Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/6078 K.2023/6197

Taraflar arasındaki tapu tahsis belgesine dayalı tapu iptal ve tescil terditli olarak rayiç bedel istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacılar vekilinin başvurusunun esastan reddine; davalı vekilinin başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde müvekkillerine ait tapu tahsis belgelerine dayalı olarak tapu iptal ve tescil talebinde bulunmuş, 09.01.2015 tarihli ıslah dilekçesi ve 04.03.2015 tarihli ıslah harcı ile ilgili dilekçesi ile de tapu iptal ve tescil talebinin kabul görülmemesi durumunda davacılar ... ve ... yönünden kendilerine tahsis edilen yerlerin kıymetleri takdir edilerek bu bedelin davalı ... Başkanlığından tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Belediyesi vekili cevap dilekçesinde; dava konusu olayın İdari yargının görevinde kaldığını, tazminat talebinin yasal koşullarının oluşmadığını, davada taraf sıfatlarının ve dahi tazminat talebi yönünden kusurlarının olmadığını, taşınmazın diğer davalı idare mülkiyetinde olduğundan kendilerinin bir tasarruflarının olmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... Belediyesi vekili cevap dilekçesinde; dava konusu 322 pafta, 2385 ada 233 parsel sayılı taşınmazın mahallinde, belediyelerinin teknik elemanları tarafından yapılan incelemede söz konusu parsel üzerinde ...‘a ait tek katlı yığma konut, ... mirasçılarına ait tek katlı yığma gecekondu, ...'a ait tek katlı yığma gecekondu mevcut olduğunun tespit edildiğini, dava konusu parselin meri imar planında itfaiye alanında kalmış olduğu anlaşıldığından imar uygulamasına geçilmesi durumunda parsel üzerinde imar affından yararlanmış olan gecekondular için 2981 sayılı Yasa'nın 13/b maddesi gereğince tasfiye işleminin uygulanması gerektiğinden söz konusu parsel için tapu tahsis belgesinin tapuya dönüştürülmesi imkanı olmadığını açıklayarak davanın reddi talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına açılan davada ... için 275.000,00 TL, ... için 320.000,00 TL için ölü ... ... mirasçıları için 290.000,00 TL'nin dava tarihinde işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

2. 19.04.2022 tarihli ek karar ile de HMK'nın 305/A maddesi kapsamında davalı ... aleyhine açılan davanın tapu kayıtları davalı ...B adına kayıtlı olduğundan bu davalıya husumet yöneltilemeyeceği gerekçesiyle husumet nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde; ... meclisince alınan karar ile yalnızca davacılara ait yerlerin park alanı gösterilmek suretiyle itfaiye alanı içerisindeki sair yerlerin imara açıldığını ve bu yerlerin tapularının davacılara verilmesinin Fatih Belediye Başkanlığınca engellendiğini, bunun TMK'nın 2 nci maddesindeki şartlarla bağdaşmadığını, olayda İBB'nin ilgili yasadan kaynakla hukuki sorumluluğunun olduğunu, ...'nın ise dava konusu yerlerin yeşil alan olarak gösterilerek kamuya tahsis edilmesi işleminin haksız fiil olup haksız fiil sorumluluğunun bulunduğunu, bu nedenle aralarında dava arkadaşlığının olduğunu,

Fatih Belediyesi yönünden sıfat yokluğu nedeniyle davanın reddine ilişkin kararın yerinde olmadığını, şayet bedeller nispetinde müvekkillerinin lehine belirli miktarların davalılar tarafından ödenmesi gerekiyor ise bilirkişi kurulu raporu dikkate alınarak hesaplama yapılması gerektiğini, ıslah tarihi dikkate alınarak bu tarihteki değerler üzerinden yasal faizleri ile birlikte her iki davalıdan tahsiline ve her bir davalı yönünden ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde; taşınmazın 04.10.2012 tarihinde yürürlüğe giren meri imar planında yeşil alanda kaldığını, taşınmazın ilçe belediyesi olan Fatih Belediyesinin yetki ve sorumluluk alanı olan ara sokakta kaldığını, dolayısıyla müvekkili belediye bakımından davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, belirlenmiş olan değerin fahiş olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava tarihi itibariyle dava konusu taşınmazların bulunduğu yerin itfaiye alanında kaldığı, yargılama sırasında Fatih Belediye Başkanlığınca yapılan imar uygulamasıyla park alanında kalarak kamu alanına tahsis edildiği, konut alanında kalmadığı, bu haliyle Hukuk Genel Kurulu’nun kararı doğrultusunda tapu tahsis belgesine dayalı olarak davacılar adına tapu iptal ve tescile karar verilmeyeceği gerekçesiyle davacılar vekilinin tapu iptal ve tescile yönelik istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

