Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/5658 K.2022/7733

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 10.11.2015 gününde verilen dilekçe ile geçit ... tesisi istenmesi üzerine Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin bozma ilamına uyularak yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 30.05.2022 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili ve davalı ... Mal Müdürlüğü vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün evrak incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, Türk Medeni Kanunu'nun 747. maddesi gereğince geçit ... kurulması isteğine ilişkindir.

Davacı, maliki olduğu 162 ada 158 ve 159 parsel sayılı taşınmazların genel yola bağlantısının bulunmadığını ileri sürerek davalı Maliye Hazinesine ait taşınmazdan geçit ... kurulmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece davanın kabulüne dair verilen ilk karar Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 14.12.2020 tarih 2017/2201 E.- 2020/8342 K. sayılı ilamı ile "...162 ada 158 ve 159 parsel sayılı taşınmazlar lehine, başkaca alternatifler araştırılarak, en uygun olan geçit güzergahı saptanmak suretiyle bir karar verilmesi gerektiği..." gerekçesiyle bozulmuştur.

Mahkemece bozma ilamına uyularak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun, "Zorunlu geçit" başlıklı 747 nci maddesi şöyledir:

"Taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçidi bulunmayan malik, tam bir bedel karşılığında bir geçit ... tanınmasını komşularından isteyebilir.

Bu hak, ilk önce kendisinden bu geçidin istenmesi önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun düşen komşuya karşı ve daha sonra bundan en az zarar görecek olana karşı kullanılır.

Zorunlu geçit iki tarafın menfaati gözetilerek belirlenir."

Bilindiği üzere, bu tür davalar ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi nedeniyle zorunlu olarak açılmaktadır. Geçit ... verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine "Mutlak geçit ihtiyacı" veya "Geçit yoksunluğu", ikincisine de "Nispi geçit ihtiyacı" ya da "Geçit yetersizliği" denilmektedir.

Geçit irtifak ... tarafların anlaşmasıyla mahkeme dışında sözleşmeyle kurulabileceği gibi (akti irtifak), yükümlü taşınmaz malikinin irtifak tesisi borcunu yerine getirmekten kaçınması veya tarafların hakkın kurulmasına ilişkin şartların gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda ihtilafa düşmeleri hallerinde mahkeme kararı ile de kurulabilir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 747/2 inci maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit ... taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak ... olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit ihtiyacının nedeni, taşınmazın niteliği ile bu ihtiyacın nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Uygun güzergah saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazlar bölünerek kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Şayet başka türlü geçit tesisi mümkün değilse bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.

Geçit ... kurulması davalarında amaç, genel yola bağlantısı olmayan taşınmazların yolla bağlantısının sağlanmasıdır. Bundan dolayı, geçit kurulurken ihtiyaç içinde olan taşınmaz kesintisiz olarak genel yola bağlanmalıdır. Buna uygulamada "Kesintisizlik ilkesi" denilir.

Geçit ... bir gayrimenkul mükellefiyeti olduğundan lehine geçit istenen davacı parselleri ayrı ayrı bağımsız olarak değerlendirilmeli, dava konusu her bir parsel yararına geçit hakkının başladığı yerden ulaştığı genel yola kadar olan güzergahtaki aleyhine geçit kurulan tüm parseller ayrı ayrı belirtilmelidir. Davacıya ait parseller arasında da kesintisiz bağlantının gerçekleştirilmesi için hükmen her bir davacı parseli ile devamındaki davacı parselleri arasında kesintisiz olarak ulaşımı sağlayacak şekilde geçit kurulmalıdır.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında somut olaya gelince;

1)Davacı tarafından maliki bulunduğu 162 ada 158 ve 159 parsel sayılı taşınmazlar lehine ayrı ayrı geçit irtifakı tesisi talep edildiği, mahkemece her iki taşınmaz yönünden ayrı ayrı inceleme yapıldığı ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda da her iki taşınmaz yönünden farklı güzergah haritalarının oluşturulduğu ancak hüküm fıkrasında ise her iki taşınmaz yönünden infazda tereddüt yaratacak şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

O halde mahkemece öncelikli olarak her bir dava konusu taşınmaz yönünden açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde infaza elverişli hüküm kurulması gerekirken dava konusu taşınmazlar için birlikte geçit irtifakı kurulması doğru değildir.

2)Mahkemece hükme esas alınan güzergah incelendiğinde, 158 parsel sayılı taşınmazdan genel yola ulaşabilmek için öncelikle davacıya ait 159 parsel sayılı taşınmazın (C) harfi ile gösterilen kısmından daha sonra ise davalıya ait parselden geçit ... kurulması gerektiği anlaşılmaktadır. 158 parsel sayılı taşınmaz lehine 159 parselden geçecek (C) harfi ile gösterilen kısım düşünülmeden davalıya ait parselden geçit kurulması kesintisizlik ilkesinin ihlali mahiyetinde olacağından kurulan geçit ... doğru olmamıştır.

Mahkemece davacıya ait 158 parsel sayılı taşınmaz lehine kurulan geçit irtifakının yine davacıya ait 159 parsel sayılı taşınmazın (C) harfi ile gösterilen kısmından parseller arasındaki bağlantının tapuda akdi irtifak kurulması suretiyle sağlanması yönünde davacıya süre verilerek akdi geçit kurulduktan sonra davalıya ait diğer parseller üzerinden geçit ... kurulması gerekir.

3)Aynı zamanda geçit güzergahına yönelik bedel 13.07.2016 ile 23.05.2022 tarihinde depo edilmiş olup, bedelin saptanmasından sonra hükme kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş olduğu, güncel değer belirlenerek hüküm kurulması gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.