Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/4692 K.2022/7177

Davacı tarafından, davalılar aleyhine 04/10/2013 gününde verilen dilekçe ile geçit ... tesisi talebi üzerine Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin bozma ilamına uyularak yapılan duruşma sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 29/04/2021 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, Türk Medeni Kanununun 747. maddesi gereğince geçit ... kurulması isteğine ilişkindir. Davacı, Afyonkarahisar ili, İscehisar ilçesi, 3123 parsel sayılı taşınmazı yararına, davalıya ait 3122 parsel sayılı taşınmaz üzerinde geçit ... kurulmasını istemiştir. Davalılar, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucu; davanın kabulüne dair verilen kararın davalı ... tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 04.12.2019 tarihli 2019/619 Esas - 2019/8185 Karar sayılı ilamı ile özetle; "...a).... Bozma kararından sonra hüküm tekrarı ile yeniden hüküm kurulmadığı, b)...hüküm tarihine en yakın yeni bir bedel tespiti yapılarak bu bedelin depo ettirilmediği, c)....

Hükme esas alınan fen bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığı, temyiz eden davalının geçit güzergahında 24 adet meyve ağacı bulunduğunu belirttiği halde ağaçların bedelinin geçit bedeline eklenmediği ayrıca geçit güzergahında yer alıp almadığı hususunun da açıklığa kavuşturulmadan karar verilmesinin doğru olmadığı" gerekçeleriyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulü ile 1)davalı Hazineye karşı açılan davanın husumet yönünden reddine, 2) Fen bilirkişisi ... ... tarafından hazırlanan 14/12/2020 tarihli raporda, Afyonkarahisar ili, İscehisar ilçesi, ... Köyü, 3122 nolu parsel üzerinde A harfi ile gösterilen 3 metre eninde 47,69 metrekare yüzölçümündeki alan üzerinden 3123 nolu parsel lehine ve 3122 nolu parsel aleyhine geçit ... tesis edilmesine karar verilmiştir.

Hükmü, davalı ... temyiz etmiştir.

Geçit ... verilmesine ilişkin davalarda, bu hak taşınmaz leh ve aleyhine kurulacağından leh ve aleyhine geçit istenen taşınmaz maliklerinin tamamının davada yer alması zorunludur.

Somut uyuşmazlıkta;

1- Temyiz incelemesi sırasında, aleyhine geçit irtifakı kurulan 3122 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydına ilişkin UYAP sisteminde bulunan Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi (TAKBİS) kayıtları üzerinden yapılan güncel sorgulamada davalı ...'e ait 3122 parsel sayılı taşınmazın karar tarihinden önce dava dışı ...’e 16.11.2018 tarihli 2945 satış işlemi ile devredildiği anlaşılmıştır. HMK’nın 125. maddesi uyarınca satış işlemine bağlı olarak taşınmazı devralan şahıs yönünden taraf teşkili sağlanmak suretiyle hüküm kurulması gerekmektedir. Dava konusu taşınmazların güncel tapu kayıtları getirilip, devir işlemi değerlendirilmeli ve yeni malik davaya dahil edilerek mahkemesince bir karar verilmesi gereklidir.

2- Geçit ... verilmesine ilişkin davalarda, saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken bedel taşınmazın niteliği gözetilerek uzman bilirkişiler aracılığı ile objektif kıstaslar esas alınarak belirlenmelidir. Bu bedel de hükümden önce depo ettirilmelidir.

Hemen belirtmek gerekir ki, bedelin belirlenmesinden sonra hüküm tarihine kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş veya bedel tespitinden sonra yörede taşınmazın değerini artıracak değişiklikler meydana gelmiş olabilir.

Bu gibi durumlarda mülkiyet ... kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olmamak ve diğer tarafın hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak olası davranışlarını önlemek ve fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi gereğince hüküm tarihine en yakın tarihteki gerçek değer olarak belirlenmesi gerekmektedir.

Mahkemece yasal dayanağı bulunmadan 14.12.2020 günlü ziraat mühendisi ve gayrimenkul değerleme uzmanı bilirkişilerce verilen raporda 3122 parselin aleyhine geçit tesis edilen kısmın metrekaresine bozma öncesi alınan 10.04.2018 günlü bilirkişi raporundaki gibi 80,00 TL bedel belirlenerek bu miktarın depo ettirilmesi doğru görülmemiştir.

Bu durumda mahkemece yapılacak iş dava tarihinden itibaren aradan geçen uzun süre dikkate alınarak yükümlü taşınmaz malikinin gerçek zararının tazmini amacıyla karara en yakın tarihteki geçit irtifak bedelinin hesaplaması için bilirkişiden ek rapor alınarak bu miktarın depo edilmesine karar vermek olmalıdır.

Mahkemece yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınmaksızın hüküm kurulması doğru görülmemiş, hükmün bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.