Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/5687 K.2023/5949

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil ile muhdesatın tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; dava konusu 158 ada 41 parsel sayılı taşınmazın davalılar adına kayıtlı olduğunu, ilk alımından bu yana taşınmazda müvekkillerinin ortak olduğunu, bedeli beraber ödediklerini, tarafların birbirlerinden alacaklı olmadığını, davalı tarafın mülkiyet konusunda herhangi bir itirazda bulunmadığını belirterek dava konusu taşınmazın eylemli paylaşımı ve üzerindeki muhdesatın kime ait olduğunun mahkemece belirlenerek, taşınmazdaki davalılar payının iptali ile 453/3840'ar payın davacılar adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar 17.10.2016 havale tarihli dilekçelerinde özetle; davayı kabul ettiklerini, taşınmazın altı kişi tarafından eşit paylarla alındığının doğru olduğunu, kullanımın ilk günden beri aynı şekilde gerçekleştirildiğini, birbirlerinden alacaklı olmadıklarını beyan etmişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen esas ve karar sayılı kararı ile dava konusu taşınmazın 5403 sayılı Toprak Koruma Kanunu kapsamında yerlerden olduğu, pay ve paydaş sayısını artıracak şekilde bölünemeyeceği, taşınmazdaki binalar için yapı kayıt belgesi alınmasının da sonuca etkili olmadığı gerekçesiyle davacıların tapu iptali ve tescil taleplerinin reddine, davacıların aynı zamanda, taşınmazdaki mudesatın kime ait olduğunun da tespitini talep ettikleri ancak tapuda maliki olmadıkları,

Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatlarına göre tapu maliki olmayıp da taşınmaz üzerindeki muhdesatta hak iddiasında bulunan kişilerin tespit davası yerine eda davası niteliğindeki sebepsiz zenginleşme nedeniyle alacak davası açması gerektiği, tapu maliki olmayan kişilerin muhdesat tespiti davası açmakta hukuki yararı olmadığı gerekçesiyle muhdesat aidiyetinin tespitine ilişkin talebinin hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz üzerinde her kullanıcının ayrı binası ve kullanım alanı bulunduğunu, tarafların birbirlerinin davasına hem mülkiyet hem bina yönünden hem de kullanım alanı yönünden kabul ettiklerini, yasa koyucunun tarım arazilerinin bölünmesini önlemek için yasal düzenleme yaptığını ve bu taşınmazların tarım amacı ile kullanılamayacağını, belirli koşulları taşımayanların devir hakkının bulunmadığının amir hükümle belirlediğini, mahkemenin ret gerekçesinin buna dayandığını,

oysa yine Yasa koyucunun 7143 Sayılı Yasa'nın 16 ncı maddesiyle yasal bina sahiplerinin yapacakları başvuru ve belirlenecek değeri yatırmaları koşulu ile binanın yasal hale geleceğini bildirdiğini, binaların yapanlara ait olması ve kullanım alanları ile ilgili dosyada herhangi bir uyuşmazlık olmadığını, bölgedeki imar değişikliğinin, tarım arazilerinin arsaya dönüşmesinin, davalı tarafın kabulünün eylemli paylaşımların ve yapı kayıt belgesinin göz önünde tutularak davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen esas ve karar sayılı kararı ile dosya kapsamı, yasal düzenlemeler ve Yargıtay içtihatları gereğince kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava açıldığında taşınmazın niteliği tarım arazisi ise de, Arnavutköy Belediyesi'nin imar durumu raporundan da anlaşılacağı gibi İstanbul, Arnavutköy, Yenişehir imar planı içerisinde ... 158 ada 41 parsel arsa niteliğine döndüğünü, mevcut imar durumu Belediye ve Çevre Şehircilik Bakanlığı’ndan ayrı ayrı sorularak, tarafların ortak kabulü çerçevesinde taşınmazın eylemli kullanıma göre ifraza dayalı tapu iptal tescilinin mümkün olup olmadığının sorulması gerektiğini ileri sürerek hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, harici satış ve inançlı işlem nedeniyle tapu iptali ve tescil ile muhdesatın tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

3. Değerlendirme 1. Tapu iptali ve tescil davası, tapu kaydında taşınmazın mülkiyet hakkı sahibi olarak gözüken kişiye karşı açılır. Taraf teşkili kamu düzeni ile ilgili olup, mahkemece kendiliğinden gözetilir. Taraf koşulu gerçekleştirilmeden hüküm verilemez.

2. Bilindiği üzere, dava açıldıktan sonra da sınırlayıcı bir neden bulunmadığı takdirde dava konusu malın veya hakkın üçüncü kişilere devredilebilmesi tasarruf serbestisi kuralının bir gereği, hak sahibi veya malik olmanın da doğal bir sonucudur.

Usul hukukumuzda da ayrık durumlar dışında dava konusu mal veya hakkın davanın devamı sırasında devredilebileceği kabul edilmiş 6100 sayılı HMK'nın 125 inci maddesinde, dava konusunun taraflarca üçüncü kişiye devir ve temliki halinde yapılacak usulî işlemler düzenlenmiştir.

Söz konusu madde hükmüne göre; iki taraftan biri dava konusunu (müddeabihi) bir başkasına temlik ettiği takdirde diğer taraf seçim hakkını kullanmakta, dilerse temlik eden ile olan davasını takipten vazgeçerek davayı devralan kişiye yöneltmekte, dilerse davasına temlik eden kişi hakkında tazminat davası olarak devam edebilmektedir. Bu usul kuralının kendiliğinden (re'sen) gözetilmesi gerektiği de açıktır.

3. Somut olayda, dava konusu taşınmazın karar tarihinden sonra 14.04.2023 tarihli imar işlemi ile ifraz edilerek dava dışı TOKİ adına tescil edilmiştir.

4. Hal böyle olunca yukarıda açıklandığı üzere güncel tapu kaydı getirtilerek davacıya HMK'nın 125 inci maddesi uyarınca seçimlik hakkı hatırlatılarak ve sonuca göre bir karar verilmek üzere hüküm bozulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,