Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/5541 K.2023/5872

Taraflar arasındaki üst hakkı şerhinin terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve ihbar olunan vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; ... ilçesi, ... Mah., ... mevkiinde bulunan mülkiyeti Hazine'ye ait 250 ada 21 parsel numaralı 4.778,00 M2 yüzölçümlü taşınmazın, Kaymakamlık ile ...

Belediyesi arasında düzenlenen 26.10.2001 tarihli protokolle 10 yıl süreyle adı geçen Belediyeye kiraya verildiğini, ancak Maliye Bakanlığının 27.08.2004 tarih ve 636 sayılı oluru ile söz konusu taşınmazın anılan belediyece protokol hükümlerine uygun şekilde kullanılmaması sebebiyle, bahse konu protokolün ... taraflı ve tazminatsız olarak feshedilerek, dava konusu taşınmaz üzerine 4721 sayılı TMK uyarınca 10.09.2004 tarih ve 8147 yevmiye numarası ile Ecetaş İnş. San. Tic.

A.Ş lehine bedeli karşılığında 49 yıl süreli üst hakkı tesis edildiğini, ... Belediyesi tarafından idarece kira sözleşmesinin feshi işleminin iptali istemiyle Maliye Bakanlığı ve ...

Kaymakamlığı aleyhine 2005/1377 Esasına kayden Muğla İdare Mahkemesinde dava açıldığını, davacı idarece tesis edilen işlemde hukuka ve mevzuata uyarlılık bulunmadığı gerekçesi ile işlemin iptaline karar verildiğini, mahkeme kararının yerine getirilebilmesi bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalı şirket lehine kurulan üst hakkının iptali ile tapudan terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; Muğla 1. İdare Mahkemesinin 2007/674 - 2008/711 Karar sayılı kararı incelendiğinde; davalı şirketin davada taraf olmadığını ve İdare Mahkemesi tarfından davalı şirketi bağlayan ya da bu anlama gelen bir hüküm verilmediğini, davalı şirketin Belediye ile yapmış olduğu kira sözleşmesinin 02.01.2017 tarihine kadar süreli olması karşısında, bu davanın açılmasında davacı tarafın hiçbir hukuki yararının bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı her ne kadar idare mahkemesince belediye ile akdedilen kira sözleşmesinin feshine ilişkin yapılan işlemin iptal edildiği için idare mahkemesi kararının yerine getirilip tekrar kiraya verilebilmesi için üst hakkının iptalini talep etmişse de, bir ayni hak olan üst hakkının kiradan daha kapsamlı ve geniş yetkiler verdiği, kiraya verilmiş bir taşınmaz üzerinde bir başkası lehine üst hakkı kurulmasının mümkün olduğu, her iki sözleşmeyi de imzalayan malikin sözleşmelerle bağlı olacağı, kira ilişkisinin ayni veya sınırlı ayni bir hak bahşetmediği,

şahsi hak olan kira hakkının eldeki davada daha ... bir hak olarak ileri sürülemeyeceği, malikin üst hakkı sözleşmesiyle bağlı olduğu anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili; kesinleşen idare mahkemesi kararı ile dava konusu taşınmazın dava dışı belediyeye tahsisine ilişkin protokolün feshine ilişkin işlemin iptal edildiğini, mahkemenin gerekçeli kararında kiralama ile ilgili yapılan hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerin davanın sonucuna etkisi bulunmadığını, üst hakkının terkini talebi ile açılan davada, davacı idare dışında yapılan kiralamalar veya tahsis işlemlerinin yapılması nedeni ile davanın reddedilmesinin usul ve esas yönünden yasaya aykırı olduğunu, Hazinenin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazı değerlendirme ve kiralama yetkisinin müvekkili idarenin inhisarında olduğunu,

dava konusu taşınmazın ... Belediyesi ve davalıya yapılan üst hakkı tesisi sürelerinin davanın açılmasından önce sona erdiğini, davacının üst hakkı ve kiralama ile ilgili idari yargı nezdinde açmış olduğu davaların reddedilmiş olduğunu belirterek Mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı vekili; davanın reddi nedeniyle vekalet ücreti tarifenin üçüncü kısmına göre ve davanın değeri esas alınarak hesap edilmesi gerekirken maktu vekalet ücretine karar verilmiş olmasının yasaya aykırı olduğunu, Hazinenin harçtan muaf olmasının vekalet ücretinin maktu olmasını gerektirmediğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararın kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

3. İhbar olunan vekili; yapımı belediye tarafından tamamlanan dava konusu yat yanaşma yerinin ilgilisi olan Belediyeye kesin devrinin yapılması gerektiğini, davacı ile belediye arasında yapılan kira protokolünün feshi işleminin idare mahkemesi kararı ile kesin olarak iptal edildiğini, anılan karar gereğince taşınmazın belediyeye devri gerektiğini, davacı yanın bu tür taşınmazların belediye adına tahsisini yapmaması üzerine,

Muğla 1. İdare Mahkemesi'nin 22.11.2011 ..., 2011/ 643 Esas, 2011/2024 Karar, sayılı kararı ile dava konusu taşınmazın belediye tasarrufuna bırakılmaması işleminin iptaline karar verildiğini, anılan kararın Danıştay 8. Dairesi'nin 14.04.2014 ... 2012/4420 Esas, 2014/2931 Karar sayılı kararı ile onandığını, karar düzeltme istemlerinin Danıştay 8. Dairesinin 26.01.2015 ...

