığı bu yeri 08.05.2018 tarihinde (dava tarihinden sonra) ...'a 400.000,00 TL bedelle sattığını, davadan 23.05.2018 tarihinde haberdar olduğunu beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı ... cevap dilekçesinde; satış bedelinde muvazaa olmadığını, taşınmazın ortaklığın giderilmesi davası sonucunda satışına gidildiğini, davacının kötü niyetli olduğunu beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazda davacının miras bırakanı ...'in hissesinin bulunduğu ve davacının tek başına bu davayı açamayacağı gerekçesiyle davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davacının tek başına dava açabileceğini, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi için süre verilmediğini, taraf teşkili sağlanmadan karar verildiğini, ayrıca kararın vekalet ücreti yönünden de kaldırılması gerektiğini beyan ederek ve re'sen gözetilecek sebeplerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının isteminin tereke adına olmadığı gibi tereke yararına yada terekenin korunmasına yönelik olmayıp kendi adına tescil istemi içeren tasarrufi bir işlem olduğu, böyle bir davada başlangıçta davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebeplerle kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.4721 ... ... Medeni Kanunu'nun (4721 ... Kanun) 732, 733 ve 734 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Ön alım hakkının kullanılmasında davacının dayandığı pay elbirliği mülkiyetine konu ise tüm ortakların birlikte dava açması veya birinin açtığı davaya diğerlerinin muvafakat etmesi gerekir. Çünkü bu gibi hallerde 11.10.1982 tarihli 3/2 ... Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca davanın tereke adına açıldığının kabulü gerekir.

Davaya muvafakat, duruşmaya gelip bu konuda beyanda bulunmakla veya imzası noterce onaylı muvafakat belgesi ibraz edilmesi suretiyle yahut davacı adına davayı takip eden avukata vekalet verilmesi ile sağlanabilir. Bu yolda ortakların tümünün muvafakati sağlanamazsa ... Medeni Kanununun 640. maddesi hükmü uyarınca murisin terekesine görevli mahkemede temsilci atanması için davacıya süre verilir.

Temsilci davacı dışında biri olursa davacının sıfatı sona ereceğinden davayı temsilci takip eder. Dava hakkına ilişkin olan bu hususun hakim tarafından kendiliğinden öncelikle nazara alınması gerekir.

2. Diğer taraftan; mirasçılardan biri, süresinde dava açmış olur ve davanın yürütülmesi sırasında müşterek mülkiyete çevirme yapılır ise, artık öteki mirasçıların onamının aranması ya da terekeye temsilci atanması gereksiz kalır. Bu durumda dava, sonuçlandırılır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 08.01.1958 tarihli ve 6/4 Esas, 1 Karar ... ilamı ile, bu sonucu desteklerken şöyle demiştir: "Davacı, iştirak halinin mevcut olduğu sırada şufa davasını açarak sukutu hak müddetini önlemiş ve davanın devamı sırasında iştirak halinin, müşterek mülkiyete kalbedilmesi sebebiyle bertaraf edilmiş olmasına göre varit olan özel daire bozma ilamına uyulmak lazım gelir. (Karahasan, M....: Yeni ... Medeni Kanunu Eşya Hukuku, 2007, C.2, s. 1123 ).

3. Bu genel açıklamalarda sonra somut olaya gelince; UYAP sisteminde bulunan Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi (TAKBİS) kayıtları üzerinden yapılan güncel sorgulamaya göre; davacının dava konusu 701 ada 6 parsel ... taşınmazda, İlk Derece Mahkemesinin karar tarihi olan 07.01.2020 tarihinden önce, 25.10.2019 tarihli elbirliği mülkiyetinin sona erdirilmesi işlemi ile 3/800 pay sahibi olduğu anlaşılmıştır. Bu durumda mahkemece, yukarıda açıklanan ilkeler ve yargısal kararlar gözetilerek tapu kaydında oluşan yeni duruma göre değerlendirme yapılıp sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu sebeple bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Yargıtay duruşma vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,