Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/289 K.2023/1422

Taraflar arasındaki mirasın hükmen reddi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... Dairesi vekili ve davalı .... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalıların esasa yönelik istinaf başvurusunun reddine, davalı ... Dairesi yönünden istinaf talebinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili, davalı .... vekili ve davalı ... Dairesi vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 27.12.2010 tarihinde ölen miras bırakan ...'in terekesinin borca batık olduğunu belirterek mirasın hükmen reddinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılardan ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davanın süresinde açılmadığını ve terekenin benimsenmesine yönelik hareketlerin araştırılması gerektiğini belirtmek suretiyle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Dairesi vekili ile davalı ...Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalı ... Dairesi vekili; terekenin yeterince araştırılmadığını, somut olarak borca batıklık durumunun ispat edilemediğini ve aleyhlerine hükmedilen vekâlet ücretinin kanuna aykırı olduğunu belirterek itiraz etmiştir.

2. Davalı .... vekili; davanın süresinde açılmadığını ve terekenin benimsenmesine yönelik hareketler araştırılmadan verilen hükmün kaldırılması gerektiğini belirterek itiraz etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile terekenin borca batık olduğunun tespiti ile yazılı şekilde karar verilmiş olmasında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, öte yandan davalı-alacaklının, murisin terekesinin borca batık olduğunu bilmediği, bilmesinin mümkün olmadığı, yapılan yargılama sonrasında terekenin borca batık olup olmadığına karar verildiği göz önünde bulundurularak davacılar lehine vekâlet ücretine hükmedilemeyeceği gerekçeleriyle davalı ve dahili davalı vekilinin esasa yönelik istinaf taleplerinin reddine, davalı kurum vekilinin vekâlet ücretine yönelik istinaf talebinin kabulü ile kararın kaldırılarak esasa yönelik hüküm kısmının aynen muhafazasına ve davacılar yararına vekâlet ücreti takdirine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, davalı ... Dairesi vekili ile davalı .... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... Dairesi vekili, istinaf başvurusundaki gerekçelerle kararı temyiz etmiştir.

2. Davalı .... vekili, istinaf başvurusundaki gerekçelerle kararı temyiz etmiştir.

3. Davacılar vekili, lehlerine hükmedilen vekâlet ücretinin Bölge Adliye Mahkemesince kaldırılmasının kanuna aykırı olduğu gerekçesiyle kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, mirasın hükmen reddinin tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. TMK'nın 605/2 nci maddesine dayanan mirasın reddi istemi süreye tâbi olmayıp mirasçıların iyi niyetli ya da kötü niyetli olmalarının bir önemi bulunmamaktadır. Murisin ödemeden aczi ölüm tarihine göre belirlenir. Ölüm tarihi itibarıyla murisin tüm malvarlığı terekenin aktifini, tüm borçları ise terekenin pasifini oluşturur. Terekenin pasifinin aktifinden fazla olması terekenin ödemeden aczini ve dolayısıyla da terekenin borca batık olduğunu gösterir (TMK m. 605/2).

2. Mirasın hükmen reddine ilişkin olarak açılan davalarda, terekenin açıkça borca batık olup olmadığının araştırılması gerekmektedir. İcra takibi sonunda aciz vesikası düzenlenmesi hâlinde terekenin borca batık olduğu kabul edilir. Aksi hâlde terekenin borca batık olup olmadığı, murisin malvarlığı bulunup bulunmadığının usulüne uygun olarak bankalar, trafik tescil müdürlüğü, vergi daireleri, belediyeler ve tapu müdürlüğü vb. kurum ve kuruluşlardan sorulması, murisin alacak ve borçları zabıta marifetiyle de araştırılarak aktif malvarlığı ile takibe konu borç miktarı gözönünde tutularak aktif ve pasifinin tereddüde neden olmayacak şekilde ölüm tarihi itibarıyla belirlenmesi gerekmektedir.

3. Değerlendirme

Somut olayda, davacı taraf muris ...’in ölüm tarihi itibarıyla davalı ... dairesine borcu olduğunu, terekede aktif bulunmadığını belirterek borca batıklığın tespiti isteminde bulunmuştur. Murisin ödemeden aczi ölüm tarihine göre belirlenir. Ne var ki Mahkemece terekenin aktif ve pasifi araştırılırken ölüm tarihinin baz alınmadığı görülmektedir.

O halde Mahkemece yapılması gereken iş, murisin 27.12.2010 tarihi itibarıyla tapuda taşınmaz kaydının, trafik sicilinde araç kaydının, bankada mevcut hesabının bulunup bulunmadığının araştırılması için ilgili tapu, emniyet ve banka şubelerine yazı yazılmalıdır. Öte yandan, murisin davalı ... dairesine olan borcu miktar itibarıyla sorulduğu hâlde 271,051,03 TL tutarındaki vergi borcunun kaynağının ilgili kurumdan sorulmadığı anlaşılmıştır.

Vergi borcunun dayanağı araştırılarak tanıklarca murisin işlettiği söylenen çamaşırhaneden ya da şirket ortaklığından kaynaklanıp kaynaklanmadığının araştırılması ile yine bahsedilen çamaşırhanenin akıbetinin ne olduğu, benimseme anlamına gelebilecek eylemlerde bulunulup bulunulmadığının tespit edilmesi gerekirken Mahkemece, belirtilen hususlar üzerinde durulmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,