2014/9589 Esas, 2015/111 Karar sayılı kararı ile reddi üzerine dava konusu taşınmazın belediye tasarrufuna bırakılması gerektiği hususunun kesinleştiğini, davacının bu taşınmazda üst hakkı tesis etme yetkisi bulunmadığını, Maliye Bakanlığı ve Ecetaş A.Ş.’nin haksız davranışları nedeniyle bugüne dek kira gelirinden de yoksun kalındığını, belediyenin kiracı olduğu ve üst hakkının ... olduğundan söz edilmeyeceğini belirterek Mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı Hazine'nin, eldeki davada, 27.08.2004 tarihli işlemin iptali nedeniyle üst hakkına konu sözleşmenin ifasının imkansız hale geldiğini belirterek terkin talebinde bulunmuş ise de; taşınmazın kira sözleşmesine konu edilmiş olması davacı Hazinenin maliki olduğu taşınmazda mülkiyet hakkından ... tasarruf hakkını ortadan kaldırmadığından,

tarafların iradesine uygun olarak ve resmi şekil şartları da yerine getirilerek 10.09.2004 tarihinde tesis edilen üst hakkının hükümsüzlüğünden söz edilemeyeceği, aynı zamanda bu durumun üst hakkının süresinden önce devrinin, talep ve koşullarını düzenleyen Türk Medeni Kanununun 831-833 üncü maddelerinde belirtilen hususlardan sayılamayacağı gibi, üst hakkı sahibi olan davalının bu haktan ... yetkilerinin sınırlarını ağır şekilde aştığı veya sözleşmeden ... yükümlülüklerine önemli ölçüde aykırı davrandığına ilişkin iddia da bulunmadığından,

mahkemece davanın reddine karar verilmesi yerinde olup, dava, taraflar arasında düzenlenen üst hakkı sözleşmesinin ihlali veya üst hakkı sahibinin edimlerinin yerine getirmemesi nedeni ile iptali isteğine ilişkin olmayıp, dava konusu taşınmazın kullanımının üst hakkı tesisinden önce düzenlenen 20.10.2001 tarihli protokolün idare tarafından iptali işleminin iptali istemi ile İdare Mahkemesinde açılan dava sonucu, idarenin işleminin iptaline karar verilmiş olması nedeniyle, üst hakkına ilişkin sözleşmenin ifa olanağı bulunmadığı gerekçesi ile terkin isteğine ilişkin olduğundan,

davalı yararına maktu vekalet ücretine hükmedilmiş olmasında da bir isabetsizlik görülmediğinden mahkemece davanın reddine yönelik verilen hükmün usul ve yasaya uygun olması nedeniyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ve her ne kadar ihbar olunan ... vekili tarafından istinaf dilekçesi verilmiş ise de, ihbar olunanın istinaf hakkı bulunmadığından dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve ihbar olunan vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü nedenlerle kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. İhbar olunan vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü nedenlerle kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, üst hakkı şerhinin terkini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri,

2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 726, 826, 831, 832 ve 833'üncü maddeleri.

3. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 61-64 üncü maddelerine göre dava ihbar olunan ... ve tüzel kişi, davada taraf sıfatını kazanamaz. Bir davada hüküm, davanın tarafları arasında kurulur. Bu nedenle hükmü temyiz etme hakkı davada taraf olan kişilere aittir. Kural olarak kendisine dava ihbar olunan davaya katılmadıkça (müdahil olmadıkça) mahkemece verilen kararı temyiz etme hakkı yoktur. Ancak, mahkemece usul ve yasaya aykırı olarak taraf sıfatını almayan dava ihbar olunan kişi hakkında hüküm kurulmuşsa, ihbar olunan hükmün kendisiyle ilgili bölümünü temyiz edebilir.

3. Değerlendirme 1. İhbar Olunan ... Belediyesi vekilinin temyizi bakımından; mahkemece davalının istemi üzerine ihbar olunan ... Belediyesi davaya müdahale talep etmediği gibi hakkında hüküm de kurulmadığından temyiz hakkı yoktur. Bu nedenle ihbar olunan ... Belediyesi’nin temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

2. Davacı vekilinin temyizi bakımından;

a. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

b. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan karara yönelik ihbar olunan ... Belediyesi vekilinin temyiz dilekçesinin REDDİNE

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,