Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/6524 K.2023/6170

Taraflar arasındaki irtifak hakkına dayalı el atmanın önlenmesi ve kâl davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın asıl ve birleştirilen davada davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, asıl ve birleşen davanın konusuz kaldığından, her iki dosya yönünden esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleştirilen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl ve birleştirilen davada davacı vekili; davalıların maliki olduğu 22373 parsel sayılı taşınmaza bina yaptırıldığını, bu taşınmaz üzerinde müvekkilinin irtifak hakkına sahip olduğunu ve binanın enerji nakil hattının güvenlik mesafesini ihlal ettiğini belirterek el atmanın önlenmesini ve tecavüzlü kısmın yıkılmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalı vekili; dava konusu parsel üzerinde müvekkili tarafından tehlikeli ve irtifak haklarını ihlal eder şekilde inşaat yapılmadığı gibi davalı ... tarafından da inşaat yapılmayıp ... İnşaat Ltd. Şti şirketi tarafından inşaat yapıldığını, binanın belediyeden alınan imar durumu, temel üstü ruhsatı ve imar projesine uygun olarak yapılmış olup inşaatın 08/03/2011 tarihinde bitirildiğini, iş bitirme tutanağının tanzim edildiğini, davacı kurumun elektrik hattını inşa ederken taşınmaz üzerinde kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış ve irtifak ... tesis edilmediğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile özetle; 1. Yargılama aşamasında Ambarlı-Yıldıztepe 1 Enerji İletim Hattının yer altına alınması ile ilgili çalışmanın başlatıldığı,

2. El atıldığı öne sürülen taşınmazın kâl’inin uygun olmayacağı yönünde rapor alındığı,

3. Enerji nakil hattının yer altına alınma çalışmalarının tamamlandığı ve dava konusu hattın enerjisiz olduğu bilgisinin dosyaya geldiği,

4. Her ne kadar enerji nakil hattına müdahalenin varlığı tespit olunmuş ise de artık atıl durumda olup enerji nakli yapılmayan, bu suretle tehlikeli olmaktan çıkmış olan enerji nakil hattına müdahalenin önlenmesi yönünde karar verilmesinin hakkaniyete uygun düşmeyeceği,

5. Davacının taşınmazı kullanmaktan vazgeçmesi nedeniyle kâl konusu şeyin yıkılmasına gerek kalmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleştirilen davada davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Asıl ve birleştirilen davada davacı vekili istinaf sebepleri özetle;

1. Davalının müvekkil kurum lehine tesis edilen irtifak hakkına haksız şekilde müdahale ettiğinin sabit olup davanın açılmasına sebebiyet verdiğini,

2. Bu durumdan davacı kurumun zarar gördüğünü,

3. Enerji nakil hattı kaldırılsa dahi bu durumun irtifak hakkını ve maruz kalınan müdahaleyi etkilemediğini,

4. Enerji nakil hattının enerjisiz kalması veya müvekkili kurum içinde demonte kararının alınmasının var olan irtifak hakkının terkin edildiği sonucunu doğurmayıp hakkın halen ihlal edildiğinin görülebileceğini,

5. Hattan geçen enerjinin kesilmesinin veya enerjisiz kalmasının dava konusu yapının elektrik kuvvetli akım tesisleri yönetmeliğinde belirtilen güvenlik mesafelerini ihlal ettiği sonucunu değiştirmeyeceğini,

6. Hatalı şekilde değerlendirme yapıldığını,

7. Davanın reddedilmesinin usul ve hakkaniyete aykırı olduğu gibi kamu zararına neden olunduğunu ileri sürerek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile özetle;

1. Dava tarihi itibariyle davacıların (davalının) irtifak hakkına müdahalesinin bulunduğu hususun keşfen tespit edildiği,

