Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/5914 K.2022/6737

Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 03/05/2013 gününde verilen dilekçe ile ortaklığın giderilmesi talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 25/05/2016 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... ve davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir.

Davacılar vekili, dava konusu 37 adet taşınmaz üzerindeki ortaklığın aynen taksim, mümkün değilse satış suretiyle giderilmesine karar verilmesini istemiştir. Davacılar vekili, dava konusu 8, 11, 17 ve 30 parsel sayılı taşınmazlar üzerinde bulunan davalılarca mülkiyet iddiasında bulunulan binaların mülkiyetinin bir kısım davalılara ait olduğunu kabul ettiklerini beyan etmiştir.

Davalılardan ... ve ... vekili, 177 ada 8 parsel ve 171 ada 30 parsel sayılı taşınmazlar üzerindeki bina ve muhdesatların müvekkillerine ait olduğunu belirterek ortaklığın aynen taksim suretiyle giderilmesini savunmuştur.

Davalılardan ... vekili, 157 ada 11 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan bina, eklenti ve bütünleyici parçaların müvekkiline aidiyetinin tespitini, ortaklığın aynen taksim suretiyle giderilmesini savunmuştur.

Davalılardan ... vekili, Körfez 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/802 E. Sayılı dosyası ile bu davanın taraflarına karşı tapu iptal ve tescil davası açtıklarını, bu davanın bekletici mesele yapılması gerektiğini savunmuştur.

Davalılardan ... ve ... vekili, 171 ada 17 parselde bulunan 3 katlı muhdesatla ilgili müvekkillerinin mülkiyet iddiasının bulunduğunu beyan etmiştir.

Mahkemece, dava konusu 37 adet taşınmaz üzerindeki ortaklığın aynen taksim suretiyle giderilmesine karar verilmiştir.

Hükmü, davalı ... ve davalı ... vekili temyiz etmiştir.

Paydaşlığın (ortaklığın) giderilmesi davaları, paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyetine konu taşınır veya taşınmaz mallarda paydaşlar (ortaklar) arasında mevcut birlikte mülkiyet ilişkisini sona erdirip ferdi mülkiyete geçmeyi sağlayan, iki taraflı, tarafları için benzer sonuçlar doğuran davalardır.

Paydaşlığın giderilmesi davasını paydaşlardan biri veya birkaçı diğer paydaşlara karşı açar. HMK'nın 27. maddesi uyarınca davada bütün paydaşların yer alması zorunludur. Paydaşlardan veya ortaklardan birinin ölümü halinde alınacak mirasçılık belgesine göre mirasçılarının davaya katılmaları sağlandıktan sonra işin esasının incelenmesi gerekir. Taraf teşkili kamu düzenine ilişkin olup re’sen yargılamanın her aşamasında göz önünde bulundurulması gerekir.

Savunma ..., Anayasanın 36. maddesi ile güvence altına alınmış olup, 6100 sayılı HMK’nın 27. maddesinde de “Hukuki dinlenilme ...” başlığı altında ayrıca düzenlenmiştir. Hakim, tarafları dinlemeden veya iddia ve savunmalarını bildirmeleri için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez. Buna göre hakim iddia ve savunma haklarını kullanabilmeleri için tarafları duruşmaya çağırmak zorundadır.

Paydaşlığın (ortaklığın) satış yoluyla giderilmesi halinde dava konusu taşınmaz üzerinde bina, ağaç v.s. gibi bütünleyici parçalar (muhdesat) varsa bunların arzla birlikte satılması gerekir.

Ancak muhdesatın bir kısım paydaşlara (ortaklara) ait olduğu konusunda tapuda şerh varsa veya bu hususta bütün paydaşlar ittifak ediyorlarsa ve muhdesat arzın değerinde bir artış meydana getiriyorsa bu artışın belirlenmesi için dava tarihi itibariyle arzın ve muhdesatın değerleri ayrı ayrı tespit edilir. Belirlenen bu değerler toplanarak taşınmazın tüm değeri bulunur.

Bulunan bu değerin ne kadarının arza ne kadarının muhdesata isabet ettiği yüzdelik (%...) oran kurulmak suretiyle belirlenir. Satış sonunda elde edilecek bedelin bölüştürülmesi de bu oranlar esas alınarak yapılır. Muhdesata isabet eden kısım muhdesat sahibi paydaşa, geri kalan bedel ise payları oranında paydaşlara (ortaklara) dağıtılır.

Paydaşlığın (ortaklığın) satış suretiyle giderilmesine ilişkin davalarda taşınmaz üzerinde bulunan bina, ağaç v.s. gibi bütünleyici parçaların (muhdesat) kime ait olduğu konusunda uyuşmazlık olup da bunlar üzerinde bazı paydaşların (ortaklar) hak iddia etmeleri ve öncelikle bu uyuşmazlığın giderilmesini istemeleri halinde o paydaşa görevli mahkemede dava açmak üzere HMK'nın 165. maddesi uyarınca uygun bir süre verilmelidir. Mahkemece verilen süre içerisinde dava açıldığı takdirde sonucunun beklenmesi, açılmadığı takdirde o konuda uyuşmazlık yokmuş gibi davaya devam edilmesi gerekir.

Somut olaya gelince; dava konusu taşınmazlarda tapu kayıt maliki olan ... 03.07.2011 tarihinde yargılama başlamadan önce vefat etmiştir. Yargılama sırasında anılan tapu kayıt malikinin mirasçılık belgesi ilgilisinden temin edilerek mirasçıları davaya dahil edilmemiştir.

Bu durumda mahkemece tapu kayıt maliki ...'in mirasçılık belgesi getirtilerek, tüm mirasçılarının davaya dahil edilmesi ve HMK'nın 27. maddesi uyarınca taraf teşkili sağlandıktan sonra işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir. Usulüne uygun taraf teşkili sağlanmadan, hukuki dinlenilme ... ihlal edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Ayrıca, davalılardan muhdesat iddiasında bulunan ... ve ...'in muhdesat iddiasını tüm paydaşlar açık bir şekilde kabul etmediklerinden yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda muhdesat iddiasında bulunan ... ve ...'e görevli mahkemede dava açmak üzere HMK'nın 165. maddesi uyarınca uygun bir süre verilmesi, mahkemece verilen süre içerisinde dava açıldığı takdirde sonucunun beklenmesi, açılmadığı takdirde o konuda uyuşmazlık yokmuş gibi davaya devam edilmesi gerekirken, davalılara dava açmak üzere süre verilmemesi doğru görülmemiştir.

Kabule göre, davalı ...'e gerekçeli kararın usule uygun tebliğ edilmemesi ve davalı ...'ün Av. ...'u vekil tayin ettiğine ilişkin vekaletname örneğinin dosya içerisine alınmadan yargılama yapılması doğru görülmemiş, açıklanan nedenlerle hükmün bozulması gerekmiştir.