Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/5559 K.2023/5898

Taraflar arasındaki ön alım hakkından kaynaklanan tapu iptal ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin İstanbul ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 1714 ada 5 parsel sayılı arsa nitelikli taşınmazın ½ oranında hissedarı olup davalıya kiralandığını, sözleşme devam ederken davalı tarafından taşınmazın ½ hissesinin satın alındığının Üsküdar 21. Noterliğinin 17/01/2020 tarihli ihtarnamesiyle davalı tarafından müvekkiline bildirildiğini, ancak satın alma bedelinin ihtarnamede belirtilmediğini, hisse satışıyla ilgili olarak yasal ön alım hakkının doğduğunu ileri sürerek; dava konusu taşınmazın ½ hissenin davalı adına olan kaydının iptali ile tapudaki satış değeri üzerinden müvekkili adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; davanın yasal ön alım hakkını kullanma süresi geçtikten sonra açıldığını, hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazında bulunduklarını, 2.750.000,00 TL satış bedeli ile tapu harç ve masraflarından ibaret ön alım bedelinin depo edilmediğini belirterek; davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Somut olayda, satış tarihinin 16/01/2020, dava tarihinin ise 29/06/2020 olduğu, noterden bildirim bulunmaması nedeniyle davanın süresinde açıldığı, davacı tarafça ileri sürülen muvazaa iddiası bulunmadığı gibi davalı tarafça ileri sürülen bir fiili taksim iddiasının da bulunmadığını, 18/02/2021 tarihli oturumda satış bedeli ve alıcı tarafından ödenen tapu harcının toplamı 2.805.000,00 TL'yi depo etmesi için davacı vekiline usulüne uygun ihtarat yapıldığı, verilen sürede bedelin depo edildiği..." gerekçesiyle; davanın kabulüne, İstanbul ili, ... ilçesi, ...

Mahallesi, 1714 ada, 5 parsel sayılı taşınmazdaki davalı ... Akaryakıt ve Otomotiv Ticaret Ltd. Şti. adına kayıtlı olan 1/2 hissenin tapu kaydının iptali ile davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline, depo edilen bedelin kararın kesinleşmesini müteakip davalıya ödenmesine..." karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili; davanın yasal süresinde açılmadığını, ön alım bedelinin ise davanın ikamesiyle birlikte derhal yatırılmayıp ön inceleme aşamasından sonra verilen süre içerisinde ve eksik olarak yatırıldığını ileri sürerek; hükmün kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...

Önalım bedelinin 2.805,000,00 TL olup yerel mahkemece 18/02/2021 tarihli ön inceleme duruşmasında ara karar gereğince davacı tarafa satış bedeli ile tapu harç ve giderlerini yatırması için duruşma tutanağının tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre verildiği, 05/03/2021 tarihinde önalım bedelinin depo edildiği, önalım bedelinin davanın ikamesiyle birlikte süresi içerisinde davacı tarafça depo edilmediği yönündeki davalı vekilinin istinaf başvuru sebep ve gerekçesinin yerinde görülmediği..." gerekçesiyle;

istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine, Harçlar Tarifesi gereğince karar tarihi itibariyle alınması gereken 191.609,55 TL istinaf karar ve ilam harcından peşin alınan 47.903,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 143.706,55 TL harcın davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü aynı sebeplerle hükmü temyiz etmiş, davalı vekili vekili ek temyiz dilekçesinde ise Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği halde nispi karar ve ilam harcına hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek; hükmün ayrıca bu sebeple de bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ön alım hakkına dayalı tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun, 732 nci maddesi şöyledir: “Paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması hâlinde, diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabilirler.”

Aynı Kanunun 734 üncü maddesinde; “Önalım hakkı, alıcıya karşı dava açılarak kullanılır. Önalım hakkı sahibi, adına payın tesciline karar verilmeden önce, satış bedeli ile alıcıya düşen tapu giderlerini, hakim tarafından belirlenen süre içinde hakimin belirleyeceği yere nakden yatırmakla yükümlüdür.”

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Ön alım hakkı paylı mülkiyet hükümlerine tabi taşınmazlarda bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını kısmen veya tamamen üçüncü bir kişiye satması halinde diğer paydaşlara bu satılan payı öncelikle satın alma yetkisi veren bir haktır. Bu hak paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve satışın yapılmasıyla kullanılabilir hale gelir.

3. Ön alım hakkının kullanılmasıyla bu hakkı kullanan paydaş ile alıcı arasında kapsam ve şartları satıcı ile davalı arasında yapılan sözleşmenin aynı olan bir satım ilişkisi kurulmuş olduğundan önalım bedeli, tapuda gösterilen satış bedeli ile davalı tarafından ödenen harç ve masrafların toplamından ibarettir. Yargılama giderleri ve vekalet ücretlerinin anılan bedel üzerinden davadaki kabul ve ret oranına göre takdir edilmesi gerekir.

4.Temyizen incelenen karar; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile bölge adliye mahkemesi kararında belirtilen gerekçelere göre, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370'... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,