Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/4544 K.2023/5130

Taraflar arasındaki mülkiyet hakkından kaynaklanan el atmanın önlenmesi ve ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun HMK.nun 353/1-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin Kayseri ili, Melikgazi ilçesi, ... Mahallesi, 28/A adresinde kain taşınmazın maliki olduğunu, İstanbul'da yaşadığını, kira bedelinin ödenmemesi üzerine taşınmazın dava dışı şahıslara kiraya verildiğini öğrendiğini, kira bedelinin tahsili için ödeme emri gönderilmesi üzerine taşınmazı davalının kullandığının tespit edildiğini, kira sözleşmesinde açıkça alt kiralama yasağı bulunduğunu, davalının tahliyesiyle ilgili işlemlerden sonuç alınamadığını ileri sürerek; taşınmaza haksız el atmanın önlenmesini, davalının tahliyesini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 1.000,00 TL ecrimisilin 01/01/2020 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesi sunmamış, duruşmadaki beyanında; taşınmazı ... ve ...'tan 105.000,00-TL'ye kiraladığını, iş yeri malikleriyle sözleşme yapmadıklarını ileri sürerek; davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Taşınmazın, kira sözleşmesiyle ... ... ve ... ... isimli şahıslara kiraya verildiği, haricen yapılan araştırmada taşınmazı davalının kullandığının öğrenildiği, sözleşmeye aykırı olarak taşınmazın kullanımını devrettiklerinin anlaşıldığı,

davalı ile dava dışı ... ... arasında yapılan kira sözleşmesi sunulmuş ise de taşınmaz maliki/davacı ile yapılmadığından sözleşmenin davacıyı bağlamayacağı, davacı ... vekili ile dava dışı ... ... ve ... ... arasında arasındaki kira sözleşmesinde ise açıkça kiraya verenin yazılı izni olmadan başkasına devretme ve kiralama yasağı bulunduğu, davalının işgalinin haklı nedene dayanmadığı, talep edilen 01/01/2020-14/12/2020 dönemine ilişkin ecrimisilin 101.500,00 TL olduğu, taşınmazın tam hisseyle davacı ... adına tescil edilmiş olması,

diğer davacı ...'ın yalnızca vekil olarak hareket etmesi nedeniyle aktif dava ehliyeti bulunmadığı..." gerekçesiyle;

-Davanın ... yönünden (aktif) husumet yokluğu nedeniyle reddine,

-Davalının Kayseri ili, Melikgazi ilçesi, ... Mahallesi, 2579 ada 4 parselde, 8 bağımsız bölüm numaralı meskendeki (Bedesten İş Merkezi No:28/A) depolu asmakatlı dükkan vasıflı taşınmaza el atmasının önlenmesine, 101.500,00 TL ecrimisil bedelinin 01/01/2020 tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalıdan alınarak davacı ...'a ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili: müvekkilinin iyi niyetli zilyet olup ecrimisil için gerekli kötüniyet şartının ispatlanamadığını, taşınmazın, davacı malik tarafından dava dışı ... ... ve ... ... isimli şahıslara kiralandığını, kendisine kiralayan kişilerin kiraya vermeye yetkili kişiler olmadığını bilmediklerini ve bilebilecek durumda da olmadan iyiniyetle kiraladıklarını, kullanımlarının haklı nedene dayandığını, dava açılmadan müvekkiline ihtarname gönderilmemesinin usul ve yasaya aykırılık teşkil ettiğini, intifadan men şartının gerçekleşmediğini ileri sürerek; kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Taşınmazın mülkiyetinin davacı ...'a ait olup (eşi) ... tarafından vekil sıfatıyla hareketle 31.12.2019 tarihinde dava dışı ... ... ve ... ...'ya bir yıl için kiralandığı, sözleşmenin birinci maddesinde alt kira yasağının bulunduğu; ... davalının, taşınmazı dava dışı ... ...'dan kiraladığını süresinde ileri sürmediği gibi, TBK'nın 322/2. maddesi hükmüne göre de böyle bir devrin geçerli olmadığı, Yargıtay ilamlarında da alt kira yasağı bulunmasına rağmen alt kiracı olanın fuzuli şagil kabul edildiği,

iyiniyet nedeniyle ecrimisilden sorumlu tutulmaması gerektiği yönündeki istinaf sebebinin yerinde olmadığı, taşınmazı işgal eden üçüncü şahıs olduğundan elatmanın önlenmesi ve ecrimisil talebinde bulunabilmesi için taşınmaz malikinin fuzuli şagili uyarmasının şart olmadığı, davalı tarafın tüm istinaf taleplerinin reddi gerektiği gerekçesiyle"; istinaf başvurusunun HMK.nun 353/1-b-1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili: istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü başvuru nedenleriyle temyiz isteminde bulunmuş, ilave olarak; yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri temyiz dilekçesi ekinde sunup müvekkilinin adli yardım talebinde bulunduğunu belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; el atmanın önlenmesi ve ecrimisil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.4721 ... Türk Medeni Kanunu’nun 683. maddesinde; "Bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir. Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız elatmanın önlenmesini de dava edebilir."

2.4721 ... Türk Medeni Kanunu’nun, "İyiniyetli olmayan zilyet bakımından” kenar başlıklı 995 inci maddesi hükmüne göre; " İyiniyetli olmayan zilyet, geri vermekle yükümlü olduğu şeyi haksız alıkoymuş olması yüzünden hak sahibine verdiği zararlar ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal eylediği ürünler karşılığında tazminat ödemek zorundadır.

İyiniyetli olmayan zilyet, yaptığı giderlerden ancak hak sahibi için de zorunlu olanların tazmin edilmesini isteyebilir.

İyiniyetli olmayan zilyet, şeyi kime geri vereceğini bilmediği sürece ancak kusuruyla verdiği zararlardan sorumlu olur."

3. Bilindiği üzere, gerek öğretide ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, zilyet olmayan malikin, malik olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarih 22/4 ...

İçtihadı Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır. Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır.

Bu nedenle, haksız işgalden ... normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan ve kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir (YHGK'nun 25.02.2004 gün ve 2004/1-120-96 ... kararı).

4. 25.05.1938 tarih ve 29/10 ... Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve Yargıtay'ın aynı yoldaki yerleşmiş içtihatları uyarınca ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tabi olup bu beş yıllık süre dava tarihinden geriye doğru işlemeye başlar.

3. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Somut uyuşmazlıkta; mahkemece haklı bir sebebe dayalı olmadan taşınmazı işgal eden davalı hakkında el atmanın önlenmesine karar verilmiş olmasında isabetsizlik yoktur. Ancak; dosya kapsamındaki kira sözleşmesinden anlaşıldığı üzere davalı, taşınmazı 04.06.2020 tarihinden itibaren kullanmaya başlamıştır. O halde; bu tarihten geçerli olmak üzere ecrimisil miktarı hesaplanması gerekirken önceki tarihli olarak 01.01.2020 tarihi itibariyle ecrimisile hükmedilmesi suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulması yerinde görülmemiş, bu nedenle hükmün bozulması gerekmiştir.

3. Davalının adli yardım talebinde bulunduğu ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri temyiz dilekçesi ekinde sunduğu anlaşılmıştır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalının adli yardım talebinin kabulüne,

Temyiz itirazları yerinde görüldüğünden kabulü ile 6100 ... HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının KALDIRILMASINA,

İlk derece mahkemesi kararının yukarıda belirtilen nedenle BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,