2. Davacıların terditli talepleri yönünden yapılan incelemede; Tapu tahsis belgesine konu dava konusu taşınmazların tapuda İstanbul Belediyesi adına kayıtlı olduğu, davacılar tarafından tapu tahsis belgesi nedeniyle ödenen bedelin iadesi istenmeyip söz konusu yerlerin değeri (rayiç bedeli) talep edilmiş olmakla davalı ... yönünden açılan davanın husumet nedeniyle reddine yönelik verilen kararda herhangi bir isabetsizlik görülmediği açıklanmıştır.

Davacılar vekilinin 09.01.2015 tarihli ıslah dilekçesinde sadece davacılardan ... ve ... yönünden tahsis edilen yerlerin bedellerini Fatih Belediye Başkanlığından talep etmiş olmakla davalı ... yönünden bedele yönelik usulüne uygun açılmış dava bulunmadığından, dava konusu taşınmazların Fatih Belediye Başkanlığınca yapılan imar uygulaması tarihindeki rayiç değerinin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığından tahsiline yönelik talebi aşar şekilde verilen karar hatalı olduğu belirtilmiştir.

Islah dilekçesinde ... ... mirasçıları yönünden tahsis konusu yerin bedellerinin müvekkillerince ödenmek kaydıyla tapu iptal ve tescil talebinde bulunduğu, bu tahsis sahibi mirasçıları yönünden tahsise konu yerlerin bedelinin talep edilmediği dikkate alındığında yine talebi aşar şekilde ... ... mirasçıları lehine bedele hükmedilmesi de ayrıca hatalı olduğu izah edilmiştir.

Bu yönüyle ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

3. Kabule göre de;

İlk Derece Mahkemesince tapu tahsis belgesine konu dava konusu yerlerin Fatih Belediye Başkanlığınca 04.10.2012 tarihli imar uygulaması sonucu ifanın imkansız hale geldiği tarih itibariyle değerleri tespit edilerek bu değerlere hükmedilmiş ise de Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.04.2019 tarih 2017/14-1752 Esas,

2019/499 Karar sayılı ilamında da belirtildiği şekilde tapu tahsis belgesine dayalı olarak açılan davalarda tescilin mümkün olmaması durumunda ikinci kademe alacak davasında tapu tahsis belgesi mülkiyet belgesi ya da mülkiyetin naklini sağlayan bir belge olmadığından hak sahibi mülkiyet hakkına sahip kişilerden farklı olarak taşınmazın rayiç bedelini değil ancak ödediği bedel denkleştirici adalet ilkesi gereğince güncellemesi yapılarak belirlenen miktara hükmedileceği gözardı edilerek rayiç değere hükmedilmesi hatalı olduğu açıklanarak, bu husus eleştiri konusu yapılmıştır.

4. Açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalı ... Belediyesi vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (b) bendinin 2 inci alt bendi gereğince hükmün kaldırılarak davaların İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına karşı açmış olduğu tapu iptal ve tescil talebinin esastan reddine, bedele yönelik açmış olduğu davada bu davalıya karşı usulüne uygun açılmış bir dava bulunmadığından karar verilmesine yer olmadığına, Fatih Belediye Başkanlığına karşı açılan bedele yönelik davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili; ... meclisince alınan karar ile yalnızca davacılara ait yerlerin park alanı gösterilmek suretiyle itfaiye alanı içerisindeki sair yerlerin imara açıldığını ve bu yerlerin tapularının davacılara verilmesinin Fatih Belediye Başkanlığınca engellendiğini, bunun TMK'nın 2 nci maddesindeki şartlarla bağdaşmadığını, olayda İBB'nin ilgili yasadan kaynakla hukuki sorumluluğunun olduğunu, ...'nın ise dava konusu yerlerin yeşil alan olarak gösterilerek kamuya tahsis edilmesi işleminin haksız fiil olup haksız fiil sorumluluğunun bulunduğunu, ...

Emlak Yönetim Daire Başkanlığının Mesken Müdürlüğünün dosyada mevcut 21.11.2013 tarihli yazılarına göre, ... ...'in de tapu tahsis belgesiyle kendisine tahsis edilen yerlere ilişkin olarak gerekli bedelleri ödediğini eksik incelemeye dayanarak hatalı karar verildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, tapu tahsis belgesine dayalı tapu iptal ve tescil terditli olarak rayiç bedel istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 04.12.1996 tarihli ve 1996/14- 763- 864 sayılı Kararında da belirtildiği gibi, tapu tahsis belgesi bir mülkiyet belgesi olmayıp yalnızca fiili kullanmayı belirleyen ve ilgilisine kişisel hak sağlayan bir zilyetlik belgesidir. Tapu tahsis belgesinin varlığı tahsis edilen yerin adına tahsis yapılan kişi veya mirasçıları adına tescili için yeterli değildir. Tahsis kapsamındaki yerin hak sahibi adına tescil edilebilmesi için;

Hukuki yönden geçerliliğini koruyan bir tapu tahsis belgesinin bulunması,

Tahsise konu yerde 3194 sayılı Yasa'nın 18 inci maddesi uyarınca imar planı veya 3290 sayılı Yasa ile değişik 2981 sayılı Yasa uyarınca ıslah-imar planlarının yapılmış olması,

İlgilisine, tapu tahsis belgesi gereğince bir başka yerden tahsis yapılmamış olması,

Tahsise konu yerin kamu hizmetine ayrılmamış ve imar planına göre konut alanında kalmış olması,

Tahsise konu yer ile tescili istenilen taşınmazın aynı yer olup olmadığı ve taşınmazın niteliklerinin belirlenmesi amacıyla mahallinde uzman bilirkişiler aracılığı ile keşif yapılması,

Tahsise konu arsa bedelinin ödenmiş olması, ödenmemiş ise taşınmazın dava tarihindeki rayiç değerinin uzman bilirkişiler aracılığı ile saptanarak hükümden önce mahkeme veznesine veya belirlenecek tevdi mahalline depo edilmiş olması,

İmar parsellerinin oluşturulması sırasında, şuyulandırmaya tabi tutulan parselden 3290 sayılı yasa ile değişik 2981 sayılı yasanın 18 inci maddesinin b ve c alt bentleri uyarınca düzenleme ortaklık payı kesilip kesilmediğinin, kesilmiş ise uygulanan oranın saptanması gerekir.

3. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemesince, tapu iptal tescil davasının davalı ... Büyük Şehir Belediyesi yönünden tapu tahsis koşulları oluşmadığı gözetilerek, davalı ... Belediyesi yönünden ise kayıt maliki olmadığı gerekçesiyle pasif husumetten reddinde bir isabetsizlik yoktur. Diğer yandan terditli tazminat talebi olmayan davacılar yönünden de davanın reddine karar verilmesi doğrudur.

2. Terditli tazminat talebi bulunan davacıların diğer temyiz itirazlarına gelince;

Bu davacılar terditli olarak taşınmazın rayiç değere hükmedilmesini talep etmişlerdir. Bölge Adliye Mahkemesi ikinci kademe tazminat davasında tapu tahsis belgesi mülkiyet belgesi ya da mülkiyetin naklini sağlayan bir belge olmadığından hak sahibi mülkiyet hakkına sahip kişilerden farklı olarak taşınmazın rayiç bedelini değil ancak ödediği bedel denkleştirici adalet ilkesi gereğince güncellemesi yapılarak belirlenen miktara hükmedileceği gözardı edilerek rayiç değere hükmedilmesi hatalı olduğunu açıklamıştır. Çoğun içinde az da vardır kuralı gereği tazminat talebinin karşılanması gerekirken yanılgılı değerlendirmeyle hüküm kurulmaması hatalıdır.

3. Davacıların tapu tahsis belgelerini taşınmaz İstanbul Büyükşehir Belediyesi adına kayıtlıyken davalı ... Belediyesi tahsisiyle aldıkları gözetilmek suretiyle ve davacıların terditli tazminat talepleri dikkate alınarak, ödedikleri miktarların dava tarihi itibariyle denkleştirici adalet ilkesi gereğince güncelleştirilmiş bedellere hükmedilmemesi hatalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,