Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/5070 K.2023/5496

Taraflar arasındaki mülkiyet hakkına dayalı el atmanın önlenmesi, eski hale getirme ve tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili, davalı vekili ve ihbar olunan şirket vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun HMK'nın 353/1-b-1 ... maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve ihbar olunan şirket vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; mülkiyeti müvekkiline ait ... ili, Gemlik ilçesi, Kurtul Köyü, 991 parselde kayıtlı 6100 m² yüzölçümlü zeytinlik vasıflı taşınmaza, davalı ...'nce İstanbul-İzmir otobanından çıkan hafriyatın dökülmesi neticesinde müvekkilinin bizzat diktiği ağaçların hafriyat altında kaldığını, ilgili kuruma yapılan başvurudan da netice alınamadığını, Gemlik 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/204 D.İş sayılı dosyasından yapılan keşif üzerine alınan bilirkişi raporunda taşınmaz üzerine 82.413 m3 hafriyat döküldüğünün, uydu fotoğraflarına göre 30 adet ağacın kesildiğinin ve toplam zararının 19.305,00 TL olduğunun tespit edildiğini,

taşınmazda zeytin dışında dikilmiş meyve ağaçları da bulunup ayrıca taşınmazdan çıkan suyun da ... altında kaldığını ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin bilgisi ve rızası dışında yapılan müdahalenin önlenmesini, davalı tarafından dökülen toprağın kaldırılarak taşınmazın eski hale getirilmesini aksi takdirde bedelinin tahsilini, davalı tarafça kesilen 30 ağaç bedeli olan 19.305,00 TL'in davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili; davanın idari yargıda tam yargı davası olarak görülmesi gerektiğini, eğer adli yargıda görülecek ise de öncelikle pasif husumet yokluğundan usulden, aksi halde esastan reddi gerektiğini, tapu kaydında kamulaştırma şerhi bulunmadığını, kamulaştırma sahasında ve proje kapsamında kalmayan parsele üçüncü kişilerin verdikleri zarardan müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, uydu görüntülerine göre taşınmazın boş olup ayrıca eksik harcın tamamlanması gerektiğini ileri sürerek; davanın reddini savunmuştur.

2. İhbar olunan Makyol İnşaat Sanayi Turizm ve Tic. A.Ş. vekili; davanın idari yargıda tam yargı davası olarak görülmesi gerektiğini, yükleniciye karşı tazminat davası açılamayacağını, taleplerin zamanaşımına uğramış olup tespit dosyasında taraf sıfatları bulunmadığını, tespit dosyasındaki bilirkişi raporunu kabul etmediklerini ileri sürerek; davanın reddini savunmuştur.

3. İhbar olunan Otoyol Yatırım ve İşletme A.Ş. vekili; öncelikle husumet itirazlarının değerlendirilerek taraf sıfatını haiz olmayan müvekkil şirket açısından davanın reddini, itirazlarının yerinde görülmemesi halinde ise haksız fiili gerçekleştirmesi mümkün olmayan müvekkili açısından davanın esastan reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...

Fiili elatmanın keşfen delil tespiti dosyasıyla ... olması, elatmanın davalı idare tarafından yapılmış olması sebebiyle ... ili, Gemlik İlçesi, Kurtul Mahallesi, 991 parsel sayılı taşınmaza yapılan müdahalenin men'i ile masrafı davalıya ait olmak üzere kal'ine karar verildiği, ayrıca dava dilekçesinde taşınmazdaki ağaç bedellerinin tazmininin talep edildiği,tazminat sorumluluğundan söz edebilmek için en ... haliyle fiil ve zarar arasında nedensellik bağı gerekdiği, ... ve gayrimenkul değerleme uzmanı bilirkişilerden alınan 27/04/2019 tarihli raporda taşınmazın üzerinin tamamen toprakla kaplı olup mütemmim cüz'ün tespit edilemediği,

ağaç bedelleri yönünden zararının oluşmadığı..." gerekçesiyle; davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile davalının, davacı adına kayıtlı ... ili, Gemlik ilçesi, Kurtul Mahallesi, 991 parsel sayılı taşınmaza ... atmak suretiyle vaki müdahalesinin men'ine, 20/05/2019 tarihli ... bilirkişi raporunda hesap edilen 82.413 m3'lük kısma dökülen toprağın kal'ine, dava konusu taşınmazın masrafı davalıya ait olmak üzere eski hale getirilerek davalıya teslimine, davacının ağaç bedeli talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı vekili ve ihbar olunan şirket vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili; hükümde; davalı tarafça hafriyatın kaldırılmaması durumunda ne yapılacağının gösterilmediğini, zira müvekkilinin kendi imkanlarıyla toprağı kaldıramayacağını, hafriyatı kaldırılıp sonradan eski hale getirme bedelini davalıdan tahsil etme imkanı bulunmadığını, hükmün bu yönüyle eksik kurulduğunu, taşınmaz üzerindeki ağaçların tespit dosyasında belirlenerek zarar hesabının yapıldığını, buna rağmen tespit dosyası dikkate alınmadan ağaç bedeline yönelik tazminat isteminin reddedilmesinin yerinde olmadığını,

huzurdaki dosyada keşif sırasında ağaç bulunmadığı yönünde bilirkişilerce yapılan tespitin ve mahkemece de bu tespit esas alınarak verilen kararın yerinde olmadığını, tespit dosyasındaki uydu görüntülerine göre ağaçların var olduğunu, 19.305,00 TL ağaç bedeli belirlendiğini, üzerine yığılan ... nedeniyle keşif esnasında ağaca rastlanmamasının normal olduğunu belirterek; hükmün kaldırılmasını istemiştir.

2. Davalı ...

İdaresi vekili; taşınmazın kaydında Kamulaştırma Kanunu 7 ... madde şerhi bulunmadığını ve Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu emniyet ve inşaat sahası içerisinde kalmadığını, proje kapsamında olmayan bir parsele üçüncü şahısların gerçekleştirdiği haksız fiilden müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 12. maddesi gereğince yargılama harçlarının müvekkiline yükletilemeyeceğini, öte yandan parsel üzerinde ağaç bulunmayıp boş arazi için tazminat istenemeyeceğini,

otoyol inşaatı yapımının yap-işlet-devret modeliyle Otoyol Yatırım A.Ş. unvanlı şirkete verilmiş olması nedeniyle üçüncü kişilere verilecek zararlardan bu şirketin sorumlu olduğunu, davanın öncelikle müvekkili İdare yönünden pasif husumet yokluğuyla usulden, aksi halde ispatlanamayan haksız davanın esastan reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek; kararın kaldırılmasını istemiştir.

3. İhbar Olunan Şirket vekili; kamu kurumlarının kişilere verdiği zararın tazminine yönelik davaların idare mahkemesinde görülmesi gerektiğini, yüklenici müvekkiline karşı tazminat davası açılamayacağını, zira müvekkilinin idari plan ve projelere uygun hereket ettiğini, tespit dosyasında taraf olmadıkları için dosyadaki raporun müvekkili yönünden hüküm ifade etmeyeceğini belirterek; kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "... Dosya içindeki Gemlik 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/204 D. İş dosyası, bilirkişi raporu ve önceden çekilmiş fotoğraflara dayanılarak zarar tespiti yapıldığı, fiili olarak zeytin ağacı gözlemlenmediği, dosya kapsamından da zeytin ağaçlarının dava konusu hafriyat sonucu zarar gördüğü ispat edilemediği dikkate alındığında davacı tarafın istinaf sebepleri yerinde değildir.

Makyol İnşaat A.Ş'nin davada ihbar olunan sıfatı dışında başkaca sıfatı bulunmadığı, aleyhine hüküm de oluşturulmadığı, bu nedenle hükmü istinaf etmekte hukuki yararı bulunmadığı anlaşılmakla, ihbar olunan vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmesi gerekir...

Öte yandan dava konusu otoyol işi, davalı ... tarafından yap - işlet - devret modeli ile ihbar olunan Otoyol İnş. A.Ş.'ye ve taşeron firma Makyol İnşaat A.Ş.'ye yaptırıldığından sorumluluk Karayolları Otoyol A.Ş.'ye ve Makyol İnşaat A.Ş.'ye ait olup sadece Karayolları aleyhine dava açılması olanaklı olduğundan, ... yönünden 28 ve 29 nolu parsellerde kamulaştırma dışında kalan ve el atılan bölümler hakkında müdahalenin önlenmesi ve ka'l kararı verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği..." gerekçesiyle; davacı, davalı ve ihbar olunan şirket vekillerinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nun 353-(1)-b/1 maddesi uyarınca esastan reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve ihbar olunan şirket vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... İdaresi vekili: istinaf dilekçesindeki taleplerine ilave olarak; otoyol ve tesislerin yapımı sırasında ve işletme süresince her türlü hukuki, cezai ve mali sorumluluğun görevli ... şirkete ait olduğunu belirterek; kararın bozulmasını istemiştir.

2. İhbar olunan şirket vekili; istinaf dilekçesindeki taleplerine ilave olarak; kabul anlamına gelmemek üzere, tespit dosyasından alınan rapora göre eski haline bakıldığında taşınmazın topoğrafyasının düzelmiş halde olduğunu, eğimin azalıp tarım yapılabilir hale geldiğini, Türk Borçlar Kanunu'nun 52/1 hükmü uyarınca (müterafik kusur) nedeniyle tazminatın indirilmesi ya da tamamen kaldırılması gerektiğini, herkesin dürüstlük kurallarına uygun hareket etmesi gerektiğini, hakkın kötüye kullanılmasının hukuk düzenince korunamayacağını, eksik inceleme üzerine verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek; kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; mülkiyet hakkına dayalı el atmanın önlenmesi, eski hale getirme ve tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 683 üncü maddesinde; "Bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir. Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız elatmanın önlenmesini de dava edebilir."

3. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile Bölge Adliye Mahkemesi kararında belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Davalı ... İdaresi harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,