2. Dosya kapsamına göre 2019 yılına kadar idarece enerji nakil hattının kullanıldığı,

3. İrtifak hakkının deplase tarihinin yargılama sırasında olduğu,

4. Bu durumda el atmanın önlenmesi ve kâl isteminin konusuz kaldığı değerlendirilerek esas hakkında bir karar verilmesine yer olmadığı şeklinde hüküm kurulması gerekirken davanın esastan reddine karar verilmesinin hatalı bulunduğu,

5. Davacının dava açıldığı tarihte dava açmakta haklı olduğu gerekçesiyle asıl ve birleştirilen davada davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, asıl ve birleştirilen davaların konusuz kaldığından, her iki dosya yönünden esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen karara karşı süresi içinde asıl ve birleştirilen davada davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl ve birleştirilen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava dilekçeleri, dosya kapsamındaki beyanlar ve istinaf sebeplerine benzer gerekçeler ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, irtifak hakkına dayalı el atmanın önlenmesi ve kâl isteğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 683, 779 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Tüm dosya içeriği ve toplanan delillerden, dava konusu 22373 parsel sayılı taşınmazın asıl ve birleştirilen davada bağımsız bölüm malikleri adına kayıtlı olduğu, asıl ve birleştirilen davada davacı kurum lehine 28.11.1988 tarihinde elektrik enerji hattı için irtifak ... tesis edildiği anlaşılmaktadır.

2. Dava tarihi itibariyle niza konusu edilen enerji iletim hattı taşınmaz üzerinde bulunmakta olup, davacı kurum 02.10.2020 tarihli yazı içeriğinde; “...söz konusu Eneji İletim Hattı zeminde tesisli olarak bulunmaktadır. Ancak 154 kV. Ambarlı-Yıldıztepe 1 Enerji İletim Hattı (81-82 numaralı direkler arası) aktif olarak enerji durumunda değildir. Bölgede yatırım programımızda 16D....70 proje numarası ile yer alan 154 kV. 1600 mm2 karakteristiğinde Ambarlı Sultanahmet Yer altı Kablo Projesi tamamlanmıştır. Fakat havai olarak zeminde tesisli bulunan 154 kV. Ambarlı-Yıldıztepe 1 Enerji İletim Hattının demonte (iptal) edilmesi ile ilgili yapılan çalışmalar kapsamında ihale aşamasına gelinmiş olup bahsi geçen ihale çalışmaları Müdürlüğümüzce sürdürülmektedir...” şeklinde beyanda bulunmuştur.

3. Somut olayda, lehine irtifak ... tesis edilen davacı kurum tarafından enerji iletim hattının demonte edildiğine yönelik herhangi bir açıklama yapılmamıştır. Demonte edilmesine yönelik çalışmalar kapsamında ihale aşamasına gelinmesi veya hattın aktif olarak enerji durumunda olmaması uyuşmazlık konusu enerji iletim hattının kaldırıldığı anlamında değerlendirilemez. Bu ifade şekline göre niza konusu enerji iletim hattının yargılama aşamasında tamamen ortadan kaldırılıp kaldırılmadığı anlaşılamamaktadır.

4. O halde mahkemece yapılacak iş, öncelikle davacı kurum ile yeniden yazışma yapılarak çekişme konusu enerji iletim hattının demonte edilip edilmediğinin sorulması, gelen yazı cevabına göre yeniden bilirkişi heyeti oluşturularak mahallinde keşif yapılması, uyuşmazlık konu hattın yargılama aşamasında ortadan kaldırılıp kaldırılmadığının tereddüde mahal bırakılmayacak şekilde saptanması, var ise devam eden tecavüzlü kısımların da açıkça belirlenmesi, teknik bilirkişilere keşfi ve uygulamayı gösterir nitelikte kroki ve rapor tanzim ettirilmesi ve ondan sonra hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik araştırma ve inceleme ile sonuca gidilmesi doğru değildir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle asıl ve birleştirilen davada davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan harcın yatırana iadesine,