Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/2451 K.2023/3604

Taraflar arasındaki muhdesat aidiyetinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile kamu düzeni nedeniyle hükmün kaldırılmasına, davanın kabulüne dair hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı ... vekili; 1870 ada 11 parsel üzerinde bulunan 3 katlı bina, ahır, depo müştemilatı, tel örgü ve kapısı ile ağaçlardan oluşan muhdesatların tamamının müvekkili tarafından yapıldığını ve dikildiğini belirterek muhdesatın tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili; muhdesatların kimin tarafından yapıldığının bilinmediğini, üzerinde herhangi bir hak iddiasında bulunmadıklarını, kim tarafından yapıldığı ve kullanıldığının, tanık, keşif ve bilirkişi incelemeleri ile ortaya konulmasını istediklerini dile getirmiştir.

2.Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; müvekkili idarenin taşınmaz üzerindeki muhdesatla ilgili bir hak iddiası bulunmadığını, bu davanın açılmasında idarenin herhangi bir kusuru olmadığını, aleyhe yargılama giderlerine hükmedilmemesini belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında davanın kabulüne karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Hazine vekili, müvekkili idare aleyhine yargılama giderleri ile avukatlık ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, muhdesatın müvekkili idare tarafından meydana getirildiği yönünde bir iddia ileri sürmediklerini, kararın bu yönüyle kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...davaya konu muhdesatlar üzerinde hak iddiasında bulunan Hazine'nin yargılama gideri ve vekalet ücretinden taşınmazdaki hissesi oranında sorumlu tutulmasında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığını belirtmiş ayrıca Hazine’nin payına isabet eden 134.935,49 TL muhdesat bedeli üzerinden hesaplanan 9.217,44 TL’nin Hazine harçtan muaf olduğundan Hazine'den alınmasına yer olmadığına,

bakiye 5.206,94 TL’nin davalı Maliye Hazinesi dışında kalan diğer davalılardan taşınmazdaki hisseleri oranında alınarak Hazine’ye irat kaydına karar verilmesi gerekirken bakiye harcın tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine’ye irat kaydına karar verilmesi doğru olmadığından hükmün bu bölümünün kamu düzenine ilişkin nedenlerle kaldırılmasına ve yeniden davanın kabulüne dair hüküm kurulmasına" karar vermiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine vekili, muhdesatın davalı tarafından meydana getirildiği yönünde bir iddia olmamasına rağmen Hazine aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesinin doğru olmadığını, davanın reddini istediklerini belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, muhdesat aidiyetinin tespiti istemine ilişkin olup uyuşmazlık, davacının dava açmakta hukuki yararının olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

1.Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur (4721 s.lı TMK. mad. 684/1). Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyet kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere kalıcı yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer (TMK mad. 718).

22.12.1995 tarih ve 1/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi Eşya Hukukunda, muhdesattan, bir arazi üzerinde kalıcı yapı ve tesisler ile bağ ve bahçe şeklinde dikilen ağaçları anlamak gerekir. Muhdesat, şahsi bir hak olup (TMK 722, 724, 729 m.ler), sahibine arazi mülkiyetinden ayrı bağımsız bir mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak bahşetmez.

Taşınmaz üzerindeki kalıcı yapı, ağaç gibi bütünleyici parça niteliğindeki muhdesatların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetinin varlığından söz edilemez. Açıklanan bu ilke ve esaslara göre, kural olarak muhdesatın arz malikinden başkasına aidiyetinin tespiti istenemez.

2.Tespit davası, kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilamın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Bilindiği üzere, tespit davalarının görülebilmesi için güncel hukuki yararın bulunması (6100 s.lı HMK mad.106/2) ve dava sonuçlanıncaya kadar da güncelliğini kaybetmemesi gerekir.

Tespit davaları eda davalarının öncüsüdür, bu nedenle eda davası açılmasının mümkün olduğu hallerde, tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmektedir. Hukuki yararın bulunması dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi, hakim tarafından da re'sen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti halinde davanın, dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmelidir (HMK mad.114/1-h, 115).

3.Öğretide ve Yargıtay'ın devamlılık gösteren uygulamalarında, taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davasının, kentsel dönüşüm uygulamasının ya da kamulaştırma işleminin bulunması gibi istisnai durumlarda muhdesatın tespiti davasının açılmasında güncel hukuki yararın bulunduğu kabul edilmektedir.

3. Değerlendirme Somut olaya gelince, ortaklığın giderilmesi davasında verilen yetki üzerine muhdesat aidiyetinin tespiti davası açılmış ise de; muhdesat aidiyetinin tespiti davası kesinleşmeden Akyurt Sulh Hukuk Mahkemesi 28.02.2019 tarihli 2017/115 Esas, 2019/21 Karar sayılı kararı ile Tahir'in muhdesat iddiası kabul edilerek ortaklığın satış suretiyle giderilmesine, satış bedelinin % 68,390'ının muhdesat sahibi davalı ...'e, geriye kalanının paydaşlara payları oranında ödenmesine karar verilmiş olup 16.03.2023 tarihinde istinaf isteminin reddi üzerine kesinleştiğinden davacı ...'in muhdesatın tespitini istemekte hukuki yararı kalmamıştır.

Hal böyle olunca davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde olduğu üzere